thumb|Kilka plech wśród innych porostów na granitowej skale thumb|240px|Zakończenia gałązek Widlina krucha (Sphaerophorus fragilis (L.) Pers. – gatunek grzybów z rodziny Sphaerophoraceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostówWiesław Fałtynowicz, The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, .
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sphaerophoraceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten zdiagnozowany został w 1753 r. przez K. Linneusza jako Lichen fragilis (w tłumaczeniu na język polski:porost kruchy). Do rodzaju Umbilicaria przeniósł go w 1794 r. Christiaan Hendrik Persoon i nazwa nadana przez tegoż autora jest według Index Fungorum prawidłowa.
Synonimy nazwy naukowej:
Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski.
Charakterystyka Plecha krzaczkowata, bez gałązki głównej. Tworzy silnie rozgałęzioną „poduszkę” o wysokości do 4 cm, złożoną ze zbitych i poplątanych gałązek. Są one bardzo kruche, na przekroju poprzecznym obłe. Szczytowe gałązki widełkowato rozgałęziają się, a ich zakończenia są tępe i jaśniejsze. Powierzchnia gałązek jest lśniąca, o barwie białobrunatnej, zielonkawobrunatnej, brunatnoszarej lub brunatnej. Nasada gałązek jest ciemniejszaWójciak Hanna, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, .
Owocniki typu apotecjum pojawiają się rzadko. Są kuliste, czarne i mają średnicę do 1 mm. Powstają w nich niemal kuliste, lub szeroko elipsoidalne zarodniki o średnicy 8–12 × 9–12 μm.
Reakcje barwne: I-.
Występowanie i siedlisko Gatunek rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej. W Europie jego północna granica zasięgu biegnie wzdłuż północnych wybrzeży Grenlandii i po archipelag Svalbard w Arktyce. W Polsce występuje tylko w Sudetach i Karpatach i jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status EN – gatunek w sytuacji bardzo dużego ryzyka wymarciaZbigniew Mirek. Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006 .
W Polsce rośnie na skałach krzemianowych, wyłącznie w wyższych partiach gór. W tundrze rośnie także na ziemi humusie, torfie, detrytusie, martwych liściach.
Przypisy
Kategoria:Sphaerophoraceae Kategoria:Porosty Kategoria:Mykobiota Polski