Jan Partyka (ur. 14 października 1931 w Nakliku, zm. 15 kwietnia 2019 w Rzeszowie) – polski kolekcjoner militariów z okresu wojennego, działacz społeczny, mieszkał w Rzeszowie.
thumb|240px|Tablica honorująca Jana Partykę w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie
Działalność kolekcjonerska Rozpoczął kolekcjonowanie pamiątek z okresu wojennego w latach 60. XX wieku. Pierwsza w kolekcji była odznaka IV Brygady Podolskiej. W czasach PRL zainteresowanie pamiątkami po obrońcach Lwowa, Legionistach, żołnierzach AK czy Armii gen. Władysława Andersa było utrudnione. Przez ponad 40 lat stworzył kolekcję liczącą ponad 2200 eksponatów, w której skład wchodzą m.in.: mundury, odznaczenia i odznaki wojskowe, fotografie, dokumenty, oporządzenie żołnierskie oraz broń biała. Ponad 50 wystaw oraz 100 pokazów zbiorów Partyki obejrzało ok. 60 tys. osób w: Rzeszowie, Krośnie, Przemyślu, Krakowie (wystawa w Muzeum Historycznym), Warszawie (Muzeum Niepodległości), Lubinie i Krasnobrodzie. Kolekcjoner łączył wystawy z prelekcjami historycznymi dla młodzieży. W roku 2005, kolekcja została udostępniona Muzeum Okręgowemu w Rzeszowie. Na jej bazie powstała wystawa „Czyn zbrojny żołnierza polskiego 1914–1945. Kolekcja Jana Partyki”. W maju 2015 roku, przy aprobacie rodziny, kolekcja została ofiarowana na własność muzeum. Od tego czasu kolekcja jest wystawiona pod nazwą Żołnierz polski 1914-1945. Kolekcja Jana Partyki. Otwarcie w rzeszowskim Muzeum Okręgowym zbiegło się z obchodami Narodowego Dnia Zwycięstwa. Podczas uroczystości została odsłonięta i poświęcona przez bp. Jana Wątrobę tablica dziękczynna ufundowana przez Muzeum Okręgowe w Rzeszowie dla Jana Partyki. W związku z darowizną i wieloletnią działalnością społeczną Jan Partyka został udekorowany Odznaką Honorową Zasłużonego dla Województwa Podkarpackiegohttp://www.bip.podkarpackie.pl/attachments/article/746/Uchwa%C5%82a_Nr_277_6735_13.pdf. Kolekcja jest wystawiona na zasadzie ekspozycji stałej i składa się z czterech zasadniczych części: Pierwsza obejmuje okres I wojny światowej i lata ją poprzedzające. Prezentuje formacje zbrojne z tego czasu (także Związek Strzelecki), a zwłaszcza Legiony Polskie. Druga część wystawy obejmuje niespokojne lata 1918–1921, nazywane okresem walk „o niepodległość i granice”. Odradzało się wówczas niepodległe państwo polskie i tworzyły formacje Wojska Polskiego. Bogata kolekcja odznak, odznaczeń i efektownych dyplomów dokumentuje zmagania o Lwów, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie i walkę z najazdem bolszewickim. Kolejna część ekspozycji przedstawia WP w okresie międzywojennym, zakończonym kampanią wrześniową 1939 r. Prezentowane są tu odznaki poszczególnych pułków, szkół wojskowych, Przysposobienia Wojskowego i organizacji kombatanckich, a także legitymacje i dyplomy, w tym patent oficerski z oryginalnym podpisem marszałka Józefa Piłsudskiego. Końcowa, a zarazem najobszerniejsza część wystawy, poświęcona jest walkom żołnierza polskiego na różnych frontach II wojny światowej, prowadzonym na lądzie, morzu i w powietrzu. Od kampanii francuskiej 1940 roku, aż do maja 1945 r. Dokumentują je odznaki i oznaki znanych jednostek, jak 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, czy II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa oraz dokumenty, odznaczenia i pamiątki żołnierskie. Jan Partyka jest autorem książek:Odznaki i oznaki PSZ na Zachodzie 1939–1945, wyd, 1997, Odznaki pamiątkowe obrony Lwowa oraz niektóre z lat 1918–1920, wyd. 1998, biografii o charakterze wspomnień pt. Krętymi drogami z Naklika do Rzeszowa, wyd. 2011 oraz książki opisującej zorganizowane wystawy pt. "Czy warto było... Za sztambucha kolekcjonera" wyd. 2017
Działalność społeczna W roku 2011 był inicjatorem, współfundatorem i organizatorem utworzenia Izb pamięci w Szkole podstawowej w Kuźminie, do której przekazał 140 różnego rodzaju dokumentów oraz w 2013 roku w Publicznym Gimnazjum w Szyszkowie, gdzie przekazał około 200 pozycji wystawienniczych. Był pomysłodawcą i współfundatorem obelisku upamiętniającego potyczki i przemarsze wojsk podczas powstania styczniowego w rodzinnym Nakliku. Uroczyste odsłonięcie miało miejsce 3 maja 2014 roku. Pomnik upamiętnia 24 osoby, które zginęły podczas II wojny światowej z rąk niemieckich okupantów i ukraińskich nacjonalistów, a które nie posiadają grobów. Działał społecznie w wielu organizacjach i stowarzyszeniach, jak: Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, Automobilklub Rzeszowski, Polski Związek Motorowy, Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne. W Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów w Kraju pełnił funkcję wiceprzewodniczącego ds. kontaktów z młodzieżą.
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2018) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1998). Złoty Krzyż Zasługi (1986) Srebrny Krzyż Zasługi (1978) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1979) Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (2009) Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (2001) Brązowy Medale „Za zasługi dla obronności kraju” (1981) Medal Komisji Edukacji Narodowej (2004) Medal „Pro Memoria” (2006) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2007) Odznaką „Zasłużony dla Województwa Rzeszowskiego” Odznaka honorowa „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego” (2013) Złoty Krzyż z Gwiazdą Związku Żołnierzy Wojska Polskiego (2017) Krzyż Czynu Zbrojnego Polskiej Samoobrony na Kresach Wschodnich RP (2011) Odznaka za Zasługi dla Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego (2002) Brązowa Odznaka za Zasługi dla Związku Żołnierzy Wojska Polskiego (2011) Odznaka Honorowa za Zasługi dla Związku Żołnierzy Armii Krajowej (2008) Odznaka Pamiątkowa 21 Rejonowych Warsztatów Technicznych (2001) Odznaka Honorowa 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich (2002) Odznaka Pamiątkowa 21 Batalionu Dowodzenia (2003) Odznaka Honorowa 5 Batalionu Strzelców Podhalańskich (2010) Odznaka Honorowa Wojskowej Komendy Uzupełnień w Rzeszowie (2012) Nagroda Honorowa – Pierścieniem Hetmana Kolekcjonerów Polskich Jerzego Dunin-Borkowskiego (2009) Nagroda Zarządu Województwa Podkarpackiego (2009) Nagroda indywidualna za szczególne osiągnięcia Zarządu Województwa Podkarpackiego (2015) Nagroda Honorowa „Świadek Historii”(2018)
Życie prywatne Ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Żonaty, miał dwójkę dzieci: Mariusza (1960) i Mariolę (1963). Zmarł 15 kwietnia 2019 i został pochowany na cmentarzu Staroniwa w Rzeszowie.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani w Rzeszowie Kategoria:Polscy kolekcjonerzy Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2019