Trybunał inkwizycji w Rovigo – sąd inkwizycji dla diecezji Adrii, mający swą siedzibę w Rovigo. Istniał od połowy XVI wieku do 1797. Był kierowany przez franciszkanów konwentualnych i należał do struktur inkwizycji rzymskiej.
Historia Diecezja Adrii od 1254 aż do połowy XVI wieku podlegała jurysdykcji franciszkańskich inkwizytorów prowincji Marchii Trewizańskiej, co było wielokrotnie potwierdzane (np. w 1530 przez kapitułę prowincjonalną zakonu franciszkanów). Jednak dopiero po utworzeniu przez papieża Pawła III Kongregacji Świętego Oficjum Inkwizycji w Rzymie (1542) i zreformowaniu inkwizycji w Republice Weneckiej w celu walki w reformacją (1547) utworzony został na stałe trybunał inkwizycyjny z siedzibą w Rovigo. Pierwszym znanym inkwizytorem Rovigo został franciszkanin Girolamo Fanti da Lendinara(1547). Jego następca, Accursio Bettis Sammartini da Belluno (1551), skazał na śmierć Benedetto del Borgo da Asolo, zwanego „biskupem anabaptystów”. Jednakże w następnej dekadzie, diecezja Adrii została podporządkowana najpierw inkwizytorowi Padwy Massimiliano Beniami da Crema (1563–1567), a następnie (1569) sprawowanie w niej urzędu inkwizycji oddano w ręce dominikanów z prowincji lombardzkiej. Od 1569 działał w Rovigo i Adrii dominikanin Pietro Martire Frachetti, który skazał na śmierć dwóch protestantów.
Dopiero około 1590 doszło do ponownego – tym razem na stałe – przekazania inkwizycji w diecezji Adrii w ręce franciszkanów konwentualnych i stabilizacji siedziby trybunału we franciszkańskim konwencie w Rovigo. Działał on do końca istnienia Republiki Weneckiej, jako jeden z trybunałów rzymskiej inkwizycji, podporządkowanej Kongregacji Świętego Oficjum w Rzymie. W wyniku inwazji rewolucyjnej Francji na północne Włochy w 1797 w wielu miejscach Republiki Weneckiej wybuchały rewolty. W maju 1797 Rovigo zostało zajęte przez wojska rewolucyjne. 9 czerwca 1797 nowe władze municypialne rozwiązały trybunał inkwizycjiNicolò Biscaccia: Cronache di Rovigo dal 1844 a tutto 1864: premessa una succinta istoria sulla origine dell’antico Rhodigium. Padwa: 1865, s. 28.
Organizacja Siedzibą trybunału od około 1590 był konwent franciszkanów konwentualnych w Rovigo. W skład trybunału wchodzili też – oprócz inkwizytora – także przedstawiciel biskupa Adrii oraz świeccy urzędnicy. Inkwizytorowi Rovigo podlegało siedmiu wikariuszy generalnych i dwóch wikariuszy rejonowych. Ich jurysdykcja obejmowała obszar diecezji Adrii oraz opactwa terytorialnego Vangadizza.
Archiwum Archiwum trybunału z Rovigo w dużej mierze ocalało i jest przechowywane w Archivio Diocesano di Adria e Rovigo. Na podstawie zachowanej dokumentacji wiadomo, że trybunał ten skazał na śmierć cztery osoby, z czego trzy faktycznie stracono: Benedetto del Borgo da Asolo (1551), Girolamo Biscaccia (1570) i Alfonso Ariano (1571).
