V Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie – polska szkoła z siedzibą we Lwowie w okresie II Rzeczypospolitej, od 1938 o statusie gimnazjum i liceum ogólnokształcącego.

thumb|240px|Ulica Kuszewicza w 2012

Historia Pierwotnie w okresie zaboru austriackiego w ramach C. K. III Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie powstała filia, która w roku szkolnym 1890/1891 i 1891/1892 obejmowała cztery niższe klasy gimnazjalne w ośmiu oddziałach. Aprobatę dla powstania szkoły wyraził cesarz Franciszek Józef I 3 marca 1891. Od 1 września 1892 formalnie działało C. K. V Gimnazjum we Lwowie w wyniku przekształcenia dotychczasowej filii. Od września 1893 prowadzono naukę w klasie V i od tego czasu funkcjonowało już gimnazjum wyższe, po czym z kolejnym rokiem uruchamiano kolejne klasy, aż w roku szkolnym 1896/1997 wprowadzono klasę VIII, w związku z czym w maju i czerwcu 1897 odbyły się pierwsze egzaminy maturalne.

Gimnazjum pierwotnie od 1890 mieściło się w zabudowaniach oo. Bernardynów (z tego względu gimnazjum było określane zwyczajowo jako „bernardyńskie”) przy ul. Wałowej 18 (od roku szkolnego 1892/1893 wynajmowano dodatkowo dwa piętra kamienicy przy ul. Podwale 7, a następnie – w latach 1905–1907 – przy ul. Łyczakowskiej 1). 24 października 1907, po trzydniowej przeprowadzce, szkoła została przeniesiona do nowego gmachu w dzielnicy Żółkiewskiej przy ul. Młynarskiej (bocznej)Sprawozdanie dyrekcji c.k. Gimnazjum V we Lwowie za rok szkolny 1908, Lwów 1908, s. 77., później przemianowanej na ul. Hermana 7Księga adresowa królewskiego stołecznego miasta Lwowa, Lwów 1914, s. 638. (po I wojnie światowej znów przemianowanej na Samuela Kuszewicza 5Sprawozdanie dyrekcji Państwowego Gimnazjum V im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie za rok szkolny 1928/29, Lwów 1929, s. 8.). Akt poświęcenia nowego budynku szkoły odbył się 10 grudnia 1907 (poświęcenia dokonał metropolita lwowski obrządku łacińskiego abp Józef Bilczewski w towarzystwie katechetów szkoły obu obrządków).

W 1901 przy ul. Łyczakowskiej została utworzona filia V Gimnazjum, która w 1902 została przekształcona w samoistne C. K. VI Gimnazjum we Lwowie. W 1905 przy ul. Czarnieckiego 8 powstała filia V Gimnazjum, która w 1908 została przekształcona w samoistne C. K. VIII Gimnazjum we Lwowie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości władze II Rzeczypospolitej w 1920 nadały V Gimnazjum patronat „Hetmana Stanisława Żółkiewskiego”. Gimnazjum działało w type humanistycznym. Do 1939 szkoła mieściła się przy ulicy Samuela Kuszewicza 5 w Dzielnicy Żółkiewskiej. W 1926 w gimnazjum prowadzono osiem klas w 15 oddziałach, w których uczyło się 683 uczniów wyłącznie płci męskiej. Patronem szkoły był św. Jan Kanty.

Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Wojciecha Świętosławskiego z 23 lutego 1937 „V Państwowe Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie” zostało przekształcone w „V Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie” (państwową szkołę średnią ogólnokształcącą, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), a po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter męski, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie matematyczno-fizycznym i humanistycznym.

W dniach 10 i 11 września 1938 odbył się we Lwowie Zjazd abiturientów V Gimnazjum we Lwowie sprzed czterdziestu laty.

Dyrektorzy Franciszek Próchnicki (kierownik filii od 1891, dyrektor gimnazjum 1892-1905) Józef Nogaj (1905-1926) Jan Szmyt

Nauczyciele

Uczniowie i absolwenci Absolwenci Marek Alten – prawnik, działacz społeczny i dziennikarz (1902) Stefan Błachowski – psycholog (1907) Aleksander Gniewosz – żołnierz (1938) Franciszek Górski – notariusz, oficer, poseł na Sejm RP (1916) Alfred Jahn – geograf, geomorfolog, badacz polarny (1933) Stanisław Jerzy Kalinowski – społecznik, adwokat, sędzia (1906) Oswald Kimelman – adwokat (1905) Zygmunt Klemensiewicz – chemik, fizyk (1904) Edward Kuntze – bibliotekarz, historyk, dyplomata Hersch Lauterpacht – prawnik (1915) Stanisław Łempicki – historyk literatury, pisarz (1904) Roman Małachowski – oficer (1899) Leander Martynowicz – oficer (1914) Marian Nunberg - leśnik, entomolog, prof. dr hab. SGGW Jan Oko – filolog klasyczny, latynista (1898) Stanisław Ostrowski – lekarz, oficer, ostatni prezydent Lwowa, prezydent RP na uchodźstwie (1912) Władysław Pilin – duchowny (1905) Bolesław Pochmarski – nauczyciel, pedagog, polonista (1902) Stanisław Polakiewicz – pierwszy polski sędzia piłkarski, dziennikarz sportowy (1908) Michał Remizowski – sędzia, oficer (1899) Maurycy Schlaffenberg – prawnik, oficer (1904) Jan Schramm – kupiec, oficer (1912) Julian Stachiewicz – generał (1908) Franciszek Hieronim Staff – ichtiolog, brat Leopolda i Ludwika Staffów (1904) Leopold Staff – poeta (1897) Jan Świtalski – krótkofalowiec Henryk Mniszek-Tchorznicki – ziemianin (1899) Stanisław Umański – nauczyciel, oficer (1905) Marian Wowkonowicz – lekarz, oficer (1907) Tadeusz Józef Żuliński – legionista, lekarz, adiutant Józefa Piłsudskiego (1907)

Uczniowie Henryk Balk – poeta, nauczyciel. Jan Bobrowski – inżynier Maksymilian Dudryk – pionier narciarstwa polskiego, współzałożyciel Karpackiego Towarzystwa Narciarzy we Lwowie Meier Eidelheit – matematyk Władysław Jarocki – profesor ASP w Krakowie, malarz Serafin Kaszuba – zakonnik kapucyn, Sługa Boży Henryk de Lapierre – oficer Jan de Lapierre – okulista Józef Mączka – legionista Stanisław Nowakowski – nauczyciel, harcmistrz Antoni Petrykiewicz – Orlę Lwowskie, najmłodszy kawaler orderu Virtuti Militari Józef Petrykiewicz – żołnierz, działacz społeczny, samorządowy i emigracyjny Jan Rogowski – oficer, nauczyciel, działacz społeczny, pisarz Wacław Stachiewicz – generał Ludwik Maria Staff – poeta, brat Franciszka i Leopolda Staffów Kazimierz Stepan – oficer, inżynier Karol Zellermayer – student UJK zabity w 1938 Kazimierz Żurowski – archeolog

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Sprawozdania szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej

Lwów 5 Lwów Kategoria:Polskie szkoły średnie we Lwowie