Porozumienie Centrum (PC) – polska partia polityczna o profilu chrześcijańsko-demokratycznym, powstała 12 maja 1990, wyrejestrowana 25 września 2002 (faktycznie działała do 2001, kiedy na jej bazie powstało Prawo i Sprawiedliwość).
Historia mały|upright|Wyniki listy Porozumienia Obywatelskiego Centrum w wyborach do Sejmu w 1991 roku
Ugrupowanie zostało założone przez działaczy zgrupowanych wokół Jarosława Kaczyńskiego. O utworzeniu partii jej przywódcy powiadomili dziennikarzy zgromadzonych na konferencji prasowej w dniu 12 maja 1990. Dzień ten uważa się za oficjalną datę powstania partiiJakub Karpiński, Portrety lat: Polska w odcinkach 1944–1993, Wyd. 2 uzup., Gebethner & Ska, Warszawa 1994, s. 293.Antoni Dudek, Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989–2001, Wyd. 2, popr. i uzup., Wydawnictwo Arcana, Kraków 2002, s. 124..
Wśród sygnatariuszy Porozumienia z 12 maja 1990 reprezentowani byli przedstawiciele następujących organizacji: Chrześcijańsko-Demokratyczne Stronnictwo Pracy, Forum Demokratyczne Mazowsze, Chrześcijańska Demokracja Kraków, Klub Myśli Politycznej Dziekania, Młodzi Chrześcijańscy Demokraci, Polskie Stronnictwo Ludowe „Solidarność”, Centrum Demokratyczne, Grupa Polityczna Wola, Kongres Liberalno-Demokratyczny oraz Komitetów Obywatelskich. Po I Kongresie, który odbył się na Politechnice Warszawskiej w dniach 2–3 marca 1991Portrety lat..., s. 299., z uczestnictwa w Porozumieniu wycofał się KLD. Uczyniły to również PSL „Solidarność”, PSL MikołajczykowskieAntoni Dudek, Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989–2001, Wyd. 2, popr. i uzup., Wydawnictwo Arcana, Kraków 2002, s. 200., ChDSP i Chrześcijańska Partia Pracy. Podczas kongresu dokonano ponownego wyboru przewodniczącego, którym został Jarosław Kaczyński, który uzyskał 368 głosów, podczas gdy jego kontrkandydat Janusz Andruszkiewicz – 40. Uchwalono także statut ugrupowania oraz zaprezentowano program społeczno-gospodarczy.
Program „przyspieszenia” Założona w 1990 partia domagała się zerwania z dotychczasową polityką rządu Tadeusza Mazowieckiego, który oskarżano o zbyt wolne na tle krajów regionu odchodzenie od pozostałości komunizmu. Wysuwano postulat skrócenia kadencji Sejmu kontraktowego i przeprowadzenia w pełni demokratycznych wyborów do parlamentu, a także wyboru nowego prezydenta, początkowo na okres tymczasowy, następnie na pięcioletnią kadencję w wyborach powszechnychTeresa Torańska, My, Warszawa 1994, s. 122 (rozmowa z Jarosławem Kaczyńskim).. Wysunięto na to stanowisko kandydaturę Lecha Wałęsy. Po wygranych przez Wałęsę wyborach prezes PC Jarosław Kaczyński uzyskał nominację na urząd szefa Kancelarii Prezydenta. Jednocześnie brat Jarosława, Lech, objął funkcję szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, jednak z czasem drogi liderów Porozumienia Centrum i urzędującego prezydenta zaczęły się rozchodzić. Politycy PC weszli w skład rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego, obejmując w nim teki: szefa Centralnego Urzędu Planowania (Jerzy Eysymontt), szefa Urzędu Rady Ministrów (Krzysztof Żabiński) oraz ministra budownictwa (Adam Glapiński)Teresa Torańska, My, s. 126..
Udział w wyborach w 1991 i I kadencja Sejmu RP mały|upright|Siedziba Porozumienia Centrum przy ulicy Bagatela 14 – lokal wynajmowany od RSW Prasa-Książka-Ruch (po prawej)
W wyborach parlamentarnych w 1991 partia wystartowała w ramach koalicji Porozumienie Obywatelskie Centrum (wraz z Polskim Forum Ludowo-Chrześcijańskim „Ojcowizna” kierowanym przez Romana Bartoszczego, z którym PC podpisało umowę 28 lipca 1991)Portrety lat..., s. 300.Antoni Dudek, Pierwsze lata..., s. 215.Teresa Bochwic, III Rzeczpospolita w odcinkach: kalendarium wydarzeń styczeń 1989 – maj 2004, „Arcana”, Kraków 2005, s. 66., która uzyskała 977,3 tys. głosów (8,71%) i wprowadziła do Sejmu 44 posłówAntoni Dudek, Pierwsze lata..., s. 221.. POC wygrało wybory w województwie stołecznym warszawskim (poza samą Warszawą) oraz w okręgu nowosądeckimAntoni Dudek, Pierwsze lata..., s. 225.. Klub parlamentarny Porozumienia Centrum składający się z 42 posłów PC zasilili bezpartyjni: Lech Kaczyński i Wojciech Włodarczyk – sekretarz Krajowego Komitetu Obywatelskiego. 2 posłów wybranych z listy POC pozostało poza klubem. Mimo niewielkiej liczby parlamentarzystów skuteczne rozmowy w sprawie utworzenia koalicji rządowej doprowadziły do tego, że Lech Wałęsa desygnował kandydata na premiera z tego właśnie ugrupowania – był nim Jan Olszewski. W skład centroprawicowej koalicji, która wybrała również prezydia Sejmu i Senatu oraz rozdzieliła stanowiska przewodniczących Komisji, weszło początkowo 5 ugrupowań: obok PC były to Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe, Konfederacja Polski Niepodległej oraz Kongres Liberalno-Demokratyczny. Dwa ostatnie ugrupowania zrezygnowały z wejścia do rządu, który został ostatecznie poparty przez Polskie Stronnictwo Ludowe, Partię Chrześcijańskich Demokratów oraz NSZZ „Solidarność”. W rządzie Porozumienie było reprezentowane przez ministrów: Jana Parysa, Wojciecha Włodarczyka, Adama Glapińskiego i Jerzego Eysymontta. Gabinet Olszewskiego był od momentu powstania rządem mniejszościowym, w związku z czym toczyły się nieustanne negocjacje – zakończone niepowodzeniem – nad rozszerzeniem koalicji o Unię Demokratyczną, Kongres Liberalno-Demokratyczny, Konfederację Polski Niepodległej lub Polskie Stronnictwo Ludowe.
W wyniku wotum nieufności z 4 czerwca 1992 rząd upadł, a z Klubu Parlamentarnego PC odeszła tzw. frakcja chadeckaSpory w politycznym centrum – podział w Porozumieniu Centrum, „Kronika 1992”, Warszawa 1993, s. 67., tworząc klub i partię Ruch dla Rzeczypospolitej. 1 poseł we wrześniu 1992 przeszedł do nowo powstałego klubu Konwencja Polska, kolejnych 5 posłów odeszło w listopadzie 1992 do utworzonego wspólnie z posłami KLD klubu o nazwie Polski Program Liberalny, a 2 wystąpiło z klubu PC (jeden w grudniu 1992, drugi w marcu 1993) i pozostało posłami niezrzeszonymi. Na początku 1993 PC zainicjowało ruch Komitetów Obrony Demokracji, powołany w celu obalenia prezydentury Lecha Wałęsy, do którego weszli też RdR i ChDSP. Do klubu PC przystąpił w kwietniu 1993 jeden nowy poseł (który objął mandat złożony przez Macieja Zalewskiego). Na koniec kadencji klub parlamentarny Porozumienia Centrum liczył zatem 23 posłów.
Poza Sejmem ugrupowanie posiadało wpływy w polskim samorządzie. Prezydentem Bydgoszczy pozostawał działacz PC Edwin Warczak (1991–1994), prezydentami Zamościa – Wiesław Włoszczyński (1992–1993) i Tadeusz Kowalski (1993–1994), włodarzami Elbląga Józef Gburzyński (1990–1994), a Gorzowa Wielkopolskiego Lech Marek Gorywoda (1992–1994). Funkcję wiceprezydenta Siedlec z ramienia PC pełnił Stanisław MrówczyńskiWykaz 2000 osób sprawujących władzę w Rzeczypospolitej Polskiej, PressPublica, Warszawa 1994., a wiceprezydenta Gliwic Ewa Kubica (1991–1993). Funkcję wojewodów sprawowali m.in. Krzysztof Tchórzewski (Siedlce) i Antoni Tokarczuk (Bydgoszcz). Na urząd prezesa Najwyższej Izby Kontroli został wybrany Lech Kaczyński, zaś funkcje szefa Radiokomitetu w ostatnich dniach funkcjonowania rządu Jana Olszewskiego objął Zbigniew Romaszewski.
Partia dysponowała własną prasą, m.in. wydawanym w latach 1991–1993 tygodnikiem „Centrum” redagowanym przez Magdalenę Boratyńską-KomarWłaśc. Centrum: tygodnik polityczny: tygodnik członków i sympatyków Porozumienia Centrum. oraz liczną, najczęściej jednak efemeryczną, prasą regionalną. Zbliżony do PC profil ideowy reprezentowały pisma „Nowy Świat” oraz „Gazeta Polska” pod redakcją Piotra Wierzbickiego.
Po nieudanej misji Waldemara Pawlaka Porozumienie Centrum brało udział w negocjacjach nad powołaniem rządu Hanny Suchockiej, do którego ostatecznie nie przystąpiłoRuchy koalicyjne, „Gazeta Wyborcza” nr 240 z 12 października 1992, s. 3.. Głosowało również przeciwko tzw. Małej Konstytucji oraz Programowi Powszechnej PrywatyzacjiPPP padł, „Gazeta Wyborcza”, nr 66 z 19 marca 1993, s. 2.Koalicja tryumfująca, „Gazeta Wyborcza” nr 102 z 4 maja 1993, s. 3.. Krytycznie odniosło się do zawartego przez rząd Paktu o Przedsiębiorstwie, uznając go za zbyt lewicowy. W styczniu 1993 posłowie PC głosowali za ustawą o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, która radykalnie ograniczyła możliwość dokonywania w Polsce aborcji. Poparli jednocześnie ustawowy przepis o obowiązku respektowania wartości chrześcijańskich w publicznych środkach informacji.
Porozumienie Centrum opowiadało się jednoznacznie za euroatlantyckim wektorem w polityce zagranicznej. Domagało się jak najrychlejszego wycofania wojsk radzieckich z terytorium Polski, a także uznania dyplomatycznego państw powstałych w wyniku rozpadu ZSRR oraz ułożenia dobrych relacji z Litwą, Białorusią i Ukrainą. W lipcu 1992 partia głosowała za ustawą upoważniającą prezydenta do ratyfikacji układu stowarzyszeniowego z EWGPolska z Dwunastką, „Gazeta Wyborcza” nr 157 z 6 lipca 1992, s. 5..
29 stycznia 1993 ugrupowanie wzięło udział wraz z RdR, RTR i Partią Wolności w tzw. marszu na Belweder, podczas którego skandowano hasła Bolek do Moskwy i Towarzysz Bolek, wynocha do TworekAntoni Dudek, Pierwsze lata..., s. 290.. 1 lutego 1993 Jarosław Kaczyński wysunął postulat dymisji prezydenta Lecha Wałęsy. Konflikt z obozem belwederskim osiągnął apogeum, gdy 5 marca 1993 Jarosław Kaczyński poinformował o istnieniu tajnej instrukcji UOP o numerze 0015/92, która przewidywała m.in. inwigilację prawicowych ugrupowań opozycyjnychKronika 1993, wydawnictwo „Kronika” – Marian B. Michalik, Warszawa, 1994, s. 33.. 19 marca Jarosław Kaczyński ujawnił treść instrukcjiTeresa Bochwic, III Rzeczpospolita..., s. 96.. 26 lutego 1993 Urząd Ochrony Państwa dokonał aresztowania dyrektora Biura Poselskiego PC Wojciecha Dobrzyńskiego, którego oskarżono o przyjęcie łapówki w zamian za uzyskanie koncesji na import paliwTeresa Bochwic, III Rzeczpospolita..., s. 94.. Przez działaczy PC aresztowanie zostało uznane za jeszcze jeden dowód na szykanowanie prawicowej opozycji przez władze.
W dniach 24–25 kwietnia 1993 odbył się w Sosnowcu II Kongres Porozumienia Centrum. 28 maja 1993 partia opowiedziała się za wotum nieufności dla rządu, co otworzyło drogę do rozwiązania parlamentu przez prezydenta i rozpisania nowych wyborów. W latach 1992–1993 ugrupowanie było popierane średnio przez 5–6% ankietowanychPartyjne sympatie Polaków, „Kronika 1992”, Warszawa 1993, s. 69.Popularność partii politycznych – 2 miesiące przed wyborami, „Kronika 1993”, Warszawa 1994, s. 79., poparcie to spadło po zawiązaniu przez PC koalicji pod nazwą Zjednoczenie PolskieW sondażu prowadziła Unia Demokratyczna, „Kronika 1993”, Warszawa 1994, s. 89..
Wybory w 1993 i okres opozycji pozaparlamentarnej Przed wyborami parlamentarnymi w 1993 partia prowadziła negocjacje dotyczące utworzenia koalicji wyborczej z różnymi ugrupowaniami, przede wszystkim z Ruchem Trzeciej Rzeczypospolitej, RdR i PSL-PL, ostatecznie jednak w wyborach do Sejmu listę kandydatów zgłosiły władze partii. Na liście Zjednoczenia Polskiego oprócz działaczy PC znaleźli się kandydaci wysunięci przez Ruch Trzeciej Rzeczypospolitej Jana Parysa, ChDSP Tomasza Jackowskiego, Stronnictwo Wierności Rzeczypospolitej Wojciecha Ziembińskiego oraz Porozumienie Regionalne RdR Edmunda Krasowskiego.