thumb|Traktat Ugody z Segowii w Archivo General w Simancas thumb|Ferdynand Aragoński i Izabela Kastylijska obraz niesygnowany z XV wieku w zbiorach Avila Madrigal de las Altas Torres, Convento de las Augustinas thumb|Wywód przodków Ferdynanda i Izabeli z dynastii Trastámara thumb|Zgodnie z Ugodą w Segowii z 1475 zostało uzgodnione wspólne godło (przynależące Izabeli I Kastylijskiej i Ferdynanda II Aragońskiego). Zdjęcie przedstawia polichromowana pieczęć z 1491 roku, ćwiartka górna lewa i dolna prawa wywodzą się z godła Królestwa Kastylii i Leon; natomiast górna prawa i dolna lewa wywodzą się z godła Aragonii i Sycylii; które wzięte są od góry w skrzydła orle i uwieńczone orlą głową, a od dołu otoczone wstęgą ze znakiem, zw. „San Juan”. Ugoda z Segowii () – traktat podpisany w dniu 15 stycznia 1475, przez Izabelę I Kastylijską i jej małżonka Ferdynanda Aragońskiego, króla Sycylii i księcia Girony. Ugoda ta ustalała pozycje Ferdynanda w administracji i rządzie KastyliiCarrasco Manchado, Ana Isabel „Isabel I de Castilla y la sombra de la ilegitimidad: propaganda y representación en el conflicto sucesorio (1474-1482).”, Sílex Ediciones, 2006, str. 73., oraz kwestie finansoweEnrique Martínez Ruiz „La España moderna”, Ediciones AKAL, 1992, str. 23..
Wstąpienie Izabeli I na tron Kastylii Król Kastylii Henryk IV zmarł rano 11 grudnia 1474 w Madrycie. Wiadomość o tym doszła rychło do Segowii, gdzie rezydowała jego przyrodnia siostra Izabela, ale jej mąż Ferdynand był wówczas nieobecny w Aragonii. Następnego dnia, tj. 13 grudnia 1474 Izabela ogłosiła się królową i dziedziczką królestwa a Fernanda prawowitym małżonkiem, nakazała też listem: „wywieście dla mnie chorągwie uznając mnie waszą królową i przyrodzoną panią, oraz wielce dostojnego i możnego księcia, króla Ferdynanda, mojego pana, jako mojego prawowitego męża, zachowując zwyczajowe w takich wypadkach uroczystości…”Manuel Fernández Álvarez w: „Izabela Katolicka”, (tł. Jacka Antkowiaka), Państwowy Instytut Wydawniczy, str. 124.. W ten sposób Izabela wprowadziła politykę faktów dokonanych, żeby uniknąć negocjacji i ustępstw, oraz zostać uznaną za królową przed swą siostrzenicą Juaną i w tym celu list królowej został przesłany do miast z reprezentacją w CortezachJoseph Pérez „Isabel y Fernando: los Reyes Católicos.”, Editorial NEREA, 1997, str. 60.. Ferdynand przybył do Segowii dnia 2 stycznia 1475Luis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: La Conquista del trono.”, Ediciones Rialp, 1989, str. 84., co rozpoczęło dyskusje na temat kolejności sukcesji i roli małżonka Izabeli w rządach królestwa. Twierdzono m.in. że Ferdynand miał większe prawa od Izabeli jako spadkobierca bardziej bezpośredniego przedstawiciela dynastii TrastámaraLuis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: La Conquista del trono.”, Ediciones Rialp1989, str. 84., oraz że mężowi przysługuje zwyczajowe prawo zarządu dobrami małżonkiLuis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: Fundamentos de la monarquía.”, Ediciones Rialp, 1989, str. 83. więc Ferdynand może władać Królestwem Kastylii wedle swej woli. Jednak małżonkowie mimo kilkuletniego pożycia (od roku 1469) nie doczekali się męskiego potomka, mieli tylko córkę Izabelę ur. w r. 1470, (która zmarła w r. w 1498), brano więc pod uwagę możliwość, iż Ferdynand nie będzie miał męskiego potomka, małżonkowie doczekali się wprawdzie syna Juana, księcia Asturii (1478 – 1497), lecz żył tylko 15 lat, więc obawy okazały się nie pozbawione podstaw. Pozostało zdefiniowanie w Kastylii roli Ferdynanda, który jako syn Jan II Aragońskiego był postrzegany jako infant Aragoński, związany z konspiracją w czasach Jana II Kastylijskiego, co wiązało się z kolei z obawą o odwet z jego strony na przeciwnikach, którą ci chcieli zmniejszyć przez ograniczenie władzy królaLuis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: La Conquista del trono.”, Ediciones Rialp, 1989, str. 85., zobowiązaniem króla Ferdynanda do nieodbierania urzędów i nadańLuis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: La Conquista del trono.”, Ediciones Rialp, 1989, str. 18..
