Siły GhodsAbrahamian E., Historia..., s. 226.C. Coughlin, Al-Asad. Triumf tyranii, Prószyński i S-ka, Warszawa 2025, s. 235-237. ( – Niru-je Ghods; Ghods – Jerozolima; nazwa tłumaczona w polskiej literaturze także jako siły specjalne KudsK. Izak, Leksykon..., s. 434., Al-Kuds, brygada al-KudsM. Weiss, H. Hassan, ISIS, s. 365.Al-Kuds oznacza Jerozolimę w j. arabskim., dywizja al-KudsCoville T., Najnowsza..., s. 204., Święte OddziałyAndrusiewicz K., Korpus..., s. 364.) – elitarna jednostka wojskowa prowadząca działania specjalne, część struktury Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, podlegająca bezpośrednio Najwyższemu Przywódcy Islamskiej Republiki Iranu odpowiedzialna za prowadzenie operacji wojskowych poza granicami Iranu oraz organizowanie, szkolenie i zaopatrywanie islamskich organizacji współpracujących z rządem irańskim. Liczy około 15 tysięcy żołnierzyK. Andrusiewicz, Korpus..., s. 364–365.. Jej dowódcą od 1998 do 3 stycznia 2020 był generał Ghasem Solejmani. Po jego śmierci w amerykańskim ataku nowym dowódcą sił Ghods został Esmail Ghani.

Cele i zadania Jednostka została utworzona podczas wojny iracko-irańskiej (niektóre źródła podają rok 1983), jako elitarna jednostka w strukturach Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, licząca od dwóch do pięciu tysięcy żołnierzy. Według niektórych źródeł, początkowo jej zadaniem miało być prowadzenie działań przeciwko Izraelowi i stąd jej nazwaA. Oshtovar, Vanguard..., s. 6.. Następnie zadaniem Sił Ghods stało się prowadzenie operacji wojskowych poza granicami IranuAxworthy M., Revolutionary..., s. 393., organizowanie, szkolenie i wspieranie (finansowe i materialne) islamskich organizacji (w tym terrorystycznych) współpracujących stale lub doraźnie z rządem Iranu, prowadzenie nieoficjalnych działań dyplomatycznych i pozyskiwanie tajnych informacji. Na początku XXI wieku służyło w niej kilkanaście tysięcy żołnierzy (podawane są liczby 15 tys., 5–20 tys.).

Siły Ghods działają w ramach siedmiu regionalnych sektorów, obejmujących odpowiednio: Irak, Autonomię Palestyńską, Jordanię, Liban, Afganistan, Pakistan, Indie, Półwysep Arabski i Turcję, kraje azjatyckie – dawniej części ZSRR, Afrykę Północną, Zachód (Europa i Ameryka Północna).

Siedzibą dowództwa formacji jest dawna ambasada Stanów Zjednoczonych w Teheranie, przejęta przez Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej po rewolucji islamskiej i uwięzieniu personelu ambasady USA. Dowódcą formacji był prawdopodobnie od 1990 roku generał Ahmad Wahidi, którego w 1997 zastąpił generał Ghasem Solejmani. Odpowiada on bezpośrednio przed Najwyższym Przywódcą Iranu, z pominięciem komendanta głównego Korpusu Strażników Rewolucji IslamskiejK. Andrusiewicz, Korpus..., s. 360.. Oddziały posiadają również odrębny budżet.

Historia Wsparcie Sił Ghods otrzymywał na przestrzeni lat libański Hezbollah. W 1991 roku formacja wspierała powstanie w Iraku przeciwko rządom Saddama Husajna (zakończone klęską), a następnie działalność Najwyższej Rady Rewolucji Islamskiej w Iraku i jej skrzydła zbrojnego: organizacji BadrWeiss M., Hassan H., ISIS, s. 95–97.. W 1992 roku dowódca Sił Ghods Ahmad Wahidi uczestniczył w planowaniu zamachu na ambasadę izraelską i żydowskie centrum kulturalne w Buenos AiresE. Ottolenghi, The Pasdaran, s. 25.. Jednostka udzielała wsparcia Hamasowi i skierowała grupę kilkuset żołnierzy do walki po stronie bośniackich muzułmanów podczas wojny w Bośni. W Afganistanie popierała Sojusz Północny w walce z talibami. Bezpośrednio po rozpoczęciu amerykańskiej interwencji w Afganistanie przekazała USA dane wywiadowcze dotyczące talibów, jednak wycofała się z dalszych kontaktów, gdy prezydent George W. Bush publicznie zaliczył Iran do osi zła. W kolejnych latach, według USA, Siły Ghods pomagały talibom organizować ataki na żołnierzy amerykańskich i ich sojuszników. thumb|Ghasem Solejmani dowodził Siłami Ghods w latach 1998–2020. Po wkroczeniu Amerykanów do Iraku w 2003 i obaleniu rządów Saddama Husajna siły Ghods na masową skalę wspierały irackie organizacje zbrojne atakujące AmerykanówWeiss M., Hassan H., ISIS, s. 91–93., przede wszystkim organizację Badr i inne proirańskie milicje szyickie, ale według niektórych źródeł również dowodzoną przez Muktadę as-Sadra Armię Mahdiego. Udzielały doraźnie pomocy także organizacjom, które atakowały Amerykanów, a nie współpracowały z rządem irańskim, w tym Al-Kaidzie. Jednostka była jednym z narzędzi, za pomocą których Iran zamierzał całkowicie zdominować życie polityczne sąsiedniego kraju. Pod koniec 2006 wojska amerykańskie aresztowały w Iraku dowódców oddziałów sił Ghods w Bagdadzie i w Dubaju oraz szefa operacji i szkoleń formacji Mohsena Czizariego. Amerykańskie Połączone Dowództwo Operacji Specjalnych utworzyło specjalną Jednostkę Operacyjną 17, której celem miało być zwalczanie żołnierzy Ghods w Iraku. Działania te nie pozwoliły na powstrzymanie procesu rozszerzania się wpływów irańskich w Iraku. Dowodzący Siłami Ghods generał Solejmani w 2010 roku faktycznie zdecydował o obsadzie stanowiska premiera Iraku, którym został po raz drugi Nuri al-Maliki.

Od 2007 roku Stany Zjednoczone uważają Siły Ghods (podobnie jak cały Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej) za organizację wspierającą terroryzm. Cztery lata później administracja Baracka Obamy oskarżyła siły Ghods o nieudaną próbę zamachu na ambasadora Arabii Saudyjskiej w Waszyngtonie Adila al-Dżubajra.

Siły Ghods brały udział w organizowaniu szyickich i alawickich formacji nieregularnych, które wsparły armię syryjską podczas wojny domowej. Włączenie się irańskich oficerów z generałem Ghasemem Solejmanim na czele w obronę rządu Baszszara al-Asada sprawiło, że wojska syryjskie przestały ponosić same klęski w walkach ze zbrojną opozycjąWeiss M., Hassan H., ISIS, s. 222, 226–227.. Wiele operacji, którymi kierował Solejmani, zostało przeprowadzonych przez irańskich oficerów oraz siły Hezbollahu, bez pytania o opinię i zgodę władz syryjskich. Te bowiem były niemal całkowicie uzależnione od militarnego wsparcia IranuC. Coughlin, Al-Asad. Triumf tyranii, Prószyński i S-ka, Warszawa 2025, s. 235-237.. W 2011 roku w działaniach wojennych w Syrii mogło brać udział nawet 70–80 wyższych oficerów Sił Ghods. Tworzone pod auspicjami Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej milicje miały dopuścić się w Syrii zbrodni wojennych na ludności sunnickiej, traktując je jako odwet za wcześniejsze ataki sunnickich fundamentalistów na alawitów i szyitówWeiss M., Hassan H., ISIS, s. 223–225.. Oddziały te walczyły między innymi pod Aleppo; tam też w październiku 2015 roku zginął generał Hosejn Hamedani, zastępca dowódcy operacyjnego Sił Ghods.

Ghasem Solejmani odegrał decydującą rolę w powstrzymaniu ofensywy Państwa Islamskiego w Iraku latem 2014 roku. Planował m.in. obronę Bagdadu przed siłami ISIS, odbicie Dżurf as-Sachar, odbicie Tikritu z rąk ISIS i przełamanie oblężenia Amirli w irackim KurdystanieWeiss M., Hassan H., ISIS, s. 363–365.. We wszystkich działaniach brały udział szkolone przez Siły Ghods milicje szyickie.

Siły Ghods zostały uznane za organizację terrorystyczną przez Kanadę i Stany Zjednoczone. Natomiast Arabia Saudyjska i Bahrajn w 2018 r. uznały za taką organizację cały Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej, zaś niektórych wyższych oficerów Sił Ghods objęły sankcjami personalnymi.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Abrahamian E., Historia współczesnego Iranu. Książka i Wiedza, Warszawa 2008, . Andrusiewicz K., Korpus Strażników Rewolucji w systemie politycznym i polityce bezpieczeństwa Republiki Iranu, „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, nr 7 (2013).

Izak K., Leksykon organizacji i ruchów islamistycznych, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2015, .

Ottolenghi E., The Pasdaran. Inside Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps, Foundation for Defense of Democracies, Washington 2011, . Weiss M., H. Hassan, ISIS. Wewnątrz armii terroru, Burda Książki, Warszawa 2015.

Kategoria:Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1983