Wybory parlamentarne w Południowej Afryce w 1994 – wybory przeprowadzone w dniach 26-29 kwietnia 1994 roku. Były pierwszymi wyborami w Republice Południowej Afryki, w których głosować mógł każdy mieszkaniec kraju. Wybory przeprowadzono pod przewodnictwem Niezależnej Komisji Wyborczej (IEC), stanowiły zakończenie czteroletniego procesu odejścia od systemu apartheidu w RPA.
Przygotowania do wyborów Datę pierwszych powszechnych, wielopartyjnych i demokratycznych wyborów uzgodniono 3 czerwca 1993 roku. Zgodnie z postanowieniami wybory miały odbyć się 27 kwietnia 1994 według zasady: jeden wyborca – jeden głos. W wyborach miał zostać wyłoniony nowy parlament i Rząd Jedności Narodowej. Rząd miał działać do roku 1999. W ciągu tych pięciu lat miano uchwalić nową konstytucję. Partia Konserwatywna, zuluska Partia Wolności Inkatha i trzy bantustany nie zgodziły się na kompromis i zerwały negocjacje. 6 grudnia 1993 powołano Przejściową Radę Wykonawczą (Transitional Executive Council, TEC) mającą czuwać nad prawidłowym przebiegiem przygotowań do wyborów. 22 grudnia 1993 trzyizbowy parlament RPA zatwierdził tymczasową konstytucję. Nieudany zamach z 1994 w Bophuthatswanie doprowadził do likwidacji bantustanów. 16 marca Front Wolności, reprezentujący konserwatywnie nastawionych Afrykanerów zgłosił kandydatów do wyborów. 19 kwietnia Inkhata zgłosiła chęć wzięcia udziału w wyborach pod warunkiem uznania w konstytucji pozycji króla Zulusów i królestwa KwaZulu. 23 kwietnia warunki te zostały spełnione.
mały|Karta do głosowania mały|Nelson Mandela oddający głos w wyborach
Wyniki Ostatecznie wybory odbyły się według przyjętego planu. Do podziału było 400 miejsc w Zgromadzeniu Narodowym i 90 w Senacie. Spośród 19 partii które zgłosiły swych kandydatów, mandaty uzyskało 7 partii. Bezapelacyjnym zwycięzcą wyborów okazał się Afrykański Kongres Narodowy zdobywając 252 miejsca w izbie niższej i 60 miejsc w izbie wyższej parlamentu.
Wybory do Zgromadzenia Narodowego
PartiaLiczba głosów%Liczba mandatów Afrykański Kongres Narodowy 12 237 655 62,65 252 Partia Narodowa 3 983 690 20,39 82 Partia Wolności Inkatha 2 058 294 10,54 43 Front Wolności 424 555 2,17 9 Partia Demokratyczna 338 426 1,73 7 Kongres Panafrykański 243 478 1,25 5 Afrykańska Partia Chrześcijańsko-Demokratyczna 88 104 0,45 2 Pozostałe partie poza parlamentem 159 296 0,81 0 Głosy nieważne 193 112 – – Razem 19 726 610 100 400 Zarejestrowani wyborcy/frekwencja 22 709 152 86,9 – Źródło:
Wybory do Senatu
PartiaLiczba mandatów Afrykański Kongres Narodowy 60 Partia Narodowa 17 Partia Wolności Inkatha 5 Front Wolności 5 Partia Demokratyczna 3
Następstwa Na pamiątkę wyborów oraz uchwalenia tymczasowej konstytucji, 27 kwietnia obchodzony jest w RPA Dzień Wolności będący świętem państwowym i dniem wolnym od pracy.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:1994 w Południowej Afryce 1994 RPA