Traktat 15 stycznia 1475 arcybiskup Alfonso Carrillo de Acuña i kardynał Pedro González de Mendoza spisali dokument Ugody z SegowiiOryginał Ugody z Segowii „Acuerdo para la gobernación del Reino” znajduje się w Archiwum w Simancas, – Manuel Fernández Álvarez w: „Izabela Katolicka”, (tł. Jacka Antkowiaka), Państwowy Instytut Wydawniczy, str. 131., który powtarza zapisy Układu z Cervery„Dla zachowania pozorów jego [Ferdynanda] imię występowało w oficjalnych dokumentach na pierwszym miejscu, ale godło Kastylii poprzedzało herb Aragonii Natomiast inne sprawy, jak mianowanie urzędników, zarówno alkadów zamków, jak i urzędników cywilnych, przedstawianie Stolicy Apostolskiej kandydatów na wakujące stolice biskupie oraz przyznawanie łask, pozostawały w mocy Izabeli, jako królowej właścicielki korony. To samo dotyczyło pobierania dochodów z królestwa. Niemniej uzyskany przez Ferdynanda udział w sprawowaniu władzy sądowniczej miał dla niego, ale także dla królestwa Kastylii duże znaczenie. W wyniku tego ważnego porozumienia Izabela i Ferdynand, kiedy byli razem, sprawowali tę władzę wspólnie, oddzielnie zaś każde zachowywało jej pełnię.” – Manuel Fernández Álvarez w: „Izabela Katolicka”, (tł. Jacka Antkowiaka), Państwowy Instytut Wydawniczy, str. 131..
Ugoda potwierdzała, że Izabela jest jedynym dziedzicem królestwa, i że w wypadku jej śmierci dziedziczyć po niej będą jej dzieci. Ferdynand miał nosić tytuł króla, ale nie wiązało się to z umniejszeniem władzy Izabeli, dokumenty urzędowe, bity pieniądz, pieczęci i orędzia najpierw miały wymieniać Ferdynanda, ale herb Kastylii miał iść przed herbem Aragonii. Dla majestatu Izabeli zastrzeżono powagę sprawowania władzy nad urzędami Kastylii, oraz że dochody z podatków w Kastylii mają być przede wszystkim przeznaczane na wypełnianie obowiązków Królestwa Kastylii a sumy pozostałe będą wykorzystywane w porozumieniu małżonków, beneficja kościelne będą przyznawane w drodze wzajemnego porozumienia, ale w sprawach spornych głos decydujący należy do królowej; sprawy administracyjne i sądowe oraz mianowanie sędziów zostaną uregulowane w drodze wzajemnego porozumienia, gdy królowie będą razem; lecz będą osobno, każde z małżonków zachowa swoje prawaJoseph Pérez „Isabel y Fernando: los Reyes Católicos.”, Editorial NEREA, 1997, str. 62.Jean Dumont „La «incomparable» Isabel la Católica.”, Encuentro, 1993, str. 43..
Konsekwencje Ugoda z Segowii jest nie tyle ugodą między małżonkami, co porozumieniem między dwoma rywalizującymi obozami politycznymi, i została opracowana w sposób zapewniający szlachtę Kastylii, że nie będzie żadnych wrogich ingerencji Aragonii w rządy Królestwa Kastylii. tak w sprawach stałych dochody królestwa, nominacji i wymiaru sprawiedliwości, pozostawiając w gestii królów politykę zagraniczną, oraz wojny i związane z nimi podatki nadzwyczajneLuis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: La Conquista del trono.”, Ediciones Rialp, 1989, str. 86.. Ugoda oznaczała też ustanowienie politycznej jedności między Ferdynandem i Izabelą, aby złagodzić intrygi polityczne prowadzące do dalszych nieporozumień, które mogłyby powstać między królem i królową.
W dniu 28 kwietnia, w przededniu wojny o sukcesję, Izabela wystawiła dla Ferdynanda dokument upoważniający go do korzystania ze wszystkich uprawnień władcy, które sama posiadałaJosé María de Francisco Olmos „La moneda castellana de los Países Bajos a nombre de Doña Juana (1505-1506) (1517)”, 2007, 10, str. 134.. Ten akt teoretycznie czynił Ferdynanda królem KastyliiJohn Edwards „Isabel la Católica: poder y fama.”, Marcial Pons Historia, 2004, str. 84., i unieważniał Ugodę z Segowii co do podziału władzy monarchów, ale nie co do panowania, bo w tym względzie Ugoda z Segowii dalej obowiązywałaLuis Suárez Fernández „Los Reyes Católicos: Fundamentos de la monarquía.”, Ediciones Rialp, 1989, str. 19..
