Marian Nunberg (ur. 8 września 1896 we Lwowie, zm. 31 stycznia 1986 w Warszawie) – polski entomolog leśny i koleopterolog. Prof. dr hab. Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, członek honorowy Polskiego Towarzystwa Entomologicznego.

Życiorys Urodził się w rodzinie Henryka, rewidenta pocztowego, i Marty z domu Berg. W rodzinnym mieście ukończył szkołę powszechną im. Św. Kingi, sześć klas w V Gimnazjum im. Hetmana Żółkiewskiego (do 1913). Odbył roczną obowiązkową praktykę leśną w Dobronowicach k. Przemyśla (do listopada 1914)Anita Chodkowska, Materiały Mariana Nunberga (1896–1986) (III-286) [dostęp 2024-03-26].. W 1915 został wcielony w szeregi armii austriackiej, w której służył w stopniu podporucznika piechoty, walcząc na froncie wschodnim, gdzie był ranny, i we Włoszech.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w latach 1919–1921 był oficerem gospodarczym we Lwowie, a później w Grodnie. Równolegle do służby wojskowej uzupełniał wiedzę i w 1920 eksternistycznie zdał maturę w V Gimnazjum im. Hetmana Żółkiewskiego we Lwowie. W 1921 przeszedł do rezerwy i rozpoczął studia na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki Lwowskiej, jako specjalizację wybrał entomologię i ochronę lasu, jego promotorem był prof. Aleksander Kozikowski. W 1922 wstąpił do Polskiego Związku Entomologicznego. W 1925 został inżynierem leśnikiem. Od 1926 pracował jako asystent, w kierowanej przez prof. Kazimierza Simma, pracowni zoologii i entomologii Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego w Cieszynie. 1 października 1928 objął obowiązki wykładowcy i zastępcy kierownika Państwowej Szkoły dla Leśniczych w Cieszynie oraz wstąpił do Związków Zawodowych Pracowników Leśnictwa i Drzewnictwa. W 1929 przedstawił rozprawę pt. Morfologia narządów pyszczkowych larw i chrząszczy korników, na podstawie której uzyskał stopień doktora nauk technicznych. W 1931 przeniósł się do Warszawy, gdzie powierzono mu stanowisko kierownika Oddziału Ochrony Lasu w Zakładzie Doświadczalnym Lasów Państwowych. Od 1936 prowadził wykłady zlecone i ćwiczenia na Wydziale Leśnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. W 1937 opublikował rozprawę pt. O wpływie różnych czynników na występowanie i populację strzygonii choinówki (Pannolis flammea Schiff. et Den.), rok później rozpoczął przewód habilitacyjny i otrzymał stopień docenta.

Po wybuchu II wojny światowej wraz z Naczelną Dyrekcją Lasów Państwowych był ewakuowany do Pińska, skąd przez Lwów i Przemyśl powrócił do Warszawy. Od maja do września 1940 pracował jako stróż leśny w nadleśnictwie Wielgie k. Łochowa. W październiku 1940 rozpoczął pracę w Głównym Oddziale Leśnym Generalnego Gubernatorstwa, jako specjalista w dziedzinie ochrony lasu, na stanowisku tym pozostał do stycznia 1945.

Po zakończeniu działań wojennych, w 1945 powrócił do Warszawy i stanął na czele Zakładu Ochrony Lasu w Instytucie Badawczym Leśnictwa w Warszawie, w latach 1956–1974 był też przewodniczącym Rady Naukowej IBL. W 1946 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego Ochrony Lasu i Entomologii na Wydziale Leśnym SGGW w Warszawie. W latach 1947–1948 i 1956–1957 był dziekanem, a od 1951 do 1953 prodziekanem Wydziału Leśnego SGGW, w latach 1946–1950 kierował Katedrą Ochrony Lasu i Owadoznawstwa Leśnego, a następnie w latach 1950–1966 Katedrą Ochrony Lasu. Równocześnie, w latach 1958–1962 kierował Pracownią Ochrony Lasu w Zakładzie Badań Leśnych PAN. W 1956 uzyskał tytuł naukowy profesora zwyczajnego, w następnym roku został członkiem korespondencyjnym Polskiej Akademii Nauk (PAN). Od 1963 przez dwa lata zasiadał w prezydium PAN, w międzyczasie tj. w 1964 został członkiem rzeczywistym. Równocześnie przewodniczył Komitetowi Nauk Leśnych przy Wydziale V Nauk Rolniczych i Leśnych PAN. Ponadto był członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego, Związku Leśnego i Drzewnego potem Polskiego Towarzystwa Leśnego oraz Polskiego Towarzystwa Entomologicznego. W 1966 przeszedł na emeryturę.

Pod kierunkiem prof. Mariana Nunberga uzyskało doktoraty 15 osób, m.in.: Stanisław Kapuściński (1946), Witold Koehler (1947), Aleksander Haber (1951), Stanisław Wiąckowski (1956), Jan Dominik (1957), Jan Karczewski (1959), Ryszard Dzięciołowski, Jerzy Pawłowski, Piotr Sumiński (1960), Krystyna Madziara-Borusiewicz, Andrzej Szujecki (1962), Stanisław Borowski (1969).

Od 8 kwietnia 1926 był żonaty z Izabellą z Kopniaków (zm. 1989).

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wawrzyszewskim.

Dorobek naukowy Dorobek naukowy prof. Mariana Nunberga obejmuje 125 publikacji, spośród których znaczną część stanowią prace o znaczeniu światowym. Twórczość można podzielić na trzy grupy tematyczne tj. entomologia i ochrona lasy, badania nad chrząszczami z rodziny kornikowatych i wyrynnikowatych oraz faunistyka i opracowania taksonomiczne polskich chrząszczy. Do najważniejszych publikacji należą:

Poradniki Klucz do oznaczania ważniejszych szkodliwych owadów leśnych /1935, 1951/; Najważniejsze szkodliwe owady leśne /1950/; Uszkodzenia drzew i krzewów leśnych wywołane przez owady /1964/.

Monografie (wybrane) Chrząszcz i jego zwalczanie /1934, 1946, 1948/; Cetyńce /1946, 1947/; Najważniejsze korniki świerka /1946/; Najważniejsze korniki jodły /1948/; Poproch cetyniak /1936, 1946, 1948/; Barczatka sosnówka i jej zwalczanie /1935, 1946, 1948/; Strzygonia choinówka /1938, 1946, 1948/; Mniszka /1947/.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1971) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (28 września 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy naukowej i dydaktycznej”. Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 1938, 14 kwietnia 1947 „za zasługi w usprawnieniu administracji Lasów Państwowych”.) Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1933) „za zasługi na polu administracji lasów państwowych”. Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego - wymieniony jako Nurberg Marian. Brązowy Medal za Długoletnią Służbę (1938) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1974) Srebrny Medal Polskiego Związku Łowieckiego (1963)

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda Państwowa III stopnia (zespołową) za wprowadzenie w Polsce chemicznego zwalczania szkodników leśnych z samolotu (1952) tytuł doktora honoris causa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (1969) Nagroda Ministra Nauki Szkolnictwa Wyższego i Techniki I stopnia (zespołowa) za dorobek naukowy uzyskany w związku z opracowaniem „Kluczy do oznaczania owadów polski” (1980) Nagroda Państwowa II stopnia (zespołowa) za opracowanie metod ochrony lasów przed szkodliwymi owadami (1980)

Przypisy

Bibliografia

Bunalski M., Lipa J. J., Nowacki J., Almanach entomologów polskich XX wieku. Wiadomości Entomologiczne XX, Suplement, 2001, s. 143–144 Andrzej Szujecki, Profesor Marian Nunberg (1896–1986), Wiadomości Entomologiczne Tom 7, nr. 3–4, s. 187–190 Warszawa 1987 Grzegorz Brzęk, Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie i jego Twórca, Wydawnictwo Lubelskie Nowe, Lublin 1994.

Kategoria:Absolwenci Politechniki Lwowskiej Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Entomologicznego Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Wawrzyszewskim w Warszawie Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy entomolodzy Kategoria:Polscy koleopterolodzy Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Kategoria:Zmarli w 1986