thumb|Batalion KOP „Łużki” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Małaszki” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Na podstawie rozkazu szefa Sztabu Generalnego L. dz. 12044/O.de B./24 z 27 września 1924, w pierwszym etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza sformowano 5 batalion graniczny , a w jego składzie 1 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 98 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
W 1939 1 kompania graniczna KOP „Małaszki” podlegała dowódcy batalionu KOP „Łużki”.
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
1 kompania graniczna „Małaszki” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 30 kilometrów 850 metrów. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Szypowo” i „Łunaczarskaja Słoboda” z komendantury „Dryssa”.
Sąsiednie kompanie graniczne:
3 kompania graniczna KOP „Leonpol” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Ćwiecino” – 1928, 1929, 1931, 1932, 1934, 1938
Walki w 1939 Rankiem 17 września, ze względu na brak przepraw przez Dźwinę, Sowieci nie zaatakowali strażnicy „Hrychorowicze” oraz odwodu kompanii w Małaszkach. Natomiast jeszcze przed 4:40 trzykompanijny oddział st. lejtn. Miroszkina zniszczył strażnicę „Oleszczenica”. Poległ oficer (?) i 14 szeregowych, do niewoli dostał się jeden szeregowy i 7 cywili. Straty napastników wyniosły 5 rannych. W tym samym czasie trzykompanijny oddział st. łejtn. Jermoczenkowa uderzył na strażnicę KOP w „Dzisna”. Przy niej przebywał por. Domalewski oraz dziśnieński nauczyciel por. rez. Zygmunt Gergovich. Sowieci, prowadzeni przez miejscowego działacza komunistycznego Szulmana, przepłynęli na łodziach przez Dźwinę i wylądowali na polskim brzegu, rozpoczynając atak od strony południowej i wschodniej. Do walki z Sowietami włączyli się policjanci oraz uczniowie gimnazjum. Starcie trwało kilka godzin. Ranni zostali por. Domalewski i por. rez. Gergovich. Ostatecznie obrońcy złożyli broń. Do niewoli dostało się 3 (?) oficerów i 10 szeregowych. Sowieci mieli 2 ciężko rannych oficerów, w tym st. lejtn. Jermoczenkow. Lżejsze rany odniósł młodszy politruk oraz 15 szeregowych. Natomiast według innego sowieckiego dokumentu poległ jeden żołnierz WP, a 14, w tym 6 policjantów, dostało się do niewoli. Straty sowieckie – 6 rannych. Według polskiego opracowania – wspomagana przez osadników placówka KOP aż przez 7 godzin udaremniała wszelkie usiłowania sforsowania rzeki przez nieprzyjacielską piechotę. Obronę Polaków miano złamać dopiero po wprowadzeniu do walki artylerii.
Struktura organizacyjna
Strażnice kompanii w latach 1928–1929 strażnica KOP „Oleszczenica” strażnica KOP „Grygorowicze”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Hryhorowicze → strażnica KOP „Powianuszka” strażnica KOP „Dzisna”
Strażnice kompanii jesienią 1931 i w 1934W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → . Wymienił następujące strażnice: „Oleszczenica”, „Hrygorowicze”, „Powianuszka” → strażnica KOP „Oleszczenica”folwark Oleszczyńce, gmina Mikołajów, powiat dziśnieński, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Hryhorewicze”W komunikatach dyslokacyjnych występuje również jako Hryhorowicze → folwark Hryhorowicze Naddziśnieńskie II, gmina Mikołajów, powiat dziśnieński, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Powianuszka”folwark Powianużka, gmina Mikołajów, powiat dziśnieński, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Dzisna”miasto Dzisna, gminie Dzisna, powiat dziśnieński, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
Strażnice kompanii w 1938 strażnica KOP „Oleszczenica” strażnica KOP „Hryhorowicze” strażnica KOP „Dzisna”
Organizacja kompanii 17 września 1939: dowództwo kompanii pluton odwodowy 1 strażnica KOP „Oleszczenice” (Oleszczenica) 2 strażnica KOP „Hryhorowicze” 3 strażnica KOP „Dzisna”
Dowódcy kompanii kpt. Zygmunt Ligorzewski (był 30 IX 1928 − 25 XI 1928 → przeniesiony do 7 batalionu KOP) kpt. Adam Szymański (21 XI 1928 − )? kpt. Henryk Sieradzki (18 X 1929 − ) kpt. Adam Szymański (29 III 1933 − był XI 1934 −) kpt. Bronisław Bartyński (– 1939) por. Adam Domalewski (1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/151.) (sygn.181/140.)
Małaszki Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-radzieckiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Łużki” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie dziśnieńskim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939