Władysław Wałęga (ur. 17 lutego 1940 w Krakowie) – polski malarz samouk. Jego twórczość jest powiązana z surrealizmem i nadnaturalizmem. Uważany za jednego z najwybitniejszych współczesnych przedstawicieli nurtu Art Brut (w szczególności: art visionnaire). Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Radomiu, w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, Muzeum Etnograficznym w Warszawie, Muzeum Śląskim w Zabrzu, Muzeum Okręgowym w Bydgoszczy, Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu, Galerii In Commune Bonum oraz w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą.
Życiorys Urodził się w ubogiej rodzinie urzędniczej. Ojciec (Władysław Wałęga) zginął w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu. Miał pięcioro rodzeństwa. W czasie gdy ukrywał się jako dziecko przed gestapo, matka (Józefa z d. Kosobucka) została zatrzymana jako zakładniczka. Po wojnie trafił do sierocińca przemianowanego na dom dziecka. Uczył się różnych zawodów (kolejarz, piekarz, stolarz, konwojent, ładowacz). W 1956 roku za próbę ucieczki za granicę trafił do zakładu poprawczego. W 1964 roku po raz pierwszy został skazany na więzienie. W 1971 roku dokonał samopodpalenia na sali sądowej. W 1975 roku – na mocy amnestii wyszedł z więzienia. W 1979 roku zmarła jego matka. Wałęga trafił pod opiekę doktora psychologii Andrzeja Kowala i zaczął malować obrazy olejne. W roku 1998 artysta doznał urazu wielonarządowego, w tym urazu mózgu. W następstwie pojawiły się łagodne zaburzenia poznawcze (głównie uwagi i pamięci) oraz zmiana stylu malowania. Rehabilitowany przez wiele lat ze znakomitym efektem końcowym przez prof. Marię Pąchalską nie tylko wyzdrowiał, ale stał się wzorem artysty dla wielu innych chorych po urazach mózgu. Jego prace są opisywane w podręcznikach światowej neurologii. Od kilku lat współpracuje z Polskim Towarzystwem Neuropsychologicznym i w czasie krajowych i międzynarodowych kongresów tego towarzystwa organizuje wystawy swoich obrazów. Za tę działalność został wyróżniony najwyższymi wyróżnieniami nadawanymi przez to towarzystwo – Virtuti Medicinali 2012 oraz Copernicus Prize 2017. W 2021 roku został uznany trzecią osobowością w kategorii kultura rankingu Gazety Krakowskiej.
Wybrane wystawy indywidualne 1976: Ośrodek Kultury Kraków Podgórze & Państwowy Szpital im. J. Babińskiego Kraków 1982: Stara Prochownia Warszawa 1985: Muzeum Okręgowe Radom 1987: Nowohuckie Centrum Kultury Kraków 1999: Galeria Stańczyk – Malarstwo W. Wałęgi Kraków 2000: Galeria Sienna 5 – Krakowska Fundacja Hamlet – wystawa malarstwa Kraków 2004: Galerie d’Art – Naif – Władysław Wałęga – Malarstwo Kraków 2008: Wystawa retrospektywna "Lądowanie Wyobraźni" – Malarstwo Władysława Wałęgi Radom 2013: Kamieniołom im. JPII Kraków 2014: Byt niebytu – Galeria Sztuki Pogranicza – Muzeum Śląskie – Katowice 2015: Obrazy wyobraźni – Kujawsko–Pomorskie Centrum Kultury & Galeria ICB – Bydgoszcz 2017: Obrazy wyobraźni 2 – Związek Polskich Artystów Plastyków Gdańsk,
Wybrane wystawy zbiorowe 1976: Ośrodek Kultury – Podgórze – Kraków 1983: Galeria Twórców Sztuki Ludowej i Nieprofesjonalnej – Szentendnek – Budapeszt – Węgry 1985: Muzeum Okręgowe – "Talent pasja intuicja" – Radom 1986: Sztuka nieprofesjonalna ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Radomiu – Toruń 1987: I triennale Art. Brut – Legnica 1987: Polska Sztuka Nieprofesjonalna – Lwów 1987: Polska Sztuka Nieprofesjonalna – Bratysława 1990: II Międzynarodowy Festiwal Sztuki Nieprofesjonalnej – Paryż 1993: Państwowa Galeria Sztuki – "Przerażenie i ukojenie" – Płock 1993: Festiwal Bardzo Szczególnych Sztuk – Katowice 1993: Samotne wyspy wyobraźni – Einsame Traumwelten – Niemcy 1994: Światowe Triennale Sztuki Innej Insita – Bratysława 2001: Artyści Galerii Pod Czwórką – Lublin 2002: Impresje artystyczne – Kraków 2002: "Blind walk" – Kolonia NiemcyInformacja na temat wystawy http://mircolasso.bloog.pl/id,3236459,title,86-Pierwszy-plener-w-Krakowie-5,index.html?smoybbtticaid=615bff 2013: Galeria Sztuki – WłocławekInformacja na temat wystawy http://www.muzeum.wloclawek.pl/pl/news.php?id=710. 