Stanisław Marek Buczek, ps. „Marek”, „Ksiądz”, „Zawód” (ur. 25 kwietnia 1904 w Posadzie Olchowskiej, zm. 12 października 1979 w Sanoku) – polski duchowny rzymskokatolicki, podczas II wojny światowej kapelan struktur konspiracyjnych, w okresie PRL działacz społeczny i polityczny.

Życiorys Urodził się 25 kwietnia 1904 w Posadzie Olchowskiej, w rodzinie Władysława (1874–1951), kierownika warsztatów w fabryce maszyn i wagonów w Sanoku, i Amalii ze Stępkowskich. Jego bratem był por. dr Leon Buczek (1910–1999), instruktor 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Wraz z rodziną zamieszkiwał przy ulicy Kolejowej 437A w Sanoku.

Uczył się w Państwowym Gimnazjum Męskim im. Królowej Zofii w Sanoku, w którym zdał egzamin dojrzałości 18 maja 1926 w trakcie przewrotu majowego (w jego klasie byli m.in. Ludwik Bar, Mikołaj Deńko, Bronisław Kocyłowski, Marian Strzelbicki). Należał do Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OMTUR).

Podjął studia na uczelniach w Krakowie i Poznaniu, a od 1930 kształcił się w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Ukończył studia teologiczne. 23 czerwca 1935 otrzymał sakrament święceń kapłańskich. W ostatnich latach istnienia II Rzeczypospolitej posługiwał jako wikariusz od 1935 do maja 1936 w Parafii św. Andrzeja Apostoła w Zgłobniu, do listopada 1936 w Medenicach, od końca 1936 do lata 1938 w Szebniach, do stycznia 1939 w Parafii św. Mikołaja Biskupa w Pruchniku, od stycznia 1939 do lipca 1939 w Parafii św. Michała Archanioła w Zarzeczu, skąd latem 1939 został przeniesiony do Borysławia. Przed 1939 należał do Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego i do organizacji „Orka”.

W Borysławiu przebywał nadal jeszcze po wybuchu II wojny światowej do końca października 1939. Po nastaniu okupacji niemieckiej ziem polskich zamieszkał w Sanoku. Wówczas zaangażował się w działalność konspiracyjną. W grudniu 1939 wstąpił do Związku Walki Zbrojnej. Działając w ramach Obwodu ZWZ Sanok był organizatorem pierwszego szlaku przerzutowego (kurierskiego) do Węgier (trasa Sanok-Niebieszczany-Poraż-Baligród-Żubracze-Kalnica-Cisna-Użhorod, od lipca działał w linii łączności zagranicznej pod kryptonimem „Bronisława”, od listopada 1940 działał w Jedliczu (linia Bóbrka-Wietrzno) (w tym okresie tj. od października 1940 do czerwca 1941 był wikariuszem w Jedliczu). Trasy kurierskie ks. Buczka i inna (organizowana przez Józefa Reca) działały w podporządkowaniu inż. Stanisławowi Szczepańcowi na zlecenie Komitetu Porozumiewawczego. Był członkiem sekcji funkcjonującej w sanockim więzieniu gestapo. Pełnił funkcję kapelana partyzantów i żołnierzy Armii Krajowej na ziemi sanockiej. Współdziałał również z działem „Zagrodą”, tj. działem Łączności Zagranicznej Oddziału V Komendy Głównej Armii Krajowej. Był też kapelanem Armii Ludowej. Posługiwał się pseudonimami „Marek”, „Ksiądz”, „Zawód”. Pełnił funkcję wikariusza w Jedliczach od października 1940 do czerwca 1941. W okresie od 1941 do 1944 był poszukiwany przez Niemców. Wobec zagrożenia aresztowaniem ukrywając się funkcjonował jako gajowy we wsiach Wietrzno, Pantalowice, Szklary, Rudawiec, Gwoźnica.

