Tenreczek, tenrecznik (Microgale) – rodzaj ssaków z podrodziny ryżorków (Oryzorictinae) w obrębie rodziny tenrekowatych (Tenrecidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie na Madagaskarze.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 45–170 mm, długość ogona 30–171 mm, długość ucha 7–20 mm, długość tylnej stopy 9–36 mm; masa ciała 2–110 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1882 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym Opis nowego rodzaju i dwóch nowych gatunków owadożernych z Madagaskaru, opublikowanym w czasopiśmie „The Journal of the Linnean Society of London”. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) tenreczek długoogonowy (M. longicaudata).
Etymologia Microgale: mikros ‘mały’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. Limnogale: gr. λιμνη limnē ‘bagno’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Limnogale mergulus . Leptogale: gr. λεπτος leptos ‘delikatny, drobny’; γαλεή galeē lub γαλή galē ‘łasica’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Oryzoryctes gracilis . Paramicrogale: gr. παρα para ‘blisko’; rodzaj Microgale Thomas, 1882. Gatunek typowy: Autorzy wymienili dwa gatunki – Paramicrogale occidentalis (= Microgale brevicaudata ) i Paramicrogale Decaryi (= Microgale principula ) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Paramicrogale occidentalis (= Microgale brevicaudata ).
Podział systematyczny Badania molekularne i morfologiczne wykazały, że Limnogale (z jednym gatunkiem L. mergulus) nie tworzy kladu, do którego nie należałoby również Microgale, wobec czego L. mergulus został włączony do Microgale. Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNMicrogale gracilis (Forsyth Major, 1896)tenreczek smukłygatunek monotypowypółnocna, centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 900–2000 m n.p.m.DC: 8,5–10,5 cmDO: 7,5–8,8 cmMC: 20–33 gMicrogale thomasiForsyth Major, 1896tenreczek zwinnygatunek monotypowypółnocne (Tsaratanana i Marojejy) i centralne wyżyny, od środkowo-wschodniej do południowo-wschodniej części wyspy; zakres wysokości: 800–2000 m n.p.m.DC: 7,5–11,2 cmDO: 5,9–8 cmMC: 20–26 gMicrogale jobihely Goodman, Raxworthy, Maminirina & L.E. Olson, 2006tenreczek stokowygatunek monotypowypółnocno-zachodnia (2 miejsca na południowo-zachodnich zbaczach Tsaratanany) i wschodnia (lasy Analamay i Ambatovy) część wyspy; zakres wysokości: 1000–1680 m n.p.m.DC: 5,3–8 cmDO: 4,4–5,7 cmMC: 7–10 gcentruj|110pxMicrogale cowaniO. Thomas, 1882tenreczek myszatygatunek monotypowypółnocna, centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 530–2525 m n.p.m.DC: 6,8–8,7 cmDO: 5,4–8,7 cmMC: 12–17 gMicrogale dryas Jenkins, 1992tenreczek drzewnygatunek monotypowypółnocno-wschodnia i wschodnia (rezerwaty Anjanaharibe-Sud, Marotandrano i Ambatovaky, płaskowyż Makira; i An’ala, na wschód od rzeki Mangoro) część wyspy; zakres wysokości: 540–1260 m n.p.m.DC: 10,6–11,4 cmDO: 6,8–7,1 cmMC: 30–49 gMicrogale gymnorhynchaJenkins, Goodman & Raxworthy, 1996tenreczek gołonosygatunek monotypowypółnocna, centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 595–2525 m n.p.m.DC: 7,5–10,1 cmDO: 5,9–7,5 cmMC: 14–26 gMicrogale nasoloi Jenkins & Goodman, 1999tenreczek delikatnygatunek monotypowyzachodnia (lasy Amboropotsy i Lambokely) i południowo-zachodnia (lasy Vohibasia i Analvelona) część wyspy; zakres wysokości: 80–1050 m n.p.m.DC: 