2013: Muzeum Płockinformacja na temat wystawy http://www.mapakultury.pl/art,pl,kalendarz-sztuki-wizualne,124670.html 2013: Muzeum Nikifora w Krynicy Zdroju oddział MO w Nowym Sączu – Sztuka Art Brut ze zbiorów Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu – 18.10.2013Informacja na temat wystawy http://www.mtv24.tv/artykuly/kultura_i_rozrywka/art_brut_sztuka_naiwna_wystawa_polskich_klasykow_tego_gatunku_-5999.html 2015: Państwowa Galeria Sztuki SopotInformacja na temat wystawy http://www.pgs.pl/pol/Poziom-0/Archiwum-wydarzen/2015/PALINDROMInformacja na temat wystawy http://matyjaszkowicz.art.pl/wystawa-palindrom/ 2016: Państwowe Muzeum Etnograficzne Warszawa 2018: Wystawa "Sztuka zwana naiwną" Miejska Galeria Sztuki, Galeria Willa Łódź 2019: Wystawa "Dwa bieguny polskiego surrealizmu i realizmu magicznego – Ronowski\Wałęga" Warszawa 2020: Wystawa "Między Niebem a Ziemią", Stacja Badawcza Outsider Art, Kraków 2021: "Oblicza Art Brut", Kujawsko-Pomorskie Centrum Kultury w Bydgoszczy
W latach osiemdziesiątych był uczestnikiem plenerów malarskich i wystaw na Węgrzech, w Brukseli, Niemczech, Belgii.
Nagrody i wyróżnienia 1983: Stypendium – Ministerstwa Kultury i Sztuki – 9 marca 1983 1993: Nagroda Festiwalu Bardzo Szczególnych Sztuk (Very Special Arts Festival)- 6 grudnia 1993 Katowice 1998: Ocean Wyobraźni – wyróżnienie – Kraków 2002: Warsztaty malarskie Fundacji Hamlet – wyróżnienie – Kraków 1. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – II nagroda – data ekspozycji: listopad 1996 2. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – wyróżnienie – data ekspozycji: październik – listopad 1998 3. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – II nagroda – data ekspozycji: październik – listopad 2000 6. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – I nagroda – data ekspozycji: październik – listopad 2006 7. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – II nagroda – data ekspozycji: listopad – grudzień 2008 8. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – nagroda – data ekspozycji: listopad – grudzień 2010 9. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – wyróżnienie – data ekspozycji: styczeń – luty 2013 10. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – wyróżnienie – data ekspozycji: styczeń – luty 2015 11. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – wyróżnienie – data ekspozycji: sierpień – wrzesień 2016 12. Ogólnopolski konkurs malarski im. Teofila Ociepki – wyróżnienie – data ekspozycji:maj – czerwiec 2019
Filmografia Za szklaną szybą – film dokumentalny – 1981 – realizacja – ośrodek tv warszawskiej – reżyser – Justyna Ziółkowska Lądowanie wyobraźni – film dokumentalny – 1987 – realizacja – ośrodek tv warszawskiej – reżyser – Justyna Ziółkowska Sztuka ludowa i naiwna – Władysław Wałęga – film dokumentalny – 2007 Transgresje Władysława Wałęgi – film dokumentalny, premiera 10 grudnia 2014, Realizacja – Ewa i Bartosz Toboła. Film nagrodzony Brązowym Sercem (III miejsce) na 17. MFFN "Kochać człowieka" w Oświęcimiu
Przykładowe prace
Przypisy
Bibliografia
„Rola Arteterapii w procesie resocjalizacji na przykładzie życia i twórczości W Wałęgi” – Ewelina Zielisko, Wydział Pedagogiczny, WSF-P w Krakowie, 2008
Kategoria:Polscy malarze współcześni Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie