thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Kopyczyńce” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Skała” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 sformowano 13 batalion graniczny , a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 8 podoficerów, 4 nadterminowych i 82 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
W 1939 4 kompania graniczna KOP „Skała” podlegała dowódcy batalionu KOP „Borszczów”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
2 kompania graniczna „Skała” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 28 kilometrów 675 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Żabińce”, „Wołochy”, „Piatniczany” i „Bereżanka” z komendantury „Huków”.
Kompanie sąsiednie: 1 kompania graniczna KOP „Kociubińczyki” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Turylcze” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1938
Działania kompanii we wrześniu 1939
17 września 1939 na batalion KOP „Borszczów” kpt. Krakowskiego, strzegący granicy polsko-radzieckiej i polsko-rumuńskiej uderzyły główne siły 5 Korpusu Kawalerii komdiwa Ganina, 13 Korpusu Strzeleckiego komdiwa Nikołaja Kiriłłowa, część sił 25 Korpusu Pancernego komdiwa Riepina i 23 Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD.
4 kompania graniczna „Skała” atakowana była głównie przez pododdziały 5 KK. Zaskoczona atakiem strażnica „Bereżanka” w trakcie walki została zniszczona. Zginął dowódca strażnicy i prawdopodobnie cała załoga. Również strażnica „Zbrzyż” została zniszczona w walce. Dowódca z częścią załogi dostał się do niewoli. Strażnica „Skała” oraz pluton odwodowy przed godziną 6:00 17 września wycofywały się w kierunku Borszczowa tocząc walki z pododdziałami kawalerii nieprzyjaciela. Dowódca kompanii w swej relacji sporządzonej w Szwajcarii tak opisuje wydarzenia w dniu 17 września:
W godzinach południowych 17 września dowódca kompanii rozwiązał złożony przeważnie z junaków pododdział.
Struktura organizacyjna kompanii
Strażnice kompanii w latach 1928 – 1934W 2000 Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 odnoszą się do stanu sprzed 1937 → . Wymienił następujące strażnice: „Zbaryż”, „Bereżanka”, „Trójca” → strażnica KOP „Zbrzyż”wieś Zbrzyś, gmina Gusztyn, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie strażnica KOP „Skała”miasteczko Skała, gmina Sidorów, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie strażnica KOP „Bereżanka”wieś Bereżanka, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie strażnica KOP „Trójca”wieś Trójca, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
Strażnice kompanii w 1938 strażnica KOP „Zbrzyż” strażnica KOP „Skała” strażnica KOP „Bereżanka”
Organizacja kompanii 17 września 1939: dowództwo kompanii pluton odwodowy 1 strażnica KOP „Zbrzyż” - plut. Kazimierz Lenarczyk 2 strażnica KOP „Skała” - st. sierż. Cwojdziński 3 strażnica KOP „Bereżanka” - plut. Józef Nowak
Dowódcy kompanii kpt. Marian Tomaszewski (był 30 VIII 1928 − był 10 XII 1928 → oficer wywiadowczy batalionu) por./kpt. Karol Różycki (był 30 IV 1929 − 24 III 1931 → przeniesiony do 3 pp Leg) kpt. Zbigniew Adwent (22 III 1931 −) kpt. / mjr Jan Światłowski (do III 1934) kpt. Jan Zgrzebnicki (22 III 1934 −) kpt. Stefan KożanKożan Stefan, kpt. piech., w KOP od 1936. Do mobilizacji dca 4 kompanii granicznej „Skała”. We wrześniu 1939 dca 8 kompanii piechoty III batalionu piechoty 163 pułku piechoty. → (- 1939) por. Jan Nowosad (1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.) (sygn.185/104.)
Skała Kategoria:Skała Podolska Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Borszczów” Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Kopyczyńce” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie borszczowskim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1925 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939