Ulica Henryka Sienkiewicza w Tarnowskich Górach – jedna z głównych ulic Tarnowskich Gór. Łączy północną część dzielnicy Śródmieście-Centrum z południową częścią Sowic. Stanowi fragment drogi powiatowej klasy Z nr 3290S powiatu tarnogórskiego.

Przebieg thumb|left|Odcinek ul. Sienkiewicza przebiegający pod wiaduktem linii kolejowej nr 144 w dzielnicy Sowice Ulica rozpoczyna się na Rondzie ppłk. pil. inż. Karola Gustawa Ranoszka, kierując się dalej na północ. Krzyżuje się z innymi drogami powiatowymi: ulicą Powstańców Śląskich, ulicą Jana Styczyńskiego i ulicą Tadeusza Kościuszki. Na granicy dzielnic Śródmieście-Centrum i Sowice przebiega pod wiaduktem kolejowym linii nr 144. Swój bieg kończy na skrzyżowaniu z ulicą Fabryczną w Sowicach, a jej kontynuacją jest ulica Czarnohucka.

Ulica Sienkiewicza na odcinku od ronda Ranoszka do skrzyżowania z ulicami Styczyńskiego i Powstańców Śląskich posiada cztery pasy ruchu: dwa w stronę północną i dwa w południową.

Historia Po wojnie francusko-pruskiej (1870-1871) w Tarnowskich Górach rozpoczęto wytyczanie nowych ulic, wzdłuż których budowano wille z ogrodami oraz kamienice o wysokim jak na tamte czasy standardzie przeznaczone dla powracających żołnierzy. Jedną z nich była ulica Sienkiewicza, która do 1925 oraz w latach 1939–1945 ulica nosiła nazwę Hugostraße upamiętniającą hrabiego Hugona I Henckla von Donnersmarck – założyciela huty w pobliskich Sowicach.

Jednym z pierwszych budynków wytyczonych przy tej ulicy była siedziba starostwa powstałego w 1873 roku powiatu tarnogórskiego (niem. Kreis Tarnowitz). Od 1975 w budynku mieści się Urząd Miejski w Tarnowskich Górach.

Ówczesna Hugostraße została wybrukowana w latach 1898–1912, zaś w latach 1871–1905 znajdowała się przy niej jedna z rogatek miejskich.

W 1907 powstała urzędnicza spółdzielnia mieszkaniowa (Beamtenwohnungs- und Sparverein), która m.in. przy ulicy Sienkiewicza, a także przy obecnych ulicach Nakielskiej, Kościuszki i Powstańców Śląskich, wybudowała z pomocą państwowych funduszy domy o 153 mieszkaniach.

Jeszcze przed I wojną światową ulica została przedłużona poza znajdujący się nieopodal skrzyżowania Hugostraße z Lukaschikstraße oraz Georgstraße Park Strzelecki bractwa kurkowego i zabudowana domami dla urzędników.

Jeszcze w latach międzywojennych u zbiegu ulic Sienkiewicza oraz Bohaterów Monte Cassino stał krzyż upamiętniający cmentarz, na którym chowani byli dziesiątkowani przez zarazę przechodzący przez miasto w 1813 i 1814 w ślad za wojskami Napoleona rosyjscy oraz pruscy żołnierze.

W latach II wojny światowej (1939–1945) niemieckie władze okupacyjne zmieniły nazwę ulicy na General-Hülsen-Strasse.

13 lipca 2016 i 30 lipca 2017 ulicą Sienkiewicza przebiegała trasa wyścigu kolarskiego Tour de Pologne.

Na początku lutego 2021 roku skrzyżowanie ulicy Sienkiewicza z ulicami Powstańców Śląskich i Styczyńskiego zostało zamknięte z powodu budowy w tym miejscu ronda, natomiast znajdujący się przy ul. Sienkiewicza przystanek autobusowy przeniesiony został na ulicę Bohaterów Monte Cassino.

