3 Pułk Wojsk Kolejowych

3 Pułk Wojsk Kolejowych (3 p. woj. kol.) – oddział Wojsk Kolejowych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

Historia pułku 3 Pułk Wojsk Kolejowych został sformowany w 1921 z połączenia Batalionu Zapasowego 3 Pułku Wojsk Kolejowych, V, VI i XII Batalionu KolejowegoWłodzimierz Becker, Franciszek Idkowiak, Wojska inżynieryjno-saperskie ..., s. 11-12. Adam Szugajew, Saperzy II Rzeczypospolitej..., s. 44-45..

20 grudnia 1921 roku pułk przeorganizowano V i VI bataliony kolejowe jako takie przestały istnieć i weszły w integralną część pułku, jako I i II batalion kolejowy o trzech kompania każdy. Na rozkaz Ministra Spraw Wojskowych Departament VI Wojsk Kolejowych L. 10724 tj. z dn. 1 lutego 1922 r. bataliony I i II przenumerowano z powrotem na V i VI baony.

7 lipca 1922 roku po raz pierwszy obchodzono „Święto pułku”. Obchody miały uroczysty charakter i były połączone z zaprzysiężeniem rekrutów rocznika 1901, poświęceniem kamienia węgielnego pod pomnik poległym na froncie żołnierzy pułku oraz z dekoracją żołnierzy pułku Orderem Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych. Święto zaszczycili swą obecnością: dowódca Okręgu Korpusu Nr VII, generał dywizji Kazimierz Raszewski, zastępca dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII, tytularny generał dywizji Aureli Serda-Teodorski, komendant Obozu Warownego „Poznań”, generał brygady Michał Milewski, szef Wydziału Wojsk Kolejowych, pułkownik Szyman, wiceprezydent miasta Poznania doktor Mikołaj Kiedacz oraz dowódcy jednostek poznańskiego garnizonu. Przeglądu pułku dokonał generał Raszewski, a mszę polową odprawił ksiądz proboszcz Szczepan Janasik. O godz. 12 goście udali się na obiad w kasynie pułkowym. Po obiedzie goście udali się na boisko sportowe pułku, gdzie odbyły się gry i zabawy sportowe dla żołnierzy zakończone meczem piłki nożnej drużyn 3 Pułku Wojsk Kolejowych i VII Dywizjonu Żandarmerii. Mecz zakończył się wygraną „kolejarzy” nad żandarmami stosunkiem bramek 4 do 1.

11 października 1922 roku dokonano uroczystego otwarcia kasyna podoficerskiego z jadłodajniąŻołnierz Wielkopolski Nr 28 z 21 listopada 1922 roku..

Czas pełnienia obowiązków dowódcy przez pułkownika Pedenkowskiego był okresem największego rozwoju pułku, w tym okresie, oprócz programowego szkolenia żołnierzy, wykonuje pułk szereg mniejszych i większych prac technicznych na terenie D. O. K. VII, rozbudowano warsztaty pułkowe, dobudowano parowozownię i warsztaty postawiono na wysokości swego zadania, w których przeprowadza się wszelkie naprawy taboru kolejowego. Na rozkaz dowódcy Korpusu nr, VII. zbudowano pod kierownictwem kpt. Filipowskiego, zaprojektowaną przez kpt. Pateologa, wąskotorową kolejkę z Poznania do Biedruska, długości 17,4 km. Otwarcie i poświęcenie kolejki, zostało połączone ze świętem pułkowym, które odbyło się dnia 2 lipca 1923 r. Staraniem płk. Pedenkowskiego, dbającego bardzo o współżycie w korpusie oficerskim i podoficerskim, pod fachowym kierownictwem mjr. Ruze i kpt. Nedbala przerobiono i urządzono własnymi siłami i środkami lokal pod pułkowe kasyno oficerskie, którego otwarcie odbyło się 3 sierpnia 1923 r. Wybudowano na dziedzińcu koszarowym Cytadeli, pomnik poległym oficerom i szeregowym. W tym ostatnim okresie pułk przeprowadził na terenie D. O. K VII. szereg akcji np.: akcja przeciw strajkową i akcja przeciw powodziowa.

W 1924 roku z powodu braków kadrowych zostały zlikwidowane trzecie kompanie w batalionach. Do pułku należała również ewidencyjnie Kompania Warsztatowa Nr 1, utworzona 15 maja 1919 roku w Poznaniu z obszernymi warsztatami, w których przeprowadzano naprawę parowozów i wagonów wąskotorowych. Kompania została zlikwidowana 13 września 1923 roku na podstawie rozkazu Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Do 3 pułku kolejowego należały również pociągi pancerne: „Generał Konarzewski”, „Podhalanin”, Odsiecz II, „Śmigły”, Ochotnik, „Kaniów II”, „Pionier”, „Huragan”, a później także pociągi: „Poznańczyk”, „Stefan Czarniecki”, „Generał Sosnkowski”, „Bartosz Głowacki”, „Piast” i „Ślązak”, które odesłano w marcu 1924 r. pierwsze trzy do 2 pułku wojsk kolejowych, a drugie trzy do 1 pułku wojsk kolejowych celem likwidacji i reorganizacji. Ostatnio sześć pociągów miały postój w Poznaniu-Górczynie.

1 października 1924 roku 3 pułk wojsk kolejowych na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych Departament VI L. 2224/24 tj. z dnia 13 sierpnia 1924 roku został zlikwidowany. W myśl powyższego rozkazu żołnierze i sprzęt 3 pułk kolejowego został przydzielony do 1 pułku wojsk kolejowych w Krakowie i 2 pułku wojsk kolejowych w Jabłonnie.

Organizacja i obsada personalna pułku Dowódcy pułku: ppłk Józef Szyman (od 1921) mjr inż. Kazimierz Stroka (od 24 IV 1922) płk Edmund Pedenkowski (od 4 IX 1922)

1 batalion (V batalionu) dowódca – kpt. Chrobak – w/z kpt. Puchalski, ppłk inż. Aleksander Butkiewicz, zastępca dowódcy batalionu – kpt. Jan Piotr Śliwa adiutant – por. Ludwik Pieńkowski dowódcy kompanii: kpt. Handurski, kpt. R. Ostrowski – dowódca 2 kompanii por. Władysław Szymon Michalczyk por. Biernacki

2 batalion (VI batalion) dowódca – mjr inż. Stroka, kpt. Adam Pinkas adiutant – por. Kazimierz II Laskowski dowódcy kompanii: kpt. Adam Józef Lisiewicz kpt. Aleksander Filipowski, por. Cyprian Ułaszyn – dowódca 1 kompanii kpt. Julian Jerzy Fischer-Drauenegg – dowódca 2 kompanii por. L. Sączewski por. Tadeusz Kuphal

kadra oficerska dowódca kadry – mjr Stanisław Zygmunt Guzek zastępca dowódcy kadry – kpt. Zygmunt Kołakowski adiutant pułku – por. Kolczyński, por. Władysław Szymon Michalczyk zastępca dowódcy pułku – p.o. kpt. inż. Butkiewicz (komendant cytadeli), mjr inż. Tadeusz Ruge kierownik warsztatu – kpt. Adam Józef Lisiewicz, kpt. Nedbała Tytus, kpt. Filipowski Aleksander oficer techniczny – kpt. Wł. Szafarkiewicz dowódca szkoły podoficerskiej – por. Cyprian Ułaszyn dowódca 1 kompanii 5 batalionu/adiutant 5 batalionu/dowódca szkoły podoficerskiej – por. Klemens Nowacki oficer administracyjny – por. Adolf Schuchardt oficer broni – por. Biedrzyński referent mobilizacyjny – por. Władysław Wichtowski, por. Mieczysław Józef Kniżatko oficer kasowy – por. T. Elsner, por. F. Kopczyński, por. Wł. Dutkiewicz oficer ewidencyjny – por. Stanisław Egierski, ppor. Krysiak lekarz pułku – mjr lek. H. Jakliński, por. lek. Józef Pajzderski oficer prowiantowy – chor. Wyka por. E. Stopka Na przeszkoleniu w Obozie Szkolnym Wojsk Kolejowych w Jabłonnie: mjr Guzek, kpt. Lisiewicz, kpt. Erland, kpt. Gołębiowski, kpt. Łapkowski, por. Golarz, por. Koehne, por. Minkiewicz, por. Józef Szmaro i por. Koryciński. Odkomenderowany na Politechnikę Lwowską celem ukończenia studiów – por. Marceli Aleksander Remiszewski.

Obsada pułku w 1923 roku dowódca pułku – płk Edmund Pedenkowski p.o. dowódcy V batalionu – mjr inż. Aleksander Butkiewicz p.o. dowódcy VI batalionu – kpt. Jerzy Izydor Robert Paleolog p.o. zastępcy dowódcy VI batalionu – kpt. Jan Piotr Śliwa p.o. komendanta Kadry Batalionu Zapasowego – mjr Stanisław Zygmunt Guzek kierownik Parku i Warsztatów – kpt. Wiktor AdelRocznik Oficerski 1923, s. 987.

Symbole pułku Odznaka pamiątkowaPułk otrzymał odznakę pamiątkową zatwierdzoną Dz. Rozk. MSWojsk. nr 8 z 1925 r., poz. 88. Odznakę stanowi srebrny, owalny, laurowo-dębowy wieniec, przepleciony czarno emaliowaną wstęgą, z latami „1921-1924”, u dołu – z cyfrą „3”. Na wieniec nałożony jest wizerunek orła z szeroko rozłożonymi skrzydłami; trzyma on w szponach atrybuty saperskie: łopatę i kilof, pod którymi umieszczono symbol broni pancernych – szyszak oparty o koło skrzydła kolejowego. Odznakę widoczną na zdjęciu, wybitą w srebrze i emaliowaną, o wymiarach 41,5 × 47 mm, wykonał w swojej pracowni grawerskiej J. Michrowski w Warszawie, przy ul. Nowy Świat 15. Składa się ona z dwóch części połączonych za pomocą czterech nitów. Punce oraz inicjały wykonawcy „J. M.” wybite są na awersie. Rewers – lekko falisty, z wybitym numerem nadania. Odznakę tę nadawano wszystkim wyróżnionym, gdyż była ustanowiona już po rozwiązaniu pułku i wykonana tylko w tej wersjiOdznaki Wojsk Technicznych… s. 95Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945…s.365.

Przypisy

Bibliografia

Janusz Turulski, Odznaki Wojsk Technicznych, Oficyna Ajaks, Pruszków 2005, . Piotr Zarzycki, 2 Batalion Mostów Kolejowych, Oficyna Ajaks, Pruszków 1994, .

Włodzimierz Becker, Franciszek Idkowiak, Wojska inżynieryjno-saperskie na terenie Wielkopolski 1918-1939, Leszno-Poznań 2011, Instytut im. gen. Stefana Grota Roweckiego, . Spis byłych oddziałów Wojska Polskiego, Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 2 (183), Warszawa 2000. Album dziesięciolecia Okręgu Korpusu nr VII. „Żołnierz Wielkopolski” nr 28 z 1 października 1924 roku. Szkic historyczny 3 p. wojsk kolejowych, Dodatek Ilustrowany do „Żołnierza Wielkopolskiego” nr 21 z 11 września 1922 roku.

Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Poznaniu Kategoria:Wojska kolejowe II Rzeczypospolitej