Jan Stanisław Jodłowski (ur. 1841 w Sierpowie, zm. 3 kwietnia 1919 w Krakowie) – powstaniec styczniowy, lekarz, doktor wszech nauk lekarskich.
Życiorys thumb|220px|Jan Jodłowski w stroju sokolim (ok. 1894) thumb|220px|Grób Jana Jodłowskiego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie Jan Jodłowski urodził się w 1841 w Sierpowie Biogram Jana Jodłowskiego autorstwa Józefa Białyni Chołodeckiego został wykorzystany jako identyczny w publikacjach: oraz oraz . Przed 1863 podjął studia na wydziale lekarskim Uniwersytetu w Warszawie oraz zaangażował się w działalność polskiej konspiracji niepodległościowej. Po wybuchu powstania styczniowego przyłączył się do walczących i służył w stopniu porucznika na stanowisku dowódcy (komendanta) batalionu i adiutanta w oddziale Kazimierza Błaszczyńskiego Bończy, oddziale Zygmunta Padlewskiego i oddziale Edmunda Taczanowskiego. Za czyny waleczności został awansowany na stopień kapitana. Według jednej wersji udając się wraz z gen. Zygmuntem Padlewskim i innymi powstańcami na spotkanie z Henrykiem Łowińskim Szermętowskim w Radzikach Małych 21 kwietnia 1863 został ujęty przez Rosjan w zasadzce naczelnika żandarmerii Drozdowa pod Borzyminem na ziemi płockiej, po czym zesłany wraz z towarzyszami na Sybir (gen. Padlewskiego rozstrzelano 15 maja 1863). Według innej relacji po bitwie pod Kruszyną (na ziemi częstochowskiej) 29 sierpnia 1863 był kilkakrotnie ranny i został wzięty przez Rosjan do niewoli, a następnie zesłany na obszar Syberii do guberni jenisejskiej. Żył w wiosce, liczącej siedem domów, położonej nad Jenisejem, w powiecie jenisejskim ok. 500 wiorst na północ od Jenisejska (około południka 60 i równoleżnika 90). Przebywał także we wsi Sawina nad Jenisejem w tej samej guberni (między 62 a 63 południkiem) oraz w Turuchańsku. Pracował przy transportach żywności i narzędzi do kopalń złota, w których był także zatrudniony jako felczer w szpitalu (z racji tego stanowisko sam siebie określił jako wielkiego sanitarnego dygnitarza tamże). Na Syberii przebywał do 1870. Podróż powrotną z Tobolska na ziemie polskie do Krakowa odbył posługując się cudzym paszportem (należącym do przemysłowca).
W 1870 przybył na obszar Galicji, wówczas pod zaborem austriackim w epoce autonomii galicyjskiej. Dokończył studia medyczne i 22 lipca 1876 na wydziale lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskichW Szematyzmie z 1876 figurował jako doktorant, a w Szematyzmie z 1877 był już wymieniony jako doktor wszech nauk lekarskich. . Był zatrudniony na oddziale chorób wewnętrznych w Szpitalu św. Łazarza w Krakowie: od około 1875 jako praktykant, a od około 1877 do około 1879 jako sekundariusz. Od około 1877 do około 1889 figurował na liście lekarzy z tytułem doktora medycyny pracujących w służbie zdrowia w Krakowie•••••••••••. Później, około 1891/1892 był lekarzem w BilczachW wydaniach Szematyzmów z 1890 i 1891 Jan Jodłowski nie figurował. W wydaniu Szematyzmu z 1894 Jan Jodłowski ponownie nie był wymieniony. . Około 1894/1895 był lekarzem w Zboiskach. Następnie od około 1895 przez wiele lat był lekarzem w Zarszynie (jako lekarz w tej miejscowości figurował według stanu ewidencji jeszcze w 1914)••••••••••••••••••. Pracował tam jako lekarz kolejowy. Udzielał się w tym charakterze także w Zagórzu i w Sanoku, gdzie osiadłAlojzy Zielecki, Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku. Życie kulturalne. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 462.. Pełnił stanowisko prezesa sanockiej sekcji Towarzystwa Lekarzy Galicyjskich. Od lat 90. XIX wieku był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.
W latach 80. w Krakowie dr Jan Jodłowski udzielał się w nieformalnej grupie Sybiraków i Wychodźców. Był autorem wspomnień z okresu pobytu na zesłaniu.
Wpierw dwa jego artykuły wydrukowano na łamach lwowskiego czasopisma „Łowiec”: pierwszy pt. Polowanie na jarząbki. Wspomnienie z tajgi jenisejskiej w 1884, a drugi pt. Myśliwstwo w Syberyi w wielu odcinkach w 1885 i w 1886••••••••. Druga z tych opowieści została wydana w 1886 w zwartej publikacji pt. Myśliwstwo w Syberyi. Wspomnienia z tajgi jenisejskiej nakładem Galicyjskiego Towarzystwa Łowieckiego we Lwowie. Potem obszerne wspomnienia z czasu zsyłki na Syberii, ze szczególnym uwzględnieniem opisów panującego tam klimatu, fauny i flory, miejscowej ludności i jej uzbrojenia, warunków zesłania, były drukowane na łamach „Gazety Sanockiej” w 1904• oraz w 1906••••••••••••••••••. Osobnym drukiem zostały wydane w 1909 pt. Wspomnienia z Dalekiej Północy jego własnym nakładem w Krośnie. Na początku XX wieku dr Jan Jodłowski był określany w prasie sanockiej jako znany całej Polsce Sybirak. O jego osobie w kontekście udziału w powstaniu styczniowym wspominał w 1958 prof. Karol Zaleski w artykule pt. Tradycje Powstania Styczniowego (wspomnienia z lat chłopięcych w Sanoku) w ramach publikacji pt. Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958.
Jan Jodłowski zmarł 3 kwietnia 1919 w Krakowie w wieku 79 lat. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie 6 kwietnia 1919 (kwatera JC, rząd wschodni, miejsce 3).
Przypisy
Linki zewnętrzne Publikacje Jana Jodłowskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Galicyjscy lekarze Kategoria:Lekarze związani z Sanokiem Kategoria:Ludzie związani z Zagórzem Kategoria:Ludzie związani z Zarszynem Kategoria:Oficerowie powstania styczniowego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy myśliwi Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy pracownicy kolejowi Kategoria:Polscy zesłańcy na południowy Sybir Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim (powstanie styczniowe) Kategoria:Urodzeni w 1841 Kategoria:Zmarli w 1919