Zygmunt Marian Zygmuntowicz ps. „Ostersetzer” (ur. 28 listopada 1881 w Jeziernej, zm. 15 marca 1942 w Auschwitz-Birkenau) – podpułkownik łączności Wojska Polskiego, redaktor, publicysta.

Życiorys Zygmunt Marian Zygmuntowicz urodził się 28 listopada 1881 w Jeziernej. Był synem Józefa i Gabrieli z domu Rozmaryn. W 1903 r. zdał egzamin maturalny i został absolwentem gimnazjum w Złoczowie. Został c. k. urzędnikiem pocztowym. Od 1905 do 1914 był członkiem zarządu koła Towarzystwa Szkoły Ludowej im. Tadeusza Kościuszki. Działał w Stronnictwie Ludowym. Był współpracownikiem czasopism „Kurier Lwowski”, „Gazeta Ludowa”, „Wiek Nowy”. Był członkiem Związku Strzeleckiego od 1912, w strukturach którego odbył kurs podoficerski. Został poborcą w ramach Polskiego Skarbu Wojskowego.

Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. W sierpniu 1914 mobilizował oddziały strzeleckie we Lwowie i wszedł w szeregi batalionu uzupełniającego Andrzeja Galicy. Został mianowany chorążym 4 listopada 1914. Od połowy tego miesiąca służył w Departamencie Wojskowym Naczelnego Komitetu Narodowego (DW NKN). Organizował legionową pocztę polową. Od połowy 1915 był przydzielony do oddziału telegraficznego Komendy Legionów Polskich, następnie do 4 pułku piechoty w składzie III Brygady i w jego szeregach brał udział w walkach. Od listopada do grudnia 1915 pełnił funkcję komendanta Stacji Zbornej i Placu Legionów w Kowlu. Od 1916 pracował ponownie jako urzędnik we Lwowie. Od 1917 do 1917 był członkiem komendy okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej.

U kresu wojny brał udział w rozpoczętej obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej w stopniu porucznika. 31 października 1918 stanął na czele grupy obsadzającej pocztę główną. Następnie walczył w Odcinku IV załogi szkoły im. Henryka Sienkiewicza. Odniósł rany w walkach 3 na 4 listopada 1918. Później służył w szeregach II batalionu 2 pułku Strzelców Lwowskich. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Był oficerem łączności dowództwa Armii „Wschód” i 6 Armii. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany na stopień majora łączności piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919, a następnie na podpułkownika łączności piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923. W latach 1923–1924 był szefem Szefostwa Łączności Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie, pozostając oficerem nadetatowym 2 pułku łączności w Jarosławiu. W czerwcu 1924 został przydzielony do 2 pułku łączności na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W grudniu tego roku został zwolniony ze stanowiska zastępcy dowódcy pułku. Z dniem 30 czerwca 1926 został przeniesiony w stan spoczynku. Jako emerytowany oficer w 1928 zamieszkiwał we Lwowie. thumb|Zygmunt Zygmuntowicz w KL Auschwitz Był członkiem zarządu koła 4 p.p. LP. Był kierownikiem sekcji oświatowej i członkiem zarządu Lwowskiego Oddziału Związku Legionistów Polskich. Był przewodniczącym koła TSL im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Zasiadł w zarządzie wydziału wojewódzkiego we Lwowie Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów. Był wiceprezesem zarządu Towarzystwa Chórów i Teatrów Włościańskich. Pełnił funkcję wydawcy i redaktora pisma „Panteon Polski” od 1924 do 1931. Współpracował z periodykiem „Naród i Wