Andrzej Mitan (ur. 12 października 1950 w Pionkach, zm. 4 listopada 2018 w Grójcu) – polski artysta interdyscyplinarny i konceptualny, wokalista, kompozytor, performer, artysta wizualny, happener, poeta konkretny, poeta dźwięku, wydawca płyt artystycznych. Jedna z najbardziej oryginalnych i zjawiskowych postaci polskiej wokalistyki i artystycznego performansu. Jego aktywność twórcza nie mieści się w żadnym nazwanym kanonie przedstawień sztuki.
Historia Studiował na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej, Akademii Teologii Katolickiej i na KUL-u. Od końca lat 60. organizował grupy muzyczne, w których realizował swoje zamierzenia artystyczne – Onomatopeja (1968–1981), Święta Racja, Super Grupa Bez Fałszywej Skromności (w 2007 roku ukazał się jedyny album formacji Księga Hioba, zawierający materiał nagrany jesienią 1985 r. w Studiu Teatru STU), Niezależne Studio Muzyki Elektroakustycznej. W tamtym czasie Mitan dysponował czystym, mocnym głosem o szerokiej rozpiętości. Partie liryczne, które śpiewał falsetem potrafiły wprowadzić słuchaczy w stan autentycznego osłupienia. Jego prezentacje za każdym razem nacechowane były atmosferą misterium i nasycone improwizacją, lecz nie zabrakło w nich także świadomości budowania kreatywnej struktury dźwiękowej.
Mitan od początku swojej działalności artystycznej był również aktywnym animatorem sztuki, kuratorem i koordynatorem wielu festiwali, wystaw, koncertów i sympozjów. Pracował w Centrum Klubowym Politechniki Warszawskiej Riviera – Remont, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Centrum Animacji Kultury MKiS i w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia, gdzie pełnił rolę kuratora generalnego Mazowieckiego Festiwalu Artystów Powstanie sztuki (Radom, 2008).
Jest również inicjatorem i pomysłodawcą wydania 9 longplayów z legendarnej serii zatytułowanej Klub Muzyki Nowej Remont (1984, 1987 – wyd. Alma Art). Pomysł zrodził się z potrzeby utrwalenia dokonań artystów wywodzących się z niezależnego ruchu artystycznego, którzy pozbawieni byli możliwości profesjonalnego dokumentowania swojej twórczości. Każda z płyt miała być także niezależnym dziełem wizualnym, dlatego każda z nich ukazała się w ręcznie wykonanych kopertach, w tym albumy Mitana: Ptaki, Psalm i W świętej racji (piąty, szósty i ósmy album serii), a także Jubileuszowa Orkiestra Helmuta Nadolskiego z udziałem Mitana. Wyprodukowano je w nakładzie 1 tys. sztuk. Pierwsze 5 płyt miało swoją premierę podczas festiwalu Jazz Jamboree'84.
W tym ogromnym przedsięwzięciu wzięli udział, m.in.: Włodzimierz Borowski, Edward Krasiński, Andrzej Bieżan (Miecz Archanioła, pierwszy album serii), Krzysztof Knittel (Krzysztof Knittel, dziewiąty album serii), Marcin Krzyżanowski, Wojciech Konikiewicz, Janusz Dziubak, (Tytuł płyty, drugi album serii), Włodzimierz Pawlik, Wojciech Czajkowski, Helmut Nadolski (Jubileuszowa Orkiestra Helmuta Nadolskiego, czwarty album serii), Andrzej Przybielski (W strefie dotyku, trzeci album serii), Zdzisław Piernik, Andrzej Szewczyk, Tadeusz Rolke, Andrzej Zaremba, Jarosław Kozłowski (The Golden Violin, siódmy album serii), Cezary Staniszewski, Ryszard Winiarski, Tadeusz Sudnik, Tadeusz Konador oraz liczni wolontariusze.
