thumb|Adrian Zandberg (drugi z prawej w górnym rzędzie) z parlamentarzystami Razem wybranymi w wyborach w 2023 w Sejmie Adrian Tadeusz Zandberg (ur. 4 grudnia 1979 w Aalborgu) – polski polityk, historyk, programista i nauczyciel akademicki, doktor nauk humanistycznych, poseł na Sejm IX i X kadencji (od 2019), współzałożyciel Partii Razem i jej współprzewodniczący od 2022. Kandydat na urząd prezydenta RP w wyborach w 2025.
Życiorys Młodość i wykształcenie Urodził się 4 grudnia 1979 w Aalborgu w Danii, dokąd jego ojciec i matka wyemigrowali kolejno z Polski w 1969 i w latach 70. W 1986 po śmierci dziadka przybył z rodzicami do Warszawy, dorastał na Mokotowie i Ursynowie. Wystąpił jako aktor dziecięcy w jednym z odcinków serialu Ballada o Januszku z 1988. [dostęp 2023-11-02].. Uczęszczając do szkoły podstawowej, uczył się wraz z matką programowania w języku BASIC na komputerze ZX Spectrum. Był wśród pierwszych osób w Polsce korzystających z Internetu poprzez połączenie ustanowione w drugiej połowie 1991 między Uniwersytetem Warszawskim i Uniwersytetem Kopenhaskim. W szkole podstawowej przeskoczył dwie klasy. Współtworzył polską sekcję Marxists Internet Archive w protokole Gopher (okres 1993–1995). W 1997 ukończył prywatne Autorskie Liceum Ogólnokształcące nr 42 w Warszawie. Był stypendystą Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci.
Studiował prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim. Studiów prawniczych nie ukończył, absolwentem studiów historycznych został w 2002. W 2007 uzyskał na Wydziale Historycznym UW stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie rozprawy pt. Organizacje i ruchy społeczne wokół partii socjaldemokratycznych w Niemczech i w Wielkiej Brytanii przed pierwszą wojną światową, napisanej pod kierunkiem Anny Żarnowskiej.
Działalność zawodowa Pracował jako nauczyciel akademicki na Wydziale Kultury Japonii Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych, a także w Wyższej Szkole Komunikowania, Politologii i Stosunków Międzynarodowych w Warszawie. W ramach własnej działalności gospodarczej zajmował się programowaniem aplikacji mobilnych dla amerykańskich firm z branży teleinformatycznej.
W pracy naukowej zajął się historią ruchu robotniczego, a także historią medycyny i leczenia uzależnień. Artykuł na ten temat opublikował w wydawanym przez Cambridge University Press piśmie „”. Publikował również w pismach „Meander”, „Przegląd Historyczny” i „Dzieje Najnowsze”.
Działalność polityczna thumb|Adrian Zandberg w trakcie obchodów 103. rocznicy powołania Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej (2021) mały|Adrian Zandberg podczas konferencji prasowej w Mielcu (marzec 2025) mały|Adrian Zandberg podczas spotkania przedwyborczego w Lubartowie (kwiecień 2025) Sympatię polityczną do Solidarności Pracy przejął po matce i babce, z którymi mieszkał po rozwodzie rodziców. Jako wczesną inspirację dla własnej działalności wskazał wystąpienia Ryszarda Bugaja i Aleksandra Małachowskiego, liderów Unii Pracy (którą w 1992 współtworzyła Solidarność Pracy), w Sejmie lat 90. XX wieku. Współpracował z liderem Polskiej Partii Socjalistycznej Piotrem Ikonowiczem w jego kampanii wyborczej przed wyborami prezydenckimi w 2000.
Broniąc pozycji alterglobalistycznych naprzeciw Bronisława Geremka podczas debaty w założonym przez Izabelę Jarugę-Nowacką i Marka Balickiego w 2000 Klubie Dialogu Politycznego im. Zofii Kuratowskiej, poznał Jacka Kuronia, który sympatyzował wówczas z ruchem alterglobalistycznym. Wraz z nim uczestniczył w założeniu we wrześniu 2001 polskiego stowarzyszenia ATTAC na rzecz opodatkowania obrotów kapitałowych. Został najbliższym uczniem Jacka Kuronia, który zamierzał powierzyć mu zorganizowanie Ruchu Obywatelskiego Obrony Człowieka, inicjatywy ogłoszonej w październiku 2001 i związanej z projektem ustawy o powszechnym systemie rad pracowniczych. W listopadzie 2001 wspólnie opublikowali w „Gazecie Wyborczej” artykuł III RP dla każdego. Postawili w nim tezę o deficycie demokracji, wskazując na funkcjonowanie w Polsce „dzikiego, ale i państwowego kapitalizmu” i na „wyrwanie się wielkiego kapitału spod demokratycznej kontroli społeczeństw” wraz z odchodzeniem do przeszłości „kompromisu między pracą a kapitałem” właściwego epoce przemysłowej. Zaproponowali wówczas uruchomienie obywatelskiej debaty nad kierunkiem dalszego rozwoju. W 2002 Adrian Zandberg wraz z Jackiem Kuroniem i Karolem Modzelewskim protestował w Ożarowie Mazowieckim przeciwko pobiciu pracowników Fabryki Kabli im. Mariana Buczka blokujących likwidację zakładu przez nowego właściciela, firmę Tele-Fonika. Współredagował także list „Do przyjaciół alterglobalistów”, odczytany przez Jacka Kuronia podczas protestów przed Europejskim Forum Gospodarczym w Warszawie (28–30 kwietnia 2004), w przededniu akcesji Polski do Unii EuropejskiejTekst listu: . List został wydrukowany w publikacji „Antyszczyt” rozdawanej w trakcie wystąpień. ..
Był członkiem Unii Pracy. Do organizacji młodzieżowej tej partii – Federacji Młodych UP – wstąpił po ukończeniu liceum. W wyborach samorządowych w 1998 bezskutecznie ubiegał się o mandat radnego gminy Warszawa-Ursynów z listy koalicji Przymierze Społeczne. Z ramienia FM UP podpisał protest przeciwko wycofaniu dotacji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska dla dwutygodnika ekologicznego „Zielone Brygady” w marcu 2000. Pełnił funkcję przewodniczącego FM UP, w której jego zastępczynią była Barbara Nowacka. Był współorganizatorem protestów przeciwko pomysłom likwidacji nieodpłatnych studiów oraz wysyłaniu polskich żołnierzy na wojnę do Iraku (jako jeden z nielicznych w Polsce krytyków amerykańskich inwazji w Afganistanie i Iraku obok Jacka Kuronia i Artura Domosławskiego), a także w 2001 jednym z założycieli portalu Lewica.pl.
W kwietniu 2005 odszedł z Unii Pracy z większością członków młodzieżówki, sprzeciwiając się firmowaniu przez partię liberalnej polityki gospodarczej koalicjanta SLD i upatrując szansy na realizację lewicowych postulatów w budowie niezależnej formacji. W 2005 współtworzył z Izabelą Jarugą-Nowacką Unię Lewicy III RP, wchodząc do jej zarządu. Opuścił partię w tym samym roku wobec podjęcia przez nią współpracy z SLD. Również w 2005 współtworzył na bazie lewego skrzydła FM UP stowarzyszenie Młodzi Socjaliści, które prowadziło edukację polityczną dla swoich członków przy wsparciu finansowym niemieckiej Fundacji im. Róży Luksemburg i działało do października 2015. W 2009 przystąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej wraz z grupą działaczy stowarzyszenia, którą poprowadził do startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 2009 w okręgu nr 3. W lipcu 2009 został wybrany do prezydium Rady Naczelnej PPS. Opuścił partię z tą grupą na mocy uchwały Młodych Socjalistów z 17 lipca 2010 w związku z rezygnacją PPS z udziału w wyborach samorządowych. W styczniu 2010 założył z grupą działaczy MS, Lewicowej Alternatywy i osób niezrzeszonych Warszawską Kooperatywę Spożywczą.
W maju 2015 współtworzył Partię Razem, zasiadł w jej zarządzie krajowym, odpowiadał za stronę internetową i media społecznościowe tego ugrupowania. W wyborach parlamentarnych w 2015 kandydował do Sejmu z pierwszego miejsca na jej liście w okręgu warszawskim, zdobywając 49 711 głosów (co stanowiło 4,54% głosów oddanych w okręgu). Nie uzyskał wówczas mandatu – Partia Razem nie osiągnęła w tych wyborach progu wyborczegoObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 października 2015 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 października 2015 r. ().. Jego występ w przedwyborczej debacie liderów ośmiu ugrupowań 20 października 2015 sprawił, że przez niektóre media uznany został za zwycięzcę tej debaty i za nową twarz lewicyPor. . Pojawiły się także opinie, że tym występem pozyskał dodatkowe poparcie dla Partii Razem kosztem Zjednoczonej Lewicy, której zabrakło 0,45 punktu procentowego do przekroczenia progu wyborczego dla koalicji . Inni komentatorzy, w tym liderka Zjednoczonej Lewicy Barbara Nowacka, wskazywali jednak, że większość wyborców Partii Razem stanowiły osoby niegłosujące wcześniej na partie wchodzące w skład ZL, a popularność tej koalicji malała już od dłuższego czasu .
W wyborach w 2019 Adrian Zandberg bezskutecznie ubiegał się o mandat posła do Parlamentu Europejskiego z listy koalicyjnego komitetu Lewica Razem. Po wyborach nazwę tę przyjęła jego partia. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku kandydował (w ramach projektu politycznego Lewica) z pierwszego miejsca listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej w okręgu warszawskim. Został wybrany na posła IX kadencji, otrzymując 140 898 głosów (10,2% oddanych w okręgu). Był członkiem Komisji Gospodarki i Rozwoju, Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii, a także przewodniczącym Polsko-Duńskiej Grupy Parlamentarnej. 27 listopada 2022 razem z Magdaleną Biejat został współprzewodniczącym partii Lewica Razem. W wyborach w 2023 z powodzeniem ubiegał się o poselską reelekcję, kandydując jako lider warszawskiej listy Nowej Lewicy (w ramach porozumienia NL z jego formacją) i zdobywając 64 435 głosów. mały|Adrian Zandberg podczas wiecu w Częstochowie (maj 2025) W czerwcu 2024 odrzucił propozycję przekazania mu przez Krzysztofa Gawkowskiego z Nowej Lewicy stanowiska wicepremiera w trzecim rządzie Donalda Tuska, uzależniając wejście swojej partii do Rady Ministrów od zagwarantowania w umowie koalicyjnej realizacji postulatów określonych „cywilizacyjnymi” (m.in. sukcesywnego podnoszenia pensji w sektorze publicznym, skrócenia ustawowego czasu pracy, zwiększenia nakładów na służbę zdrowia, przeznaczenia 1% PKB na budownictwo mieszkaniowe i liberalizacji prawa aborcyjnego). W październiku tego samego roku wraz z czwórką posłów, którzy pozostali w Razem, opuścił Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy i współtworzył koło Razem. Jednocześnie ugrupowanie powróciło do nazwy „Partia Razem”. Kilka tygodni później został ponownie wybrany na współprzewodniczącego partii.
11 stycznia 2025 został ogłoszony kandydatem Partii Razem w wyborach prezydenckich w 2025; jego kandydatura została zarejestrowana przez PKW 24 marca 2025. Wziął udział w dwóch debatach prezydenckich zorganizowanych przez Telewizję Republika, których terminy przypadły na 4 kwietnia i 9 maja 2025. 28 kwietnia 2025 był uczestnikiem debaty w studiu Super Expressu, a 12 maja 2025 w studiu Telewizji Polskiej. W pierwszej turze otrzymał 952 832 głosów (4,86%), zajmując 6. miejsce. W drugiej turze nie udzielił poparcia żadnemu kandydatowi.
Rodzina i życie prywatne Jest synem Piotra (1949–2003) (handlowca) i Ewy (prawniczki). Ma przyrodniego brata Michaela, zamieszkałego w Danii i aktywnego politycznie. Jego babka ze strony ojca, Krystyna z domu Rodziewicz (1927–1978), była łączniczką Oddziału V Komendy Głównej Armii Krajowej w stopniu strzelca-plutonowego w powstaniu warszawskim, odznaczona Krzyżem Walecznych, po wyzwoleniu z niemieckiego obozu jenieckiego i złożeniu matury w Wielkiej Brytanii powróciła w 1947 do Polski, gdzie poślubiła w 1948 Józefa Zandberga i ukończyła studia lekarskie. Jej matka Zofia kierowała powstańczą komórką łączności. Dzienniki Krystyny Rodziewiczówny z lat niewoli i emigracji (1944–1946) przechowuje Biblioteka Narodowa.
Jego pradziadkiem był pochodzący z Łodzi mec. Bolesław Zandberg (1897W niektórych źródłach ur. 1900–1982), student i późniejszy asystent na Seminarium Kryminologii Wolnej Wszechnicy Polskiej, a następnie pracownik Głównego Urzędu Statystycznego. W latach 30. i w PRL pełnił stanowiska zarządcze w hotelarstwie. Był synem kupca Abrama Icka (Adama) Zandberga (1865-1920) oraz Lai (Leokadii) z Frenkielów (1866-1919), będących wyznania mojżeszowego. 1 lutego 1923 w kościele św. Aleksandra w Warszawie przyjął chrzest w religii rzymskokatolickiej.