thumb|Przypuszczalny zasięg państwa Hunów w V wieku thumb|Zasięg państwa wielkomorawskiego thumb|Stefan I Święty thumb|János Hunyady thumb|Bertalan Székely, „Bitwa pod Mohaczem” thumb|Franciszek II Rakoczy thumb|Zasięg Austro-Węgier thumb|Przywódca Węgierskiej Republiki Rad Béla Kun na wiecu w 1919 thumb|Miklós Horthy thumb|Pál Teleki thumb|László Rajk thumb|Imre Nagy thumb|Flaga powstańców nad ulicą zajętą już przez Armię Radziecką thumb|János Kádár thumb|József Antall thumb|Viktor Orbán thumb|Płot na granicy węgiersko-serbskiej
Kalendarium historii Węgier – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Węgier.
Czasy najdawniejsze do I w. p.n.e. – Celtowie zamieszkiwali tereny obecnych Węgier I w. p.n.e. – tereny obecnych Węgier weszły w skład Cesarstwa Rzymskiego; utworzenie prowincji Panonia IV–VI w. – Gepidowie, Wizygoci, Wandalowie, Longobardowie i Awarowie pojawili się na terenie obecnych Węgier V w. – Hunowie pojawili się na terenach obecnych Węgier VI w. – napływ Słowian IX w. – część obecnych Węgier znalazła się w granicach państwa wielkomorawskiego
Panowanie Arpadów 889 – powstała dynastia Arpadów 896 – Madziarzy pojawili się w dorzeczu środkowego Dunaju i Cisy 955 – Otton I pokonał nad rzeką Lech Madziarów 997–1038 – rządy Stefana I Świętego 1001 – koronacja Stefana I XI w. – Węgry podbiły Siedmiogród i Słowacczyznę, tworząc terytorium w łuku Karpat początek XIII w. – Węgrzy i Chorwaci zawarli unię personalną 1241–1242 – najazdy Złotej Ordy 1301 – wygasła dynastia Arpadów, władzę objęli Andegaweni
Późne średniowiecze i czasy odrodzenia 1370–1382 – unia personalna z Polską początek XV w. – początek najazdów tureckich 1437 – królem został Albrecht II Habsburg 1440 – tron na Węgrzech objął Władysław Warneńczyk 1444 – w bitwie pod Warną zginął król Władysław I, władzę objął jako regent Jan Hunyady 1456 – w bitwie pod Belgradem Hunyady pokonał Turków 1458 – na tron węgierski wybrany został Maciej Korwin 1490 – Jagiellonowie ponownie objęli władzę na Węgrzech 1515 – zawarto traktat w Wiedniu zapewniający Habsburgom sukcesję w Czechach i na Węgrzech po wygaśnięciu rodu Jagiellonów 1526 – w bitwie pod Mohaczem Turcy pokonali Węgrów 1541 – Turcy zajęli środkowe Węgry z Budą XVI w. – początek reformacji 1686 – Leopold I zajął Budę
Rządy Habsburgów 1703 – wybuch powstania ogólnonarodowego pod przywództwem Franciszka II Rakoczego 1705 – Franciszek II Rakoczy został obwołany księciem Węgier 1707 – sejm w Ónod ogłosił detronizację Habsburgów 1711 – Habsburgowie stłumili powstanie, przywracając częściowo rządy absolutne 1804 – Węgry weszły w skład Cesarstwa Austriackiego 1825 – ukształtowało się stronnictwo reformatorskie w Preszburgu 1848 – wybuch rewolucji, władzę na Węgrzech objął rząd narodowy Lajosa Batthyányego 14 kwietnia 1849 – ogłoszenie przez Węgry niepodległości oraz zdetronizowanie Habsburgów październik 1849 – Austria i Rosja stłumiły rewolucję; początek austriackiego terroru na Węgrzech 1866 – Austria złagodziła politykę wobec Węgier 1867 – podpisanie przez Austrię i Węgry ugody 1868 – powstanie monarchii austro-węgierskiej 1905 – w wyborach parlamentarnych wygrała koalicja skupiona wokół Partii Niepodległości 1907 – wprowadzenie obowiązkowego języka węgierskiego do wszystkich szkół na terenie Węgier w celu nasilenia madziaryzacji mniejszości narodowych 1910 – władzę objęła Narodowa Partia Pracy 16 listopada 1918 – proklamowano Republikę Węgierską