7–8,1 cmDO: 5–6,2 cmMC: 6–14 gMicrogale fotsifotsyJenkins, Raxworthy & Nussbaum, 1997tenreczek bladygatunek monotypowypółnocna, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 600–2500 m n.p.m.DC: 5,9–8,1 cmDO: 6,9–9,4 cmMC: 7–15 gMicrogale soricoides Jenkins, 1993tenreczek ryjówkowatygatunek monotypowypółnocna, północne i centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia częśćw wyspy; zakres wysokości: 675–2525 m n.p.m.DC: 6,6–10,3 cmDO: 8,1–11,2 cmMC: 14–22 gMicrogale brevicaudataG. Grandidier, 1899tenreczek krótkoogonowygatunek monotypowypółnocno-zachodnia, północna, północne wyżyny, północno-wschodnia i środkowo-zachodnia część wyspy; zakres wysokości: 20–1150 m n.p.m.DC: 6,6–8,8 cmDO: 3–4,5 cmMC: 9–13 gMicrogale grandidieri L.E. Olson, Rakotomalala, Hildebrandt, Lanier, Raxworthy & Goodman, 2009tenreczek bezdeszczowygatunek monotypowyzachodnia i południowo-zachodnia (od masywu Namoroka na południe do rzeki Onilahy) część wyspy; zakres wysokości: 50–430 m n.p.m.DC: 6–8 cmDO: 3,3–4,3 cmMC: 8–10 gcentruj|150pxMicrogale drouhardiG. Grandidier, 1934tenreczek smużkowanygatunek monotypowypółnocna, wschodnia i południowo wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 530–2500 m n.p.m.DC: 6,3–8,3 cmDO: 5,3–8,3 cmMC: 8–14 gMicrogale monticola Goodman & Jenkins, 1998tenreczek górskigatunek monotypowypółnocne wyżyny (Marojejy i Anjanaharibe-Sud) i północna (Makira Sud) część wyspy; zakres wysokości: 500–1950 m n.p.m.DC: 7,2–9 cmDO: 9,8–11,7 cmMC: 12–18 gMicrogale taiva Forsyth Major, 1896tenreczek dżunglowygatunek monotypowypółnocna, północne i centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 530–2500 m n.p.m.DC: 6,1–8,9 cmDO: 6,6–9,5 cmMC: 10–16 gMicrogale mergulus (Forsyth Major, 1896)tenrecznik wodnygatunek monotypowycentralne wyżyny i wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 450–2000 m n.p.m.DC: 11,6–17 cmDO: 12,8–16,1 cmMC: 60–110 gMicrogale parvulaG. Grandidier, 1934tenreczek karłowatygatunek monotypowypółnocna, północne i centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 450–2050 m n.p.m.DC: 4,5–6,5 cmDO: 4,7–6,6 cmMC: 2–5 gMicrogale majori O. Thomas, 1918tenreczek malgaskigatunek monotypowypółnocne i centralne wyżyny, zachodnia, południowo-zachodnia, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 800–2500 m n.p.m.DC: 5,2–6,6 cmDO: 10,2–13,4 cmMC: 5–8 gMicrogale longicaudataO. Thomas, 1882tenreczek długoogonowygatunek monotypowypółnocna, centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 530–2500 m n.p.m.DC: 5,9–8 cmDO: 13,6–15,8 cmMC: 6–11 gMicrogale jenkinsaeGoodman & Soarimalala, 2004tenreczek leśnygatunek monotypowypołudniowo-zachodnia (las Mikea) część wyspy; zakres wysokości: około 80 m n.p.m.DC: 6,2–7,6 cmDO: 7,1–8,1 cmMC: około 5 gMicrogale principulaO. Thomas, 1926tenreczek większygatunek monotypowypółnocno-wschodnia, centralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 500–1875 m n.p.m.DC: 6,9–8,9 cmDO: 14,4–17,1 cmMC: 9–14 gMicrogale pusillaForsyth Major, 1896tenreczek maleńkigatunek monotypowycentralne wyżyny, wschodnia i południowo-wschodnia część wyspy; zakres wysokości: 530–1670 m n.p.m.DC: 5,1–6,3 cmDO: 6,2–8,5 cmMC: 3–5 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony.
Opisano również gatunek wymarły znany z jaskiń południowo-wschodniego Madagaskaru: Microgale macpheei
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Tenrekowate