Budynki thumb|left|Willa Leschnitzera z 1874 roku, ul. Sienkiewicza 1 Przy ulicy Henryka Sienkiewicza mieści się szereg budynków użyteczności publicznej; często są to też obiekty zabytkowe wpisane do Gminnej Ewidencji Zabytków: tzw. Willa Leschnitzera, ul. Sienkiewicza 1 – zabytkowy budynek w stylu baroku francuskiego według projektu Louisa Ehrlicha wybudowany w 1874 na terenie tartaku należącego do Simona Leschnitzera; posiada boniowany parter, piętro zaś ozdobione korynckimi pilastrami i kolumienkami, dach mansardowy; kolejnymi właścicielami Richard Linke, Max Moeller, po II wojnie światowej mieszkania komunalne, obecnie mieści m.in. aptekę, kancelarie radców prawnych oraz biuro poselskie, Budynek Urzędu Miejskiego, ul. Sienkiewicza 2 – neorenesansowy budynek z cegły klinkierowej, zwieńczony kamienną balustradą według projektu Heintzego, budowa rozpoczęła się w 1875, oddany do użytku 1 kwietnia 1877, siedziba starostwa tarnogórskiego do 1975, budynek z 1876 roku, ul. Sienkiewicza 3 – postawiony na zlecenie Simona Leschnitzera na terenie tartaku, którego Leschnitzer był właścicielem. Mieściła się w nim administracja. Obecnie agencja PZU, neobarokowa kamienica z 1905 roku przy ul. Sienkiewicza 4, zaprojektowana i wybudowana przez Hugona Streckera. Na fasadzie znajdują się przedstawienia narzędzi murarskich (cyrkla i węgielnicy) będące jednocześnie symbolami wolnomularskimi (Strecker faktycznie należał do tarnogórskiej loży masońskiej Silberfels). W 1909 roku w obrębie zabudowań założono fabrykę wyrobów metalowych braci Strancik, którą znacjonalizowano po II wojnie światowej (w 1946 roku), ul. Sienkiewicza 5 – wczesnomodernistyczna willa stolarza Karla Müllera z 1910 roku; pod spadzistym dachem widoczna wypukła rzeźba siedzącego atlety z piłą na tle wici i liści irysa; obecnie mieści Przedszkole Publiczne nr 4, ul. Sienkiewicza 6 – budynek szkoły z 1927 roku o formie pałacu, przed wejściem portyk z trzema filarami, początkowo Prywatna Średnia Szkoła Męska i Żeńska mniejszości niemieckiej, obecnie mieści Wieloprofilowy Zespół Szkół, Technikum nr 5, Zasadniczą Szkołę Zawodową nr 5, Centrum Kształcenia Ustawicznego i Wydział Nauk Społecznych Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu, ul. Sienkiewicza 8 – obecnie Młodzieżowy Dom Kultury, przed 1945 rokiem ewangelicki dom parafialny, zbudowany w l. 1889-1890, rozbudowany w 1901 roku, kamienice i wille z końca XIX i początku XX wieku pod numerami: 7, 10, 11, 12, 13, 15, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 35, 36, 41, 43, 45, budynek nastawni TGA7. Na liście zabytków nie znajdują się: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, ul. Sienkiewicza 16 – budynek wzniesiony pod koniec lat 60. XX wieku na terenie dawniej należącym do strzeleckiego bractwa kurkowego. Początkowo mieścił internat dla uczniów szkoły przysposabiającej do zawodów w przemyśle (tzw. „Dom Młodego Robotnika”), a następnie przedszkole i Dom Kultury Zakładów Aparatury Chemicznej „Chemet”, budynek szkoły – ZSTiO „Mechanik”, ul. Sienkiewicza 23, Chemet S.A. Zakłady Aparatury Chemicznej, ul. Sienkiewicza 47, Dom dla Bezdomnych Mężczyzn, ul. Sienkiewicza 48.

Komunikacja thumb|right|Zespół Szkół Technicznych i Ogólnokształcących „Mechanik” oraz przystanek autobusowy Tarnowskie Góry Sienkiewicza (2022) Według stanu z grudnia 2022 roku ulicą Sienkiewicza kursują autobusy organizowane przez Zarząd Transportu Metropolitalnego, obsługujące następujące linie: 174 (Bobrowniki Śląskie – Sowice Czarna Huta), 189 (Tarnowskie Góry Dworzec – Strzybnica Kościelna), 671 i 736 (Tarnowskie Góry Dworzec – Pniowiec Pętla), 744 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Towarowa – Tarnowskie Góry Dworzec), 746 (Tarnowskie Góry Dworzec – Sowice Czarna Huta). Przy ulicy zlokalizowany jest przystanek autobusowy Tarnowskie Góry Sienkiewicza (nieobsługiwany przez autobusy linii 744).

Mieszkalnictwo Według danych Urzędu Stanu Cywilnego na dzień 31 grudnia 2022 roku przy ulicy Sienkiewicza zameldowane na pobyt stały były 342 osoby.

Galeria

Uwagi

Przypisy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tarnowskich Górach → Dom dla Bezdomnych Mężczyzn. BIP – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Tarnowskich Górach.

Ulica Henryka Sienkiewicza w Tarnowskich Górach na mapie Polski Targeo. rozdz. I, pkt. 4., ppkt. b.

Bibliografia

Tarnowskie Góry Sienkiewicza