Okres międzywojenny marzec 1919 – proklamowanie przez komunistów i socjaldemokratów Węgierskiej Republiki Rad. Przywódcą państwa został Béla Kun lipiec 1919 – wojska rumuńskie i czechosłowackie obaliły rządy komunistów 1 marca 1920–1944 – rządy regenta Miklósa Horthyego 4 czerwca 1920 – Węgry podpisały traktat w Trianon, zrzekając się ponad 2/3 obszaru kraju listopad 1921 – przywrócenie monarchii 1921–1931 – rządy Istvána Bethlena 1931 – w wyniku wielkiego kryzysu władzę objęła skrajna prawica 1933 – stopniowe uzależnienie się od nazistowskich Niemiec 1938 – uchwalenie pierwszych ustaw skierowanych przeciwko Żydom 2 listopada 1938 – Węgry otrzymały część Słowacji i zachodnią Ruś Podkarpacką luty 1939 – Węgry przystąpiły do paktu antykominternowskiego marzec 1939 – Węgry zajęły wschodnią Ruś Podkarpacką
II wojna światowa 1939 – Węgrzy przyjęli uchodźców z zaatakowanej przez Niemcy Polski 30 sierpnia 1940 – Węgry otrzymały północny Siedmiogród marzec 1941 – Niemcy zażądały od Pála Telekiego udziału w wojnie przeciwko Jugosławii kwiecień 1941 – Teleki popełnił samobójstwo; Węgry włączyły się do wojny czerwiec 1941 – Węgry przyłączyły się do Niemiec do wojny przeciwko ZSRR 1943 – Węgrzy rozpoczęli rozmowy pokojowe z aliantami marzec 1944 – początek niemieckiej okupacji na Węgrzech 22 grudnia 1944 – powołanie rządu Béla Miklósa 28 grudnia 1944 – Węgry wypowiedziały wojnę Niemcom kwiecień 1945 – Armia Czerwona wyparła Niemców z Węgier 8 maja 1945 – koniec II wojny światowej na Węgrzech
Rządy komunistyczne grudzień 1945 – Niezależna Partia Drobnych Rolników wygrała wybory parlamentarne, zdobywając 57% głosów 1 lutego 1946 – proklamowano Republikę Węgierską luty 1947 – delegacja węgierska podpisała traktat pokojowy z państwami koalicji antyniemieckiej sierpień 1947 – wybory parlamentarne wygrał Blok Lewicy, zdobywając 61% głosów 1948–1949 – przeprowadzono nacjonalizację przemysłu i kolektywizację rolnictwa 1949 – przeprowadzono egzekucję László Rajka 1949–1953 – nasilenie terroru 5 marca 1953 – śmierć Stalina spowodowała zmniejszenie terroru na Węgrzech 13 czerwca 1953 – Mátyás Rákosi zrezygnował ze stanowiska premiera Węgier. Jego następcą został Imre Nagy 1954 – László Rajk został zrehabilitowany 18 kwietnia 1955 – András Hegedüs objął stanowisko premiera po obaleniu Nagya 1955 – Węgry przystąpiły do Układu Warszawskiego 1955 – Węgry przystąpiły do ONZ 18 lipca 1956 – I sekretarzem Węgier został Ernő Gerő 6 października 1956 – przeprowadzono uroczysty pogrzeb László Rajka 16 października 1956 – reaktywowano demokratyczne stowarzyszenie studenckie 20 października 1956 – studenci ogłosili listę postulatów, domagając się demokratyzacji Węgier 22 października 1956 – na politechnice w Budapeszcie rozpoczęły się masowe demonstracje studentów 23 października 1956 – pod pomnikiem Józefa Bema zgromadziło się 20 tys. osób domagających się demokratyzacji Węgier. W ciągu dnia liczba protestujących zwiększyła się do 200 tys. Wieczorem