Lista inkwizytorów Girolamo Fanti da Lendinara OFMConv (1547–1550) Accursio Bettis Sammartini da Belluno OFMConv (ok. 1550–1558)Achille Olivien, Eresie, magia, società nel Polesine tra '500 e '600: atti del XIII Convegno di studi storici, Rovigo, 21-22 novembre 1987, wyd. Minelliana, 1989, s. 21; Elogio storico alle gesta del beato Odorico dell'ordine de' minori, s. 143; Wadding, XIX, s. 174. Cornelio Divo da Venezia OFMConv (1558–1559) Matteo Micheli da Bergamo OFMConv (1559) Sebastiano Delio da Castel Durante OFMConv (1559–1562) Giulio Cortivo OFMConv (1562–1563) Massimiliano Beniami da Crema OFMConv, inkwizytor Adrii-Rovigo i Padwy (1563–1567) Marco Antonio da Meldola OFMConv (1567-1569?) Pietro Martire Frachetti da Rovigo OP (1569–1590?)A. Enzo Baldini: Girolamo Frachetta: vicissitudini e percorsi culturali di un pensatore politico nell'Italia della Controriforma. Teofilo Borgondio da Rovigo OFMConv (1590–1592) Lorenzo Valmarana da Vicenza OFMConv (1592–1605) Guido Bartolucci d'Assisi OFMConv (1605–1610) Agostino Lachino da Osimo OFMConv (1610–1638) Remigio Magnavacca OFMConv (1638–1642) Francesco Serra OFMConv (1642–1645) Francesco Sertorio da Castelfidardo OFMConv (1645–1649) Bonaventura de Baptistis da Fano OFMConv (1649–1652) Francesco Angeli da Amatrice OFMConv (1652–1654) Pietro Martire Rusca OFMConv (1654–1656) Francesco Rambalducci da Verrucchio OFMConv (1656–1658) Emilio Tensini da Crema OFMConv (1658–1659) Carlo Antonio Bellagranda da Ferrara OFMConv (1659–1661) Agostino Giorgi da Bologna OFMConv (1661–1663) Oliviero Tieghi da Ferrara OFMConv (1663–1668) Francesco Amazzano d'Argenta OFMConv (1668–1669) Antonio Dall'Occhio da Ferrara OFMConv (1669–1674) Giovanni Paolo Giulianetti da Firenze OFMConv (1675–1679) Serafino Gotarelli da Castelbolognese OFMConv (1679–1681) Francesco Antonio Francati da Rovigo OFMConv (1681–1691) Camillo Ronchi da Valcamonica OFMConv (1691–1693) Giacomo Monti da Bologna OFMConv (1693–1701) Giovanni Pellegrino Galassi da Bologna OFMConv (1701–1704) Antonio Girolamo Cagnacci OFMConv (1704–1706) Mauro Andrezzini da Roma OFMConv (1706–1710) Bonaventura Zildoli da Bologna OFMConv (1710–1712) Carlantonio Panni OFMConv (1712-1716) Antonio Maria Piazzola da Venezia OFMConv (1716–1723) Costantino Pazzaglia da Rimini OFMConv (1723-1727) Giovanni Battista Rubana OFMConv (1727–1737)Archivio Sartori (1983), s. 1349, 1445. Giovanni Battista Rossi OFMConv (1737–1738)Maria Augusta Timpanaro Morelli, Tommaso Crudeli: Poppi 1702-1745, Florencja 2003, s. 138. Carlippolito Baratti da Rovigo OFMConv (1738–1746)Veronese, s. 254. Francesco Antonio Benoffi da Pesaro OFMConv (1746–1750)Veronese, s. 308. Carlo Giacinto Scarponi da Rimini OFMConv (1750–1753)Archivio Sartori (1983), s. 1446. Felice Giro da Padova OFMConv (1753–1766)Archivio Sartori (1983), s. 1447. Giulio Antonio Sangallo OFMConv (1766–1780)Veronese, s. 174; Miscellanea Francescana, 1919, s. 112. Tommaso Turretta OFMConv (1780–1797); Archivio Sartori, III (1988), s. 515.
Przypisy
Bibliografia
Stefania Malvasi, L’archivio del Sant’Ufficio di Rovigo, [w:] Fabiana Veronese, «Terra di nessuno». Misto foro e conflitti tra Inquisizione e magistrature secolari nella Repubblica di Venezia (XVIII sec.), Dysertacja doktorska, Università Ca’Foscari Venezia 2010. Luca Al Sabagh, Daniele Santarelli, Herman Schwedt, Domizia Weber: I Giudici della Fede. L'Inquisizione romana e i suoi tribunali in eta moderna, Florencja 2017
Rovigo Kategoria:Rovigo