Przedsięwzięcie to stanowi ewenement w skali światowej. Albumy z artystycznej serii KMNR znajdują się dziś w kolekcjach najważniejszych galerii sztuki nowoczesnej. W międzynarodowym wydawnictwie Brooken Music, poświęconym historii fonografii i sztuce seria została wyeksponowana obok dzieł Johna Cage’a, Andy’ego Warhola, Jeana Dubuffeta, Bernarda Heidsiecka, Wolfa Vostella, czy Mauricio Kagela.
W 1984 roku Mitan spotkał jednego z liderów międzynarodowego ruchu artystycznego Fluxus, Emmetta Williamsa (1925–2007) i nawiązał współpracę zarówno z nim jak i z Fluxusem. Wspólnie z C. Staniszewskim i E. Williamsem zorganizował w 1987 roku w Warszawie Międzynarodowe Seminarium Sztuki ETC. W imprezie uczestniczyło ponad stu artystów z całego świata – był to pierwszy tego typu festiwal sztuki w Polsce. Rok później MSS ETC zainaugurowało działalność ekspozycyjną CSW – Zamek Ujazdowski. Była to druga po Konstrukcji w procesie (Łódź, 1981) – prezentacja sztuki współczesnej na najwyższym poziomie w Polsce.
Mitan prezentował swoją twórczość, m.in. w: Galerii RR w Warszawie, Galerii Działań w Warszawie, Galerie Giannozzo w Berlinie, Filharmonii Narodowej, Galerii Biblioteka w Legionowie, Galerii GR w Grójcu, Galerii Aspekty w Warszawie, Galerii AT w Poznaniu oraz w: Krakowie, Wrocławiu, Berlinie, Moskwie, Belgradzie, Wiedniu, Zurychu, Sztokholmie, Budapeszcie, Nowym Jorku i wielu innych miastach na całym świecie.
W wielu projektach towarzyszył artyście T. Sudnik, a przy pierwszej wersji Koncertu na ryby pracował z nim zaprzyjaźniony pianista jazzowy Janusz Skowron. Z obydwoma twórcami Mitan założył na początku lat 90. grupę pod nazwą Koncert Figur Niemożliwych, w której skład weszli: Cezary Konrad, Zbigniew Wegehaupt (nagrywał Księgę Hioba), Marcin Pospieszalski, Krzysztof Ścierański, Michał Miśkiewicz i Grzegorz Grzyb (w późniejszych latach skład zespołu zmieniał się). Współpracował także z wybitnym filmowcem i animatorem Grzegorzem Rogalą (Koncert na ryby – projekt dedykowany E. Williamsowi, Kiedy Umiera Człowiek/Podniesienie), a także z synem Karolem (Koncert na ryby, Stworzenie świata – projekt zrealizowany na 100-lecie urodzin J. Cage’a).
Artysta został odznaczony, m.in. Medalem Prezydenta Warszawy IV Wieki Stołeczności Warszawy (2004) i Honorowym Odznaczeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – Zasłużony dla Kultury Polskiej (2008). W 2010 roku, nakładem Stowarzyszenia Edukacji i Postępu STEP ukazał się obszerny album pt. Tytuł roboczy 2009 (029 – 030), opracowany przez Andrzeja Mitana we współpracy z Klarą Kopcińską, Józefem Żukiem Piwkowskim i Dobrochną Badorą. Jest to historia jego życia, twórczości i jego idei sztuki, w tym: plastyki, sztuki pojęciowej, poezji i muzyki. 26 maja 2011 r. artysta został Honorowym Obywatelem Miasta Pionki.
6 grudnia 2014 roku w Grójeckim Ośrodku Kultury obchodził 45-lecie pracy artystycznej. Uroczystość połączona była z promocją wydanej przez Stowarzyszenie Trzecia Fala i GOK płyty Onomatopeja. Na albumie znajduje się dziewięć utworów koncertowych grupy Onomatopeja, zarejestrowanych w klubie Riviera-Remont w latach 1975–1978. Druga premiera krążka miała miejsce 28 stycznia 2015 roku w warszawskiej filii bydgoskiego klubu Mózg. Jednym z zaproszonych gości był Marek Gaszyński.
Płyty bezdźwięczne są w zasadzie ostatnim projektem Mitana, który w październiku 2015 roku zakończył swoją działalność artystyczną. Galeria
Ważniejsze realizacje indywidualne 1972: Wiązanka ludowo-patriotyczna i utwór ambitny – Lublin 1978: Onomatopeja: Ćwiczenie przestrzenne – Galeria Repassage, Warszawa 1981: Onomatopeja – Belgrad 1983: Psalm – Galeria RR, Warszawa 1984: Pięć płyt gramofonowych – Galeria RR, Warszawa 1984: Śpiew – Galeria AT, Poznań 1984: Zawieszony w próżni – Filharmonia Narodowa, Warszawa 1986: Literakcja – Galeria „Dziekanka”, Warszawa 1986: Trubadur Próba wyobraźni – Galeria Działań, Warszawa 1987: Na ucho – Międzynarodowe Seminarium Sztuki ETC, Warszawa 1988: Eine kleine Nachtmusik – Galeria Giannozzo, Berlin 1988: Ptaki 2 – Werkstatt Berlin 1988: Ptaki 3 – Moskwa 1989: Śpieff – Galeria na Ostrowie, Wrocław 1989: Sound poetry – Lochy Manhattanu, Łódź 1989: Cały świat to teatr – Toruń, 1990: Pieśń – Galeria na plebanii, Koszalin 1991: 19.04.1991 – Wisła, Warszawa 1991: Niepodległa granatowa rurka – Galeria GR, Grójec 1991: Niepodległa granatowa rurka – Galeria Działań, Warszawa 1991: Niepodległa granatowa rurka – Galeria „Biblioteka”, Legionowo 1992: Park – Staszów 1993–1994: Niepodległa granatowa rurka, Międzynarodowa Wystawa Poezji Konkretnej – Galeria Działań, Warszawa 1996–1999: Koncert Figur Niemożliwych – Łowicz, Skierniewice, Grójec, Tarnobrzeg, Giżycko, Łazy 1999: Ene, due… – Galeria AT, Poznań 1999: Syzyf, Festiwal Sztuki Najnowszej ZA – Pałac w Nieborowie 2003: Koncert Poezji Dźwiękowej, performance – Mińsk, Białoruś 2004: Elita – Muzeum Sztuki Współczesnej, Radom 2004: Polski poemat dydaktyczny: wARTo – STEP/2b, Norblin, Warszawa 2004: Sztuka / Interakcje – Galeria Działań, Warszawa 2006: Deklaracja – Muzeum im Kazimierza Pułaskiego, Warka 2007: Rzecz o polskiej filozofii twórczości i etyce w sztuce – Galeria Działań, Warszawa 2007: Koncert Figur Niemożliwych – Galeria Manhattan, Łódź 2009: Polski Poemat Dydaktyczny – Galeria Entropia, Wrocław 2010: Polski Poemat Dydaktyczny – Kręgi Sztuki, Cieszyn 2011: Flagi – MCSW Elektrownia, Radom 2011: Koncert na Ryby – Galeria XX1 Warszawa 2012: Koncert na Ryby – Alfabet Rzeźby, Orońsko 2012: Stworzenie Świata – Galeria Działań, Warszawa 2012: Koncert na Ryby, Festiwal „Interakcje” – Galeria Działań, Warszawa 2012: Stworzenie Świata – Galeria Foksal, Warszawa 2013: Polski Poemat Dydaktyczny – CRP, Orońsko 2013: Kiedy Umiera Człowiek – Galeria Działań, Warszawa 2014: Onomatopeja – 45 lat pracy artystycznej Andrzeja Mitana – Grójecki Ośrodek Kultury, Grójec 2014: Polski Poemat Dydaktyczny – Kręgi sztuki, Cieszyn 2015: Promocja płyty ONOMATOPEJA, 28 stycznia 2015, godz.19:00, „MÓZG Powszechny” – Teatr Powszechny, Warszawa 2015: Onomatopeja i Koncert na ryby – Galeria Rotunda, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu 2015: Wieszcz za kominem, Performance – Parafia Bielańska, Warszawa 2015: Polski Poemat Dydaktyczny – Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2015: Płyty bezdźwięczne i ONOMATOPEJA – Galeria ENTROPIA, Wrocław 2016: Ostatni film 2017: Sztuka (Nie)zidentyfikowana – MCSW Elektrownia, Radom.