Jednakże najwyraźniej Izabela rozumiała to upoważnienie jako akt doraźny w sytuacji zbliżającej się wojny, a nie trwałe odejście od Ugody z Segowii, gdyż jej deklaracja z tego samego dnia 28 kwietnia 1475 wzbudziła gniew Ferdynanda: „Chciałbym, abyście, Alfonso de Caballeria, jako radca prawny, i ty, Palencia, którzy czytaliście tyle historii, powiedzieli mi, czy był w starożytności precedens, że królowa kazała, aby niesiono przed nią taki symbol, groźbę kary dla jej wasali.” Manuel Fernández Álvarez w: „Izabela Katolicka”, (tł. Jacka Antkowiaka), Państwowy Instytut Wydawniczy, str. 127. pytał w liście Ferdynand gdy Izabela kazała nieść przed sobą miecz, symbol władzy sądowniczej i dodawał „Wszyscy wiemy, że przyznano go królom, ale nigdy nie słyszałem o królowej, która uzurpowałaby sobie ten męski atrybut…” Izabela podkreślała w ten sposób również jej współudział we władzy sądowniczej. Bo dziś Hiszpania jest krajem dość ściśle zjednoczonym, (wyjąwszy autonomie); natomiast w początkach swego związku Kastylię i Aragonię łączyły osoby monarchów-małżonków i właściwie tylko one, i o ile królowa Izabela szybkim ogłoszeniem się królową tworzyła fakty dokonane, to co do uprawnień swoich i męża nie, Manuel Fernández Álvarez pisze: „Czy oto znów mamy do czynienia z praktyką faktów dokonanych? Nie w tym wypadku Izabela trzyma się skrupulatnie warunków umowy małżeńskiej przyjętych przez Ferdynanda w Cerverze, która wyraźnie podporządkowała go Izabeli. Do tego stopnia, że nie mógł opuszczać Kastylii ani podejmować żadnych przedsięwzięć bez jej pozwolenia. Miał tylko bezpośrednie uczestnictwo w wymiarze sprawiedliwości na ziemiach Kastylii.”
Po śmierci Jana II Aragońskiego w 1479 roku, jego następcą został jego syn Ferdynand; który w dniu 14 kwietnia 1481 roku, w Calatayud, nadał swojej żonie Izabeli podobne uprawnienia, jakie otrzymał w dniu 28 kwietnia 1475 roku, wyznaczając ją jako współregenta, namiestnika i administratora Korony AragoniiEnrique Martínez Ruiz, (1992). „La España moderna.”, Ediciones AKAL, 1992, str. 31.. chociaż można wywnioskować, że taki dokument był wystawiony bezterminowo ani procuración. Ale fakt, że w 1488 w Walencji Ferdynandowi przyznano namiestnictwo generalne państw Korony Aragonii„Isabel La Católica y su época: actas del congreso internacional”, 1. Instituto Universitario de Historia Simancas, Universidad de Valladolid, Valladolid-Barcelona-Granada, 15 a 20 XI 2004, str. 39. a królowa Izabela nie jest w tym dokumencie z imienia wymieniona, z czego wyciągano wniosek, o braku znaczenia uprawnień przyznanych Izabeli przez Ferdynanda w Calatayud, albo o znaczniejszych uprawnieniach Ferdynanda względem Aragonii niż posiadała Izabela na mocy aktu z CalatayudEnrique Martínez Ruiz „La España moderna.”, Ediciones AKAL., str. 32.„Congreso Internacional de Historia, el Tratado de Tordesillas y su época”, 1. Junta de Castilla y León, Sociedad V Centenario del Tratado de Tordesillas, Comissão Nacional para as Comemorações dos Descobrimentos Portugueses, 1995, Str. 67..
Przypisy
Linki zewnętrzne Tratado Concordia de Segovia w Archivo General de Simancas, na stronie españaescultura.es Ugoda z Segowii - tłumaczenie na polski w Ogrodzie Petenery Ugoda z Segowii - tłumaczenie na polski w Wikiźródłach
Kategoria:Wydarzenia 1475 Kategoria:Traktaty międzynarodowe Hiszpanii Kategoria:Prawo w Hiszpanii