thumb|Wagony w okolicy splotu torów Elevador da Glória, Ascensor da Glória – kolej linowo-terenowa w Lizbonie, w Portugalii. Przebiega ulicą Calçada da Glória, łącząc dzielnicę Baixa (Praça dos Restauradores, 17 m n.p.m.) z Bairro Alto (park São Pedro de Alcântara, 61 m n.p.m.). Trasa ma długość 265 metrów i różnicę wysokości 44 metrów, a średnie nachylenie wynosi 17%. Jest to jedna z trzech kolei obsługiwanych przez Carris (jako linia 51E).
Historia mały|lewo|Wagonik przed elektryfikacją Elevador da Glória była drugą z pięciu kolei linowo-terenowych zbudowanych w Lizbonie przez spółkę Nova Companhia dos Ascensores Mecânicos de Lisboa. Konstruktorem był inżynier Raul Mesnier de Ponsard. Kolej została otwarta dla publiczności 24 października 1885. Na początku została zaprojektowana jako dwa dwupiętrowe wagony połączone liną i wprawiane w ruch za pomocą przeciwwagi wodnej – każdy wagon posiadał zbiornik na wodę, który był opróżniany na dole, a napełniany na górze. Był to system nieefektywny i w 1886 został zastąpiony przez maszynę parową napędzającą linę, wyprodukowaną przez Maschinenfabrick z Esslingen.
W 1915 kolejka została zelektryfikowana na mocy koncesji udzielonej przedsiębiorstwu Nova Companhia dos Ascensores Mecânicos de Lisboa. Otrzymała nowe wagony o masie 10 t każdy, napędzane dwoma silnikami elektrycznymi o mocy 25 KM każdy. Były one wyposażone w dwa rodzaje hamulców, jeden szczękowy, działający poprzez ściskanie centralnych szyn między dwiema szczękami, a drugi poprzez nacisk na szyny. mały|lewo|Kasa biletowa i wiata przy dolnej stacji w 1931 Wobec likwidacji dotychczasowego koncesjonariusza, w 1926 wszystkie koleje i windy w Lizbonie zostały przekazane do obsługi przedsiębiorstwu Companhia Carris de Ferro de Lisboa, które wkrótce (1927) zbudowało pawilon dla pasażerów przy dolnym przystanku. Wobec rosnącej krytyki społecznej został on rozebrany w 1934.
W 1997 kolej została wpisana na listę Pomników Narodowych (Monumento Nacional).
Wypadki 7 maja 2018 jeden z wagonów wykoleił się z powodu niewłaściwego stanu technicznego kół. Nikt nie został ranny.
3 września 2025 roku doszło do katastrofy kolei, w której zginęło 16 osób, a 22 zostały ranne. Około godziny 18:05 czasu lokalnego wagon znajdujący się przy górnym końcu linii został niespodziewanie zwolniony (prawdopodobnie z powodu pęknięcia łączącej wagony liny), stoczył się gwałtownie i uderzył w budynek w pobliżu Alei Wolności, niedaleko dolnego końca linii. Hamulce nie były w stanie zatrzymać pojazdu.
Konstrukcja mały|Wnętrze wagonu Kolej znajduje się na obszarze miejskim, wzdłuż osi o nachyleniu 17,7%, która rozciąga się od Alei Wolności do ul. São Pedro de Alcântara, mijając zabudowę z XIX wieku, w tym Palácio Foz i Misericórdia. Kolej linowa składa się z dwóch wagonów połączonych liną, które poruszają się równolegle po dwóch torach, zbiegających się przy dolnym przystanku, jednocześnie wjeżdżając i zjeżdżając. Kabiny są ustawione pod kątem względem ulicy, aby umożliwić pasażerom utrzymanie poziomej perspektywy, a siedzenia są ustawione wzdłużnie. Wagony wyposażone są w silniki elektryczne zasilane z trakcji za pomocą dwóch pantografów umieszczonych równolegle na dachu.
Elevador da Glória w kulturze Lizboński nowofalowy zespół Rádio Macau wydał w 1987 album zatytułowany O Elevador da Glória, na której znalazł się utwór o tym samym tytule. Piosenka uzyskała dużą popularność w Portugalii. José do Carmo Francisco, Elevador da Glória – wiersz napisany w 1986, zamieszczony w zbiorze Transporte Sentimental, 1999. José Cardoso Pires, Lisboa, cidade navegante, 1988. W tym ilustrowanym eseju autorstwa znanego pisarza portugalskiego, kolej Elevador da Glória jest pokazana wśród charakterystycznych widoków Lizbony.
Zobacz też Elevador da Bica Elevador do Lavra
Przypisy
Linki zewnętrzne
Carris. Ascensor Glória
Kategoria:Transport w Lizbonie Kategoria:Architektura w Lizbonie Glória