Sphaerium (kulkówka, gałeczka) – holarktyczny rodzaj obejmujący pospolite, słodkowodne małże o charakterystycznym, kulistym kształcie muszli i niewielkich wymiarach ciała, należący do rodziny kulkówkowatych (Sphaeriidae).
Systematyka Jeden z rodzajów rodziny kulkówkowatych (Sphaeridae), w Polsce reprezentowany przez trzy gatunki. W Polsce znany pod nazwami: gałeczka lub kulkówka. Etymologia nazwy Nazwa rodzaju odnosi się do kształtu muszli, która jest bardzo wypukła, niemal okrągła (grek. Σφαιριοσ, sphairios – kula). Gatunki Systematyka rodzaju różni się w zależności od opracowań, w skład rodzaju zaliczane są następujące gatunki: Sphaerium asiaticum (Martens 1864) Sphaerium bequaerti (Dautzenberg & Germain, 1914) Sphaerium corneum (Linnaeus, 1758) - kulkówka rogowa Sphaerium fabale (Prime, 1852) Sphaerium nitidum Westerlund, 1876 Sphaerium novaezelandiae (Say, 1854) Sphaerium nucleus ( Studer 1820) Sphaerium occidentale (J. Lewis, 1856) Sphaerium ovale ( A. Ferussac 1807) Sphaerium patella (Gould, 1850) Sphaerium rivicola (Lamarck, 1818) - gałeczka rzeczna Sphaerium rhomboideum (Say, 1817) Sphaerium simile (Prime, 1852) Sphaerium solidum (Normand, 1844) - gałeczka żeberkowana Sphaerium striatinum (Lamarck, 1818) wymarłe: Sphaerium beckmani Russell, 1976
Występowanie Holarktyka. Nie odnotowane na Islandii oraz Wyspach Owczych.
Budowa Cechy morfologiczne thumb|left|Muszla gałeczki rogowej.
Muszla kulista, o długości nie przekraczającej 10 mm. Szczyty położone mniej więcej centralnie na górnym brzegu muszli. Płyta zamka wąska, zęby główne drobne, wyraźnie zaznaczone. Zwierzęta mają dwa syfony, połączone u podstawy. Syfon górny (wyrzutowy) jest znacznie mniejszy niż syfon dolny (wpustowy). Płaty skrzelowe wewnętrzne dwa razy większe niż zewnętrzne. Długość przewodu pokarmowego równa trzem długościom ciała. Ruchliwe i wąskie płaty gębowe. Nefrydium z szerokim kanałem i dużym workiem wydalniczym.
Biologia i ekologia Zajmowane siedliska Przedstawiciele występują w śródlądowych wodach bieżących i stojących, w różnych typach zbiorników wodnych. Odżywianie Filtratory, odżywiają się zawiesiną odcedzaną z wody na skrzelach. Pokarmem mogą być bakterie, drobne glony, pierwotniaki i detrytus. Oddychanie Wymiana gazowa zachodzi za pośrednictwem skrzeli i jamy płaszcza. Rozmnażanie Obojnaki. Jaja rozwijają się w torbach lęgowych (marsupiach) w skrzelach rodziców. W skrzelach osobników dojrzałych przebywają młodociane osobniki potomne w różnych stadiach rozwoju. Wylęgające się (opuszczające osobniki rodzicielskie) osobniki młodociane mogą mieć długość równą 1/4-1/3 długości osobnika rodzicielskiego.
Zobacz też Mięczaki Polski
Przypisy "
Bourguignat, J. R. 1877. Descriptions de deux nouveaux genres algériens, suivies d'une classification des familles et des genres de mollusques terrestres et fluviatiles du système européen. Bulletin de la Société des Sciences Physiques et Naturelles de Toulouse 3(1): 49-101. Linnaeus C. 1758. Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. 10th edition. - Vermes. Testacea: str. 768. Holmiae. (Salvius).
Scopoli, J. A. 1777. Introductio ad historiam naturalem sistens genera lapidum, plantarum, et animalium hactenus detecta, caracteribus essentialibus donata, in tribus divisa, subinde ad leges naturae: str. 397. Pragæ (Gerle).
Bibliografia
Zobacz też
Kategoria:Heterodonta