Gołąb kasztanowaty (Columba thomensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae), występujący na Wyspie Świętego Tomasza. Gatunek słabo poznany, zagrożony wyginięciem.
Występowanie Gołąb kasztanowaty występuje endemicznie na Wyspie Świętego Tomasza. Zamieszkuje głównie południową, zachodnią i środkową część wyspy, praktycznie zniknął z suchszej i najbardziej zaludnionej części północno-wschodniej. Dawniej zasięg tego ptaka obejmował także wysepkę Ilhéu das Rolas położoną na południe od głównej wyspy.
Systematyka Taksonomia Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez J.V.B. du Bocage’a w 1888 roku pod nazwą Columba arquatrix var. thomensis. Jako miejsce typowe autor wskazał Wyspę Świętego Tomasza. Ściśle związany z gołębiem żółtookim (C. arquatrix), gołębiem kameruńskim (C. sjostedti) i gołębiem śniadym (C. pollenii) i czasami wszystkie cztery taksony uznawane są za jeden gatunek. Występujący w Azji gołąb himalajski (C. hodgsonii) również może należeć do tej grupy. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków.
Etymologia Nazwa rodzajowa pochodzi od łacińskiego słowa columba – „gołąb”. Epitet gatunkowy pochodzi od nazw wyspy São Tomé lub São Thomé, miejsca występowania tego ptaka.
Morfologia Długość ciała 37–40 cm, masa ciała samców 520–530 g, samic 350 g. Cała głowa koloru ciemnoszarego, pióra na szyi lancetowate, ale mniejsze niż u gołębia żółtookiego i gołębia kameruńskiego, każde pióro czarne z niebiesko-szaro-perłowym połyskiem na końcówkach. Szyja z odcieniem ciemnofioletowym. Okrywa ciemnokasztanowata, grzbiet i kuper popielato-czarny, pokrywy podskrzydłowe ciemnobrązowe. Spód ciała mocno bordowy, brzuch i boki z małymi białymi plamami. Tęczówki oliwkowobrązowe lub oliwkowoszare, dziób żółtawy, nogi żółte. Samica podobna, ale bardziej matowa, piersi oraz górna część skrzydeł głównie ciemnobrązowe, z plamami, jak u samców. Osobniki młodociane ciemnobrązowe, na skrzydłach brakuje białych plam, pióra obszyte kolorem kasztanowatym.
Ekologia Ptak najprawdopodobniej osiadły, zamieszkujący pierwotne lasy do wysokości 2024 m n.p.m., jednak we wschodniej części wyspy występuje tylko powyżej 1300 m n.p.m.
Skład pożywienia słabo poznany, zaobserwowano jak spożywa jagody gatunku Scheffleria mannii.
Brak informacji na temat rozrodu i wychowania młodych.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody został zaliczony do kategorii EN (zagrożony wyginięciem). Globalną populację szacuje się na 2600–3700 dorosłych osobników, a jej trend ocenia się jako spadkowy. Główne zagrożenie dla gatunku stanowi myślistwo; ponadto lasy na wyspie (zwłaszcza na północy) są zagrożone przez wycinkę drzew dla pozyskania drewna oraz ekspansję i intensyfikację rolnictwa. Gatunek ten wymarł na Ilhéu das Rolas z powodu dużych zniszczeń lasu.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Fauna endemiczna Wysp Świętego Tomasza i Książęcej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1888 roku