Ważniejsze realizacje zbiorowe 1969: Onomatopeja – Pionki 1971: Onomatopeja – Kraków 1972: Onomatopeja – Kalisz 1974–1981: Diafora Muzyki i Poezji – Remont, Warszawa 1976: Onomatopeja: Akcja Format – FAMA, Świnoujście 1981: Super Grupa Bez Fałszywej Skromności – Stańczyki 1981: Super Grupa Bez Fałszywej Skromności – Gdańsk 1981: Onomatopeja – Belgrad 1981: Super Grupa Bez Fałszywej Skromności: Księga Hioba, Jazz Jamboree – Teatr Narodowy, Warszawa 1982: Niezależne Studio Muzyki Elektroakustycznej – Pracownia „Dziekanka”, Warszawa 1982: Niezależne Studio Muzyki Elektroakustycznej – Strych, Łódź Kaliska 1982–1983: Psalmy – kościoły: Św. Anny, Św. Marcina, Nawiedzenia NMP, Warszawa 1983: Psalmy, Znak krzyża – Parafia Miłosierdzia Bożego, Warszawa 1983: Niezależne Studio Muzyki Elektroakustycznej – Krzysztofory, Kraków 1983: Psalm – Galeria RR, Warszawa 1984: Telefon Concert – Galeria „Dziekanka”, Montreal, Wiedeń, Warszawa 1984: Święta Racja – Jazz Club Akwarium, Warszawa 1984: Święta Racja – Riviera-Remont, Warszawa 1985: Psalm – Biennale Sztuki Nowej, Zielona Góra 1985: Ptaki – Galeria RR, Warszawa 1986: Na Oklep – Fluxus, Warszawa 1986: Flux-Concert – Galeria RR, Warszawa 1986: Grzechy Główne – Galeria AT, Poznań 1988–1990: Międzynarodowa Wystawa Sztuki, Cały Świat to Teatr 2 – Galeria Działań, Warszawa, Wałbrzych, Toruń 1988: Partytura z gwoździami, Międzynarodowe Seminarium Sztuki – CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 1988: Partytura. Sztuka czasu, przestrzeni i wyobraźni – Piła 1989–1991: Na orbicie dryfującej książki – Kassel, Sztokholm, Budapeszt 1991: Niech żyje sztuka na początku – BWA Szczecin 1992: Koncert na ryby – Galeria GR, Grójec 1993–1995: Festiwal sztuki Poza czasem i przestrzenią – Grójec, Warka 1994: W jakim pięknym jesteśmy miejscu, Poza czasem i przestrzenią – Grójec 1995: Koncert – Galeria Działań, Warszawa 1996: Porwanie Europy – Zamek Królewski, Warszawa 1997: Codvergencies and Divergencies – Centrum Animacji Misyjnej Księży Pallotynów, Konstatncin-Jeziorna 1998: Wigilia sztuk pięknych – Warszawski Ośrodek Kultury, Warszawa 1999: Koncert Figur Niemożliwych, Międzynarodowy Festiwal Jazzowy – Świdnik 1999: Koncert Figur Niemożliwych – Riviera – Remont, Warszawa 2000: Koncert Figur Niemożliwych – Muzeum Kinematografii, Łódź