Ziemioryjka (Cryptomys) – rodzaj ssaków z rodziny kretoszczurowatych (Bathyergidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce Południowej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 100–185 mm, długość ogona 8–27 mm; masa ciała 98–153 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1864 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Notatki o gatunkach kreta piaskowego (Georychus), opublikowanym na łamach Proceedings of the Zoological Society of London. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) ziemioryjka hotentocka (C. hottentotus).
Etymologia Cryptomys: kruptos ‘ukryty’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Coetomys: gr. κοιτος koitos ‘sen, spoczynek’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Gray wymienił dwa gatunki – Bathyergus caecutiens (= Bathyergus hottentotus ) i Bathyergus damarensis – z których gatunkiem typowym jest Bathyergus caecutiens (= Bathyergus hottentotus ). Typhloryctes: gr. τυφλος tuphlos ‘ślepy’; ορυκτης oruktēs ‘kopacz’, od ορυσσω orussō ‘kopać’. Gatunek typowy: Fitzinger wymienił dwa gatunki – Georychus ochraceo-cinereus i Typhloryctes coecutiens Kombinacja nazw i nieuzasadniona poprawka Bathyergus caecutiens . (= Bathyergus hottentotus ) – z których gatunkiem typowym jest Bathyergus caecutiens (= Bathyergus hottentotus ).
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące współcześnie występujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNCryptomys mahali(A. Roberts, 1913)gatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: opisany z Patryshoek (Gauteng)DC: 13,5–14,2 cmWymiary podane tylko dla samic (u samców nieznane).DO: 1,7–2,3 cmMC: brak danychCryptomys nimrodi (de Winton, 1896)gatunek monotypowypołudniowe Zimbabwe, skrajnie wschodnia Botswana i północna Południowa Afryka (północne Limpopo)DC: około 14,7 cmDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCryptomys hottentotus(Lesson, 1826)ziemioryjka hotentockagatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: Prowincje Przylądkowe Północna, Zachodnia i Wschodnia oraz Wolne PaństwoDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychCryptomys natalensis(A. Roberts, 1913)gatunek monotypowyskrajnie południowy Mozambik, wschodnia Południowa Afryka (Mpumalanga i KwaZulu-Natal), Eswatini i LesothoDC: 15–17,7 cmDO: 2–2,5 cmMC: brak danychCryptomys pretoriae(A. Roberts, 1913)gatunek monotypowyendemit Południowej Afryki: południowe Limpopo, wschodnia Prowincja Północno-Zachodnia, Gauteng i MpumalangaDC: około 14 cmDO: około 2 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły z pliocenu dzisiejszej Południowej Afryki: Cryptomys broomi
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Kretoszczurowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya