Stanisław Jan Turkowski (ur. 6 października 1919 w Sanoku, zm. 22 grudnia 2010 we Wrocławiu) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii, infułat, wizytator nauki religii, wykładowca katechetyki.
Życiorys Urodził się 6 października 1919 jako syn Antoniego (sekretarz starostwa powiatu sanockiego, 1869-1945) i Marii z domu Kocyłowskiej (1896-1964). Jego braćmi byli Zbigniew (inżynier górniczy) i Tadeusz. Rodzina Turkowskich zamieszkiwała przy ulicy Błonie 4/6 w dzielnicy pod tą nazwą. Wśród członków rodziny Turkowskich i Kocyłowskich byli duchowni i zakonnicy; od strony ojca: ks. dr Maurycy Turkowski (1873-1962, stryj), ks. dr Jan Mazanek (1856-1915, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej), s. Urszula Frankiewicz (przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Urszulanek Serca Jezusa Konającego; od strony matki: ks. Władysław Kocyłowski (zm. 1959, wuj), bp Jozafat Kocyłowski (1876-1946, stryj matki, błogosławiony), ks. dr Hieronim Kocyłowski (bratanek matki), ks. kan. Leon Kwiatkowski (zm. 1914, kuzyn matki). Ponadto wujem Tadeusza Turkowskiego był Antoni Kocyłowski, sędzia powiatowy w Drohobyczu (1901-1940), ofiara zbrodni katyńskiej dokonanej na terenach ukraińskichDosłownie wskazany jako Antoni Kociełowski: .
W młodości Stanisław Turkowski był ministrantem w sanockim kościele Franciszkanów od 1928 do 1937. W Sanoku ukończył szkołę podstawową, a od 1929 uczył się w Państwowym Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku, w którym w 1937 zdał maturę (przez osiem lat jego kolegą w ławce szkolnej był Leopold Żołnierczyk). W tym samym roku został klerykiem Metropolitalnego Wyższego Seminarium Duchownego we Lwowie i jednocześnie studentem teologii na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jana Kazimierza. Studia przerwał wybuch II wojny światowej i zajęcie Lwowa przez Sowietów, którzy zamknęli seminarium i zlikwidowali wydział teologiczny. Święceń prezbiteratu udzielił mu 21 czerwca 1942 bp Eugeniusz Baziak (z 34 kleryków rozpoczynających naukę przed wojną przetrwało 11, wśród pięciu z nich wyświęconych w 1942 był także Ignacy Tokarczuk). 27 lipca 1942 arcybiskup metropolita lwowski Bolesław Twardowski skierował go do parafii w Horodence.
Po zakończeniu wojny, 26 lipca 1945 wyjechał z Kresów w ramach wysiedleń polskiej ludności na Ziemie Odzyskane. Od 1945 był wikariuszem i katechetą w Kuźni Raciborskiej, od 1946 był wikariuszem parafii w Oleśnicy i prefektem tamtejszych szkół (w których był katechetą i nauczycielem), od 1946 był wikariuszem parafii w Jeleniej Górze i prefektem w tamtejszym Liceum im. Stefana Żeromskiego. W tym czasie rozpoczął i w 1949 ukończył studia teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, na którym w 1952 uzyskał tytuł naukowy doktora teologii. Z polecenia ks. Kazimierza Lagosza został wykładowcą katechetyki na Arcybiskupim Seminarium Duchownym we Wrocławiu, gdzie od 1951 do 1954 był prefektem studiów. Był wikariuszem i katechetą we wrocławskich parafiach: Świętej Rodziny od 1954 do 1955 i św. Augustyna od 1955 do 1956. Od 1956 pracował w Kurii Metropolitalnej Wrocławskiej na stanowiskach wizytatora nauki religii, kierownik Wydziału Nauki Chrześcijańskiej, kierownika i wykładowcy przedmiotów katechetycznych w Studium Katechetycznym we Wrocławiu, członka Komisji Egzaminacyjnej Księży Katechetów, wizytatora księży dziekanów, wykładowcy katechetyki, prokuratora do spraw gospodarczych. Publikował artykuły w zakresie swojej pracy. Biskup Henryk Gulbinowicz mianował go kanonikiem gremialnym Kapituły Metropolitalnej Wrocławskiej w 1982, członkiem Komisji Przygotowawczej II Synodu Plenarnego w 1989 oraz dziekanem Kapituły Metropolitalnej Wrocławskiej w 1991. W 1995 przeszedł na emeryturę. Następnie nadal posługiwał w Parafii Św. Ducha we Wrocławiu.
Stale współpracował ze Stowarzyszeniem Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów. Publikował teksty o charakterze wspomnieniowym w kwartalniku „Na Rubieży”.
W swoim życiu pozostawał w łączności ze środowiskiem rodzinnego Sanoka. Został członkiem Koła Towarzystwa Przyjaciół Sanoka we Wrocławiu. Brał udział w zjazdach sanockiego gimnazjum. 13 czerwca 2004 w Kościele Przemienienia Pańskiego w Sanoku wygłosił homilię podczas dziękczynnej mszy świętej z okazji 50. rocznicy kapłaństwa ks. Zdzisława Peszkowskiego, przedwojennego szkolnego kolegi. Był także związany z macierzystą archidiecezją lwowską.
thumb|240px|Grobowiec rodziny Turkowskich w Sanoku Pod koniec życia, z uwagi na stan zdrowia, mieszkał w domu Sióstr Serca Bożego, później w Domu Księży Emerytów we Wrocławiu. Zmarł 22 grudnia 2010 we Wrocławiu, a 27 grudnia 2010 został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Centralnym w Sanoku. Wraz z nim spoczywają tam jego brat Tadeusz (1923-2012) z żoną Anną (1926-2011), oboje artyści.
W 2000 ukazała się książka pt. Ks. infułat dr Stanisław Turkowski. Lwowski duszpasterz na Dolnym Śląsku autorstwa Stefana Wójcika.
Wyróżnienia Rochettum et Mantolettum (1958) Honorowa kapelania Ojca św. (1962) Tytuł kanonika gremialnego Kapituły Archidiecezji Wrocławskiej (1982) Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Krzyż Drugiej Obrony Lwowa (przyznany przez Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich) Tytuł Członka Honorowego Towarzystwa Przyjaciół Sanoka we Wrocławiu (2000).
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Duchowni archidiecezji wrocławskiej Kategoria:Duchowni związani z Sanokiem Kategoria:Duchowni związani z Wrocławiem Kategoria:Dziekani wrocławskiej kapituły katedralnej Kategoria:Kanonicy wrocławskiej kapituły katedralnej Kategoria:Ludzie związani ze Lwowem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Polscy protonotariusze apostolscy Kategoria:Polscy katecheci Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni we Wrocławiu Kategoria:Zmarli w 2010 Kategoria:Ludzie urodzeni w Sanoku Kategoria:Ludzie związani z Horodenką