thumb|Pożegnanie szefa sztabu KOP ppłk. Witolda Kirszenszteina w kasynie thumb|Major Artur Maruszewski i Tadeusz Munnich w czasie pracy w sztabie thumb|Tablica upamiętniająca na budynku przy ul. Chałubińskiego 3b Dowództwo Korpusu Ochrony Pogranicza – jednostka organizacyjna Korpusu Ochrony Pogranicza.
W 1924 roku dowództwo stacjonowało w Warszawie przy ulicy Nowy Świat 69, w 1934 roku przy ulicy Nowowiejskiej 39, a w 1938 roku przy ulicy Tytusa Chałbińskiego 3b.
Struktura organizacyjna Skład dowództwa KOP w 1924: dowódca KOP (generał broni) oficer ordynansowy (kapitan) zastępca dowódcy – inspektor formacji konnych (generał dywizji) Sztab szef sztabu (pułkownik szt. gen.) szef oddziału (podpułkownik szt. gen.) szef oddziału (major szt. gen.) trzej oficerowie broni (major) trzej oficerowie broni (kapitan) Służby szef służby intendentury (pułkownik) referent (major) referent (kapitan) dwaj oficerowie administracyjni dwaj podoficerowie kancelaryjni referent służby uzbrojenia (major) referent służby łączności (major) referent służby inżynieryjno-saperskiej (major) referent służby zdrowia (podpułkownik) referent służby weterynaryjnej (kapitan) doradca prawny (major) Kancelaria kierownik kancelarii personel kancelaryjny (10 podoficerów) Ogółem etat przewidywał 24 oficerówW tym trzech oficerów administracyjnych → i 15 podoficerów.
Skład dowództwa KOP w 1939 : dowódca KOP I zastępca dowódcy KOP II zastępca dowódcy KOP szef sztabu sztab oddziały: oddział ogólno-organizacyjny oddział operacyjno-mobilizacyjny oddział wyszkolenia oddział wychowania żołnierza i propagandy oddział personalny kwatera główna dowództwa szefostwo łączności szefowie służb z szefostwami służb służba łączności służba saperów służba taborów i remontu służba sanitarna służba weterynarii służba intendentury służba uzbrojenia służba budownictwa szef wywiadu z szefostwem wywiadu szef żandarmerii (dowódca dywizjonu żandarmerii KOP) kierownik Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego z Urzędem WF i PW dziekan katolicki KOP doradca prawny
Zakres obowiązków osób funkcyjnych dowództwa Dowódca korpusu: podlegał pod względem dyscyplinarnym, personalnym i służbowym Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych. Wykonywał jego rozkazy w sprawach operacyjnych, wywiadu i kontrwywiadu. Zadania w imieniu Generalnego Inspektora SZ mógł też stawiać szef Sztabu Głównego. Ministrowi Spraw Wojskowych dowódca KOP podlegał w sprawach pokojowej organizacji i uzupełnień, w sprawach wojskowej administracji i zaopatrzenia, personalnych oficerów, podoficerów i szeregowców oraz w sprawach wyszkolenia podstawowego kadry. W sprawach pokojowej służby granicznej, budżetowych i funkcjonariuszy cywilnych podlegał Ministrowi Spraw Wewnętrznych.
Inspektor formacji konnych nadzór i opieka nad gotowością bojową podległych szwadronówIstniało ponadto dwóch inspektorów formacji pieszych, których zadania były analogiczne jak inspektora formacji konnych. →
II zastępca dowódcy korpusu: podlegał bezpośrednio dowódcy KOP. Do jego kompetencji należały sprawy mobilizacyjne, administracyjno-taktyczne, wyszkolenia, przysposobienia wojskowego i służby granicznej.
Szef sztabu korpusu: podlegał bezpośrednio dowódcy KOP. Był odpowiedzialny za całokształt prac sztabu. W imieniu dowódcy kierował całokształtem prac dowództwa KOP, ustalał plany pracy szefów biur dowództwaSzefowie biur dowództwa KOP w rozumieniu instrukcji to szefowie oddziału: ogólno-organizacyjnego, operacyjno-mobilizacyjnego, wyszkolenia, wychowania żołnierza i propagandy, personalnego; szefowie: łączności saperów, taborów i remontu, sanitarny, weterynarii, intendentury, uzbrojenia, budownictwa, wywiadu, żandarmerii; kierownik urzędu WF i PW i komendant kwatery głównej. Nie byli szefami biur: inspektor środkowej grupy szwadronów, dziekan katolicki i doradca prawny. → i kontrolował ich wykonanie. Koordynował zakres i terminy kontroli jednostek KOP. Posiadał prawo nadrzędności w stosunku do szefów służb, wywiadu, żandarmerii, kierownika urzędu WF i PW, dziekana katolickiego oraz doradcy prawnego. Miał prawo wydawania rozkazów w imieniu dowódcy w zakresie przez dowódcę KOP ustalonym.
Szefowie służb korpusu: podlegali bezpośrednio dowódcy KOP (z wyjątkiem szefa łączności). Odpowiadali za przygotowanie mobilizacyjne służby, opracowanie etatów materiałowych, nadzór techniczno-administracyjny nad gospodarką materiałową danej służby, administrowanie specjalistami, zaopatrzenie jednostek i fachowe wyszkolenie.
Szef wywiadu: podlegał służbowo dowódcy KOP, a fachowo szefowi Oddziału II SG. Posiadał prawo kontroli służby granicznej, zabezpieczenia i zachowania tajemnicy wojskowej w KOP, prac mobilizacyjnych i systemu szyfrowego.
Szef żandarmerii: podlegał bezpośrednio dowódcy KOP. Funkcję tę pełnił dowódca dywizjonu żandarmerii KOP, który pod względem fachowym podlegał równocześnie dowódcy żandarmerii Ministerstwa Spraw Wojskowych, od którego otrzymywał rozkazy i któremu składał meldunki.
Doradca prawny: podlegał bezpośrednio dowódcy KOP, któremu przedstawiał sprawy karne nadesłane przez prokuratorów wojskowych. Przedstawiane wnioski konsultował z szefem sztabu. Informował szefa oddziału Ogólno Organizacyjnego o nagminnym występowaniu niektórych przestępstw. Udzielał opinii prawnych szefowi sztabu i szefom służb.
Komendant kwatery głównej: podlegał bezpośrednio szefowi sztabu. Posiadał uprawnienia dowódcy oddziału gospodarczego. Prowadził dokumentację administracyjną podoficerów i szeregowców przydzielonych do biur dowództwa. Zarządzał budynkami zajmowanymi przez KOP w Warszawie.
Obsada personalna Dowództwa KOP Dowódcy korpusu gen. dyw. Henryk Minkiewicz (1924 – 8 V 1929) gen. bryg. Stanisław Tessaro (12 V 1929 – 14 X 1930) gen. bryg. Jan Kruszewski (14 X 1930 – 31 VIII 1939) gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann (31 VIII – 1 X 1939)
Zastępcy dowódcy korpusu gen. bryg. Józef Tokarzewski (X 1924 – V 1926) płk dypl. Zdzisław Przyjałkowski (VI 1931 – II 1934) płk dypl. Zygmunt Bohusz-Szyszko (II 1934 – VIII 1938) gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann (XII 1938 – 31 VIII 1939) płk piech. Ludwik Bittner (od 31 VIII 1939)
Pomocnik dowódcy korpusu płk piech. Ludwik Bittner (XI 1938 – 31 VIII 1939)
Inspektor piechoty płk piech. Stanisław Sobieszczak
Inspektorzy formacji konnych gen. bryg. Józef Tokarzewski (X 1924 – 15 V 1926, jednocześnie zastępca dowódcy KOP) płk kaw. Feliks Dziewicki (od 13 X 1926)
Szefowie sztabu ppłk SG Juliusz Ulrych (1924 – 15 V 1926) mjr SG Tadeusz Münnich (wz. 15 V – 15 XI 1926) mjr SG Artur Maruszewski (od 15 XI 1926) ppłk dypl. Witold Stefan Kirszenstein (1929 – III 1932) ppłk dypl. piech. Franciszek Węgrzyn (1937–1938) ppłk dypl. Tadeusz Puszczyński (3 VIII 1938 – † 24 II 1939) ppłk dypl. piech. Tadeusz August Ludwik WallichTadeusz August Ludwik Wallich, ppłk dypl., w KOP od 1930 roku. W trakcie służby w KOP m.in. na stanowisku szefa sztabu KOP. We wrześniu 1939 roku szef sztabu 38 DP rez. 16 września podczas walk z oddziałami niemieckimi na wschód od Tuczap dostał się do niewoli niemieckiej → (do IX 1939 → szef sztabu 38 DP) mjr dypl. piech. Stanisław II Gawroński (IX 1939)
Szefowie Oddziału Operacyjno-Wyszkoleniowego /Operacyjno-Mobilizacyjnego mjr SG Wiktor Czarnocki (1924 – † 20 X 1925) mjr SG Tadeusz Münnich (od 1 II 1926) mjr dypl. piech. Stanisław II Gawroński (do IX 1939 → szef sztabu KOP))
Szef Oddziału Wyszkolenia ppłk dypl. piech. Kazimierz Pluta-Czachowski (1936 VIII 1939)
Szefowie Oddziału Ogólno Organizacyjnego kpt. / mjr dypl. Leon Bączkiewicz (15 X 1924 – 23 VIII 1929)
Szefowie budownictwa korpusu ppłk sap. inż. Stanisław Jan Paszkowski (od I 1931)
Szefowie Intendentury ppłk int. Ignacy Müller (od 1924) płk int. z WSW Henryk Stypułkowski (do † 20 I 1938)
Referenci i szefowie sanitarni korpusu ppłk lek. Stanisław Michałowski (14 X 1924 – 1930) płk lek. Kazimierz Jerzy Miszewski (1930–1932) ppłk / płk lek. dr med. Antoni Szwojnicki (1932–1934) płk lek. dr med. Władysław Markiewicz-Dowbor (1934–1938) płk lek. dr Bronisław Fortunat Seweryn Stroński (1938–1939)
Referenci i szefowie służby weterynaryjnej mjr lek. wet. Tytus Badowski (od 23 II 1925)
Referenci i szefowie służby łączności mjr łącz. Zygmunt Grudziński (od 3 X 1924) mjr łącz. Edward Gorczyński (od XII 1932)
Referenci i szefowie służby inżynieryjno-saperskiej ppłk sap. inż. Zbigniew Klawe (od 4 X 1924)
Szefowie służby uzbrojenia mjr / ppłk uzbr. Marian Niedźwiecki (1927 – IX 1939)
Szefowie służby taborowej mjr tab. Edmund Mierzejewski (26 V 1925 – 1 IV 1929) mjr tab. Zygmunt Bogusz (1 IV 1929 – 31 X 1932 → stan spoczynku) mjr tab. Karol Czulak (od XII 1932) mjr tab. Kazimierz III Łukasiewicz (1939)
Doradcy prawni mjr KS Mieczysław Godlewski (1924)
Referent oświatowy kpt. nauk.-ośw. Stanisław Falkiewicz (VIII 1925Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 85 z 20 sierpnia 1925 roku, s. 464. – V 1927)
Obsada personalna w marcu 1939 roku Ostatnia „pokojowa” obsada personalna dowództwa KOP:
dowódca KOP – gen. bryg. Jan Kazimierz Kruszewski I zastępca dowódcy – gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann II zastępca dowódcy – płk piech. Ludwik Bittner oficer ordynansowy – kpt. adm. (art.) Stefan Gajewski Sztab szef sztabu – ppłk dypl. piech. Tadeusz Augustyn Ludwik Wallich szef Oddziału Operacyjno−Mobilizacyjnego – mjr dypl. piech. Stanisław II Gawroński zastępca szefa i kierownik referatu organizacyjnego – mjr piech. Stanisław Zygmunt Więcek kierownik referatu operacyjnego – mjr dypl. art. Józef Szerwiński kierownik referatu mobilizacyjnego – mjr art. Jan I Kraszewski kierownik referatu ogólno−administracyjnego – kpt. adm. (piech.) Lucjan Rafael Łukawski referent – kpt. piech. Jurczyński Emilian Leopold kierownik referatu stanów i uzupełnień – pt. adm. (piech.) Włodzimierz Stetkiewicz kierownik referatu statystyki i studiów – kpt. adm. (piech.) Edward II Lewandowski kierownik referatu wyszkolenia – kpt. piech. Wojciech Szczepański kierownik kancelarii mobilizacyjnej – kpt. tab. Józef Ślósarczyk szef Oddziału Wyszkolenia – ppłk dypl. piech. Kazimierz Pluta-Czachowski kierownik referatu wyszkolenia piechoty – mjr piech. Józef Marcinkiewicz kierownik referatu – mjr piech. Witold Świda szef Oddziału Wychowania Żołnierza i Propagandy – mjr adm. (piech.) Franciszek Jamka-Koperski kierownik referatu propagandy – kpt. int. Ludwik Bronisław Pągowski kierownik referatu wychowania – kpt. adm. (piech.) Edward II Lewandowski szef Oddziału Personalnego – kpt adm. (art.) Jerzy Bolesław Nowacki zastępca szefa Oddziału i kierownik referatu oficerskiego – kpt. adm. (piech.) Bolesław Roman Dętych kierownik referatu podoficerskiego – kpt. adm. (piech.) Bronisław IV Kwiatkowski kierownik referatu dyscyplinarno−honorowego – kpt. piech. Marian Mirosław Głowiński komendant kwatery głównej – mjr adm. (piech.) Leon Bezdziak kierownik kancelarii głównej – kpt. adm. (piech.) Józef Adam Kriegseisen oficer gospodarczy kwatery głównej – por. int. Czesław Zaleski oficer materiałowy – kpt adm. (piech.) Jan Aleksander Jeszka
Urząd WF i PW KOP szef – ppłk adm. (piech.) Józef Ferencowicz kierownik referatu ogólnego – mjr adm. (piech.) Bolesław Studziński kierownik referatu zaopatrzenia – kpt. int. Zygmunt Romuald Dobrowolski kierownik referatu wyszkolenia – kpt. adm. (piech.) Kazimierz III Sokołowski
Szefostwo Saperów KOP szef saperów – ppłk Aleksander Filipowski referent – kpt. Kazimierz Hulla
Szefostwo Łączności szef łączności − ppłk Edward Gorczyński kierownik referatu ogólnego − mjr Stanisław Marian Jaśkierski kierownik referatu zaopatrzenia − kpt. Marian Zimmer dowódca plutonu radiotelegraficznego − por. Tadeusz Józef Kiesewetter
Szefostwo Taborów KOP szef taborów − mjr tab. Kazimierz III Łukasiewicz kierownik referatu materiałowo−budżetowego − kpt. Stanisław Antoni Feluś
Szefostwo Uzbrojenia KOP szef – ppłk Niedźwiecki Marian