Od maja 1944 pracował w kościele w Baryczy, a po zakończeniu wojny od 5 września 1947 sprawował funkcję administratora miejscowej parafii św. Józefa. Po urlopie, w 1947 został mianowany administratorem w Baryczy. Był długoletnim proboszczem w Baryczy do 1 lutego 1965. Zamieszkiwał tam pod numerem 224. W okresie PRL udzielał się w działalności społecznej i charytatywnej. Od 1944 do 1964 działał w punkcie sanitarnym w Baryczy PCK z siedzibą w Brzozowie. Od 1945 do 1948 był członkiem Powiatowego Komitetu PPS w Sanoku. 15 maja 1945 założyciel koła PPS w Baryczy. W 1947 propagator i współzałożyciel ORMO i OSP w Baryczy. Od 1947 do 1952 był w kierownictwie punktu opieki nad matką i dzieckiem. Działał w ramach rad narodowych, od 1947 był radnym gminy zbiorowej Domaradz, radnym Powiatowej Rady Narodowej w Brzozowie. Zasiadał w Okręgowej Komisji Wyborczej w Rzeszowie oraz w Powiatowej Komisji Wyborczej w Brzozowie. Działał w strukturach Frontu Jedności Narodu na szczeblu wojewódzkim i krajowym, w 1963 był członkiem Wojewódzkiego Komitetu FJN w Rzeszowie. Należał do „Caritasu”, pełnił funkcję prezesa tej organizacji w okręgu rzeszowskim, był wiceprzewodniczącym koła księży tej organizacji. Należał też do LOK, a w 1962 do Kółka Rolniczego. Był członkiem Komitetu Obrońców Pokoju.

Po odejściu z Baryczy przeszedł na emeryturę i w 1965 zamieszkał w rodzinnym Sanoku, nie pełniąc już funkcji kapłańskich. Jako kapelan Generalnego Dziekanatu ludowego Wojska Polskiego dosłużył stopnia podpułkownika. Należał do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, 6 lutego 1966 wybrany członkiem zarządu oddziału (powiatowego) ZBoWiD w Sanoku, w tym samym roku został prelegentem tej organizacji, 20 października 1968 wybrany zastępcą przewodniczącego zarządu oddziału (późniejszego koła) ZBoWiD w Sanoku, 13 września 1970 powołany na przewodniczącego komisji weryfikacyjnej, 23 maja 1971 ponownie wybrany wiceprezesem oddziału i pełnił funkcję do 1973, 21 października 1973 wybrany członkiem zarządu oddziału miejskiego (działającego od 1 stycznia 1973 wskutek przekształcenia oddziału powiatowego na podstawie zmian administracyjnych) oraz przewodniczącym zespołu weryfikacyjnego. Działał we władzach wojewódzkich tej organizacji, 22 marca 1970 został wybrany do władz Okręgu ZBoWiD w Rzeszowie. został jednym z 41 delegatów z województwa rzeszowskiego na IV Kongres ZBoWiD w dniach 19-20 września 1969 w Warszawie, 3 marca 1974 został wybrany na członka zarządu okręgu w Rzeszowie i otrzymał mandat na V Kongres ogólnopolski organizacji w dniach 8-9 maja 1974 w Warszawie. Po kolejnej reorganizacji struktur ZBoWiD w 1975 został członkiem zarządu wojewódzkiego w Krośnie. Pod koniec życia był bezpartyjny.

Do ostatnich dni zamieszkiwał w Sanoku przy ulicy Myśliwskiej 2 na obszarze parafii Podwyższenia Krzyża Świętego ojców FranciszkanówKsięga cmentarna nr 1. Matejki Rymanowska od 1973 do 2004 (stare cmentarze), poz. 430..

Zmarł 12 października 1979 w Sanoku, pochowany 16 października 1979 w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki.

thumb|240px|Grobowiec rodziny Buczków na cmentarzu w Sanoku Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1979) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Medal Wojska Złoty Krzyż Zasługi (1959) Krzyż Partyzancki (1959)Inskrypcja nagrobna ks. Stanisława Buczka. Srebrny Krzyż Zasługi (22 lipca 1953) „za zasługi w pracy społecznej”. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1957) Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1970) Krzyż Armii Krajowej Odznaka Grunwaldzka (1957) Oficerski Krzyż Zasługi Polskich Sił Zbrojnych (1970) Krzyż Alianckiego Partyzanta (Francja, 1970) Inne odznaczeniaGrzegorz Delmanowicz w biogramie ks. Stanisława Burczyka wskazał także odznaczenia określając je jako: Medal Dziesięciolecia Odrodzenia Polski, Odznaczenie Ochotnicze (1918 i 1920), Order Podkarpacia i Order Niepodległości.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Absolwenci Wyższego Seminarium Duchownego w Przemyślu Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Kraju Kategoria:Członkowie Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego Kategoria:Członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża Kategoria:Członkowie Wojewódzkich Komitetów Frontu Jedności Narodu Kategoria:Przewodniczący Powiatowych Komitetów PPS (1944–1948) Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Duchowni archidiecezji przemyskiej Kategoria:Duchowni związani z Sanokiem Kategoria:Kapelani Armii Krajowej Kategoria:Kapelani ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Posadzie Olchowskiej Kategoria:Ludzie związani z Brzozowem Kategoria:Ludzie związani z Domaradzem (województwo podkarpackie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – działacze społeczni Kategoria:Radni Powiatowych Rad Narodowych Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1979