manifestanci zrzucili z cokołu pomnik Stalina. Krótko przed północą milicjanci zaatakowali protestujących przeciwko terrorowi radzieckiemu; wybuch powstania węgierskiego 24 października 1956 – do Budapesztu wjechały wojska radzieckie 25 października 1956 – siły bezpieczeństwa otworzyły ogień, zabijając i raniąc ponad 100 osób 27 października 1956 – Imre Nagy zaakceptował rewolucję i przeprowadził pierwsze reformy 28 października 1956 – zawarto rozejm z wojskami radzieckimi 30 października 1956 – wojska radzieckie wycofały się z Budapesztu. W Debreczynie, Győrze i Sopronie doszło do zabicia manifestantów 31 października 1956 – Imre Nagy ogłosił, że Węgry rozpoczęły rozmowy w sprawie odejścia z Układu Warszawskiego 1 listopada 1956 – do Węgier wtargnęły wojska radzieckie 3 listopada 1956 – rozpoczęły się negocjacje w sprawie wycofania wojsk radzieckich z Węgier 4 listopada 1956 – atak wojsk radzieckich na Budapeszt 7 listopada 1956 – obalono rewolucyjny rząd Imrego Nagya, powołano rząd Jánosa Kádára; koniec powstania węgierskiego 16 czerwca 1958 – zamordowano Imrego Nagya poł. lat 60. XX w. – zmodyfikowano nakazowo-rozdzielczy system gospodarczy, który poprawił warunki życiowe Węgrów lata 80. XX w. – kryzys gospodarczy 1987–1988 – działalność rozpoczęły: Węgierskie Forum Demokratyczne, Związek Młodych Demokratów, Związek Wolnych Demokratów, a reaktywowały się Niezależna Partia Drobnych Rolników i Węgierska Partia Socjaldemokratyczna maj 1988 – odwołano Kádára od kierowania WSPR czerwiec–wrzesień 1989 – rozmowy „Trójkątnego Stołu”, w których uczestniczyli opozycja, WSPR i związane z partią organizacje społeczno-polityczne październik 1989 – WSPR przekształciła się w Węgierską Partię Socjalistyczną
Czasy najnowsze maj 1990 – wybory parlamentarne wygrało Węgierskie Forum Demokratyczne, powołano rząd Józsefa Antalla czerwiec 1990 – zmiany w konstytucji utwierdziły zmiany polityczne i gospodarcze 15 lutego 1991 – powołano Grupę Wyszehradzką, w skład której weszły: Węgry, Czechosłowacja (po rozpadzie Czechosłowacji: Czechy i Słowacja) i Polska 1994–1998 – rządy socjalistów, premierem został Gyula Horn 1997 – rozpoczęto oficjalne rozmowy w sprawie przyjęcia Węgier do NATO 6 lipca 1998 – początek rządów Viktor Orbána (Fidesz) 12 marca 1999 – Węgry przystąpiły do NATO kwiecień 2002 – Péter Medgyessy z Węgierskiej Partii Socjalistycznej zwyciężył w wyborach parlamentarnych i został premierem Republiki Węgier 27 maja 2002 – początek rządów koalicji Węgierskiej Partii Socjalistycznej i Związku Wolnych Demokratów 1 maja 2004 – Węgry przystąpiły do Unii Europejskiej kwiecień 2010 – Fidesz wygrał wybory parlamentarne 13 maja 2014 – były komunistyczny szef MSW Bela Biszku został skazany na 5,5 roku więzienia za zbrodnie wojenne popełnione po rewolucji z 1956 2014 – Fidesz ponownie wygrał wybory parlamentarne I poł. 2015 – na Węgrzech zatrzymano ponad 67 000 nielegalnych imigrantów wrzesień 2015 – Węgrzy rozpoczęli wywóz nielegalnych imigrantów do Austrii i Niemiec 15 września 2015 – Węgry ogłosiły stan kryzysowy w związku z napływem nielegalnych imigrantów 6 października 2015 – zmarł prezydent Republiki Węgierskiej w latach 1990–2000 Árpád Göncz
Przypisy
Węgry