Kalendarium historii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich – uporządkowany chronologicznie wykaz dat i wydarzeń z historii Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Rządy Włodzimierza Lenina i Józefa Stalina 30 grudnia 1922 – utworzenie ZSRR po połączeniu Rosyjskiej FSRR, Białoruskiej SRR, Ukraińskiej SRR i Zakaukaskiej FSRR. 1922–1953 – funkcję sekretarza generalnego partii bolszewickiej sprawował Józef Stalin. luty 1924 – Związek Radziecki nawiązał stosunki dyplomatyczne z Wielką Brytanią. maj 1924 – zawarto układ o wzajemnych relacjach pomiędzy ZSRR a Chinami. 1925 – ogłoszono odejście od Nowej Ekonomicznej Polityki wprowadzonej w 1921 w Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republice Radzieckiej. 1927 – początek niedoborów żywności na terenie Związku Radzieckiego. 1928 – rozpoczęto program przyspieszonej industrializacji i kolektywizacji. styczeń 1930 – przyspieszono kolektywizację. 25 lipca 1932 – w Moskwie podpisano polsko-radziecki pakt o nieagresji. 1932 – wprowadzono paszporty dla mieszkańców miast. 16 listopada 1933 – Związek Radziecki nawiązał stosunki dyplomatyczne z USA. 12 grudnia 1933 – Związek Radziecki odnowił stosunki dyplomatyczne z Chinami. 1 grudnia 1934 – zamordowano pierwszego sekretarza Komitetu Leningradzkiego WKP(b) Siergieja Kirowa. 1934 – Związek Radziecki został członkiem Ligi Narodów. 1934 – Związek Radziecki nawiązał stosunki dyplomatyczne z Węgrami, Czechosłowacją, Rumunią i Bułgarią. 1934 – w wyniku wcielenia OGPU wzrosło znaczenie NKWD, które miało za zadanie przeprowadzić czystki polityczne. Szefem zreorganizowanego NKWD został Gienrich Jagoda. 1934 – wprowadzono prawo odpowiedzialności zbiorowej. 2 maja 1935 – Związek Radziecki i Francja podpisały pakt obronny. grudzień 1936 – uchwalono nową konstytucję. 1936–1938 – wielka czystka w WKP(b). 1936 – w celu wyjaśnienia śmierci Siergieja Kirowa przeprowadzono I proces moskiewski, podczas którego skazano m.in. Lwa Kamieniewa i Grigorija Zinowjewa. 1936 – odsunięto od kierownictwa NKWD Jagodę. Następcą Jagody został Nikołaj Jeżow. 1937 – przeprowadzono II proces moskiewski pod hasłem rozprawienia się z antyradzieckim trockistowskim centrum. 1937 – przeprowadzono czystki w armii, podczas których dokonano egzekucji marszałka Związku Radzieckiego Michaiła Tuchaczewskiego. 1938 – przeprowadzono III proces moskiewski przeciwko antyradzieckiemu blokowi prawi­cy i trockistów. 1938 – nowym szefem NKWD został Ławrientij Beria. 23 sierpnia 1939 – podpisano Pakt Ribbentrop-Mołotow. 17 września 1939 – Związek Radziecki zaatakował Polskę, biorąc tym samym udział w kampanii wrześniowej. 30 listopada 1939 – Związek Radziecki zaatakował Finlandię; początek wojny zimowej. 13 marca 1940 – Finlandia i Związek Radziecki podpisały układ pokojowy – w wyniku konfliktu Finlandia straciła 10% powierzchni swojego kraju. 1940 – Związek Radziecki siłą włączył Litwę, Łotwę i Estonię. 1940 – Związek Radziecki zamordował w Katyniu ok. 4,4 tysiąca jeńców – oficerów polskich z obozu w Kozielsku. 22 czerwca 1941 – III Rzesza zaatakowała Związek Radziecki. 30 lipca 1941 – uchwalono układ polsko-sowiecki (znany także jako Układ Sikorski-Majski), w którym ZSRR zgodziło się na anulowanie porozumień sowiecko-niemieckich z 1939. 1942 – Związek Radziecki pokonał niemiecką armię w bitwie pod Moskwą, dzięki czemu Rosjanie rozpoczęli kontrofensywę. 1943 – Związek Radziecki wziął udział w konferencji teherańskiej. 1945 – Józef Stalin uczestniczył w konferencjach wielkiej trójki w Jałcie i Poczdamie. 1945 – wojska ZSRR zdobyły Berlin. 1945 – Związek Radziecki podporządkował sobie Europę Środkowo-Wschodnią, ustanawiając marionetkowe rządy na Węgrzech, w Polsce, radzieckiej strefie okupacyjnej w Niemczech, Czechosłowacji, Bułgarii, Rumunii i Jugosławii. 1948 – Jugosławia zerwała współpracę ze Związkiem Radzieckim. 1948–1949 – blokada Berlina przez Związek Radziecki. 1950 – Związek Radziecki wziął udział w wojnie koreańskiej. 5 marca 1953 – śmierć Józefa Stalina.

Rządy Nikity Chruszczowa 1953–1964 – rządy Nikity Chruszczowa. 1955 – powstał Układ Warszawski, w którym Związek Radziecki pełnił kluczową rolę. luty 1956 – podczas XX Zjazdu KPZR potępiono politykę Stalina. 1956 – Związek Radziecki dokonał zbrojnej interwencji na Węgrzech. 4 października 1957 – wystrzelono pierwszą na Ziemi sztuczną satelitę Sputnik 1. 1961 – XXII Zjazd partii uznał, że społeczeństwo radzieckie osiągnęło socjalistyczny etap rozwoju i uchwalił program partii (tzw. program dwa i pół) określający zadania społeczno-gospodarcze ZSRR w okresie przejścia do komunizmu. 1962 – wybuchł kryzys polityczny pomiędzy ZSRR a USA – kryzys kubański. 1963 – Związek Radziecki i Stany Zjednoczone podpisały układ o zakazie prób jądrowych.

Rządy Leonida Breżniewa 1964–1982 – rządy Leonida Breżniewa. 1968 – wojska Związku Radzieckiego, Polski, NRD, Węgier i Bułgarii dokonały interwencji wojskowej w Czechosłowacji. 1968 – ogłoszono „doktrynę Breżniewa”. 11 września 1971 – zmarł Nikita Chruszczow. 7 października 1977 – przyjęto nową konstytucję. 18 czerwca 1979 – Jimmy Carter podpisał z Leonidem Breżniewem układ SALT II ograniczający zbrojenia amerykańskie i radzieckie. 25 grudnia 1979 – radzieccy spadochroniarze wylądowali w Kabulu; początek radzieckiej interwencji w Afganistanie.

1982–1991 1982–1984 – rządy Jurija Andropowa. 1984–1985 – rządy Konstantina Czernienki. 11 marca 1985 – funkcję sekretarza generalnego KPZR przejął Michaił Gorbaczow. 1985 – początek pierestrojki. 26 kwietnia 1986 – w Czarnobylu doszło do wypadku jądrowego. 1986 – doszło do protestów niepodległościowych w Ałmaty. 1987 – początek polityki głasnosti. 14 kwietnia 1988 – w Genewie podpisano porozumienie między ZSRR, Afganistanem, Pakistanem i USA w sprawie wycofania wojsk radzieckich z Afganistanu. grudzień 1988 – wprowadzono swoisty parlamentaryzm z instytucją Zjazdu Deputowanych Ludowych, wyłaniającym 2-izbową Radę Najwyższą ZSRR. 1988 – w Azerbejdżanie doszło do pogromu Ormian. luty 1989 – Związek Radziecki wycofał swoje wojska z Afganistanu. 1989 – strajki w górnictwie. 1990 – wprowadzono urząd prezydenta ZSRR. lipiec 1991 – wprowadzono wielopartyjność oraz gospodarkę rynkową. sierpień 1991 – pucz moskiewski. listopad 1991 – ZSRR przekształcono w luźną konfederację republik. 8 grudnia 1991 – z inicjatywy Borysa Jelcyna ogłoszono upadek Związku Radzieckiego. 8 grudnia 1991 – powstała Wspólnota Niepodległych Państw składająca się wówczas ze Związku Radzieckiego, Białorusi i Ukrainy. 21 grudnia 1991 – podpisano formalny układ tworzący WNP. W jej skład weszło 11 państw. 25 grudnia 1991 – Michaił Gorbaczow zrezygnował z funkcji prezydenta. 26 grudnia 1991 – rozwiązano Związek Radziecki.

Przypisy

Związek Socjalistycznych Republik Radzickich Kategoria:Historia ZSRR