Patala (sanskr. पाताल, trl. Pātāla) – krainy podziemia, niższe światy w hinduizmie, wewnątrz kosmicznego jaja brahmanda, wewnątrz bhurloki w nauczaniu Jogabhaszji. Patala dzieli się na krainy (sfery) loka, które cechuje neutralny charakter (w odróżnieniu od leżących jeszcze dalej sfer). Każda jej sfera (królestwo) wyróżnia się: szczególnym rodzajem zamieszkujących ją istot, ich stolicą i postacią władcy. Światy Patali zamieszkują między innymi istoty takie jak: jakszowie, nagowie, danawowie, dajtjowie.
Loki świata Patali Dzieła hinduistycznie wymieniają sfery Patali nie zawsze w takiej samej kolejności i o identycznych nazwach. Stosując uporządkowanie alfabetyczne, wymienić można krainy o następujących nazwach: Agryasutalaloka Atalataloka, Gabhastalaloka, Gabhasztimataloka, Gabjisztimataloka, Gamastimana Mahatalaloka, Nitalaloka, Patalaloka, Rasatalaloka, Śritalaloka, Sutalaloka, Talatalaloka, Witalaloka. Wyraz „tala” występuje w tych nazwach w znaczeniu „powierzchnia”. Określenie loka, występujące na końcu nazw, bywa pomijane.
Recepcja w literaturze religijnej Sfery Patali opisują szczególnie purany. Siedmiokrotny podział zawierają: Wisznupurana, Padmapurana, Bhagawatapurana Ośmiokrotny podział zawiera: Śiwapurana
Patalę cechuje piękno, luksus i rozkosze zmysłowe. Dewarszi Narada odwiedzał miasta Patali. Ich splendor, w opinii wieszcza, przewyższał cuda w niebie boga Indry.
Podziemne królestwa były celem wypraw wojennych Rawany
Loki tego świata (niższego w rozumieniu podziału stosowanego w kosmologii hinduistycznej), uważa się za stany mistyczne jaźni (duszy jednostkowej, atmana).
Zobacz też Jaźń w filozofii indyjskiej
Przypisy
Kategoria:Kosmologia hinduistyczna