Nysa (, Nysa) - (zm. 126 p.n.e.) – księżniczka pontyjska z dynastii Mitrydatydów, królowa Kapadocji jako żona Ariaratesa V Eusebesa Filopatora, oraz regentka w czasie małoletności swojego syna w latach 130 p.n.e.-126 p.n.e.

Nysa była córką króla Pontu Farnakesa I i seleucydzkiej księżniczki Nysy. Młoda księżniczka otrzymała imię po swojej matce, która najprawdopodobniej przypłaciła życiem jej narodziny. Około 160 p.n.e. Nysa wyszła za mąż za króla Kapadocji Ariaratesa V Eusebesa FilopatoraCartledge, Hellenistic constructs: essays in culture, history and historiography p.139. Dzięki temu małżeństwu Nysa została królową Kapadocji.

Ariarates V i Nysa byli militarnymi i pieniężnymi patronami Aten - między innymi około 153 p.n.e. Nysa podarowała obywatelom miasta piętnaście talentów złota (nieco ponad czterysta kilogramów kruszcu)Day, An economic history of Athens under Roman domination str. 40. Nysa i Ariarates V zostali uczczeni podczas Wielkich Dionizji w AtenachMcGing, The foreign policy of Mithridates VI Eupator, King of Pontus str. 73, ponadto w Atenach oddawano parze królewskiej cześć boską i wystawiono im wspólną świątynię. W dniach urodzin Ariaratesa V i Nysy ich brązowe posągi podczas procesji wyprowadzano na dziedziniec świątynny i do Kapadocji wysyłano prezenty będące dziełami ateńskich artystówDay, An economic history of Athens under Roman domination str. 92.

Ariarates V zmarł w 130 p.n.e., a jego najmłodszy (i jedyny wówczas żyjący) syn Ariates objął tron. W czasie niemal trzydziestoletniego małżeństwa Nysa urodziła pięciu innych synów. Według starożytnych historyków otruła ich ponieważ chciała rządzić samodzielnie w Kapadocji i bojąc się utraty władzy, gdy dochodzili do wieku sprawnego i mogli objąć samodzielnie rządyMarek Junianus Justynus: Zarys dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa ks. XXXVII, 3. W chwili śmierci ojca Ariarates VI był wciąż zbyt młody by samodzielnie rządzić i jego matka objęła regencję, którą sprawowała przez cztery lata od 130 p.n.e. do 126 p.n.e.McGing, The foreign policy of Mithridates VI Eupator, King of Pontus str. 38

Z czteroletniej regencji Nysy pozostało do czasów dzisiejszych niewiele monet - jedna z nich przedstawia Nysę i Ariaratesa VI w ujęciu popiersiowym. Rewers zawiera tytulaturę obojga w grece ΒΑΣΙΛΙΣΣΗΣ ΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΑΡΙΑΡΑΘΟΥ ΕΠΙΦΑΝΟΥΣ ΤΟΥ ΓΙΟΥ co znaczy Królowa Nysa i Król Ariarates Epifanes Filopator jej syn - nietypowe w tym jest, że Nysa jest przedstawiona jako panująca monarchini, a jej imię znajduje się przed imieniem jej syna.

Wierni panującej dynastii mieszkańcy Kapadocji na wieść o okrucieństwie Nysy zgładzili ją z powodu jej bezwzględności i okrucieństwa, dzięki czemu Ariarates VI mógł objąć samodzielne rządy. Regencja Nysy zapoczątkowała serię zamachów i buntów członków królewskiej rodziny zakończoną jej śmiercią.

Z Ariaratesem V Nysa miała sześciu synów:

Ariaratesa; Demetriusza; nieznanego z imienia syna; nieznanego z imienia syna; nieznanego z imienia syna; Ariaratesa VI Epifanesa Filopatora (zm. 111 p.n.e.), króla Kapadocji

Przypisy

Bibliografia J. Day, An economic history of Athens under Roman domination, Ayer Publishing, 1942 B.C. McGing, The foreign policy of Mithridates VI Eupator, King of Pontus, BRILL, 1986 P. Cartledge, P. Garnsey & E.S. Gruen, Hellenistic constructs: essays in culture, history and historiography, University of California Press, 1997

Linki zewnętrzne https://web.archive.org/web/20051101210240/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0293.html https://web.archive.org/web/20051218140128/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0294.html https://www.snible.org/coins/hn/cappadocia.html#Ariarathes VI https://www.guide2womenleaders.com/womeninpower/European-Queen-Regnants.htm

Kategoria:Truciciele Kategoria:Urodzeni w II wieku p.n.e. Kategoria:Zmarli w 126 p.n.e.