Mangabka (Lophocebus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 40–56 cm, samców 45–73 cm, długość ogona samic 55–80 cm, samców 65–100 cm; masa ciała samic 4–6,7 kg, samców 6–10 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1870 roku angielski zoolog John Edward Gray w publikacji swojego autorstwa o tytuleSpiso katalogowy małp, lemurów i owocożernych nietoperzy znajdujących się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego jednak nazwa którą ukuł – Semnocebus – okazał się być zajęta przez rodzaj ssaków należących do rodziny indrisowatych. Nową nazwę dla rodzaju nadał w 1903 roku amerykański zoolog Theodore Sherman Palmer. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) mangabka siwolica (L. albigena).
Etymologia Semnocebus: semnos ‘uroczysty, majestatyczny, dostojny’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’. Lophocebus: gr. λοφος lophos ‘grzebień, czub’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’. Cercolophocebus: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Cercocebus (mangaba) oraz Lophocebus (mangabka). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cercopithecus aterrimus . Leptocebus: gr. λεπτος leptos ‘smukły, drobny’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxLophocebus albigena(J.E. Gray, 1850)mangabka siwolicagatunek monotypowypołudniowy Kamerun (na południe od rzeki Sanaga), południowo-zachodnia Republika Środkowoafrykańska (na zachód od rzeki Ubangi), Gwinea Równikowa, Gabon i Kongo (na wschód od rzeki Ubangi)DC: 45–73 cmDO: 67–100 cmMC: 4,7–9 kgLophocebus johnstoni(Lydekker, 1900)mangabka śniadagatunek monotypowyDemokratyczna Republika Konga (na wschód i południe od rzeki Ubangi i na północ od rzeki Kongo), zachodnia Rwanda i zachodnie Burundi; być może północno-zachodnia Uganda (na zachód od rzeki Nil Biały) i Sudan PołudniowyDC: 45–73 cmDO: 67–100 cmMC: 4,7–9 kgLophocebus osmaniGroves, 1978mangabka ciemnagatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Nigeria (Park Narodowy Gashaka-Gumti) i zachodnio-środkowy Kamerun, od Edéa i przez rzekę Sanaga do płaskowyżu Kamerunu; rozmieszczenie niepewne45–73 cmDO: 67–100 cmMC: 4,7–9 kgcentruj|150pxLophocebus aterrimus(Oudemans, 1890)mangabka czarnagatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: centralna częścć Kotliny Konga, na południe i zachód od zbiegu rzek Kongo-LualabaDC: 40–62 cmDO: 55–85 cmMC: 4,5–8 kgLophocebus opdenboschiSchouteden, 1944mangabka czubatagatunek monotypowypołudniowo-zachodnia Republika Demokratyczna (lasy wzdłuż rzek Kwilu, Wamba i Kuango) i północna AngolaDC: 40–62 cmDO: 55–85 cmMC: 4,5–8 kgcentruj|150pxLophocebus ugandaeMatschie, 1913mangabka kryzowanagatunek monotypowyUganda (wzdłuż północnego i północno-zachodniego brzegu Jeziora Wiktorii) oraz północno-zachodnia TanzaniaDC: 54–70 cmDO: 55–75 cmMC: 4–10 kg Kategorie IUCN: – gatunek narażony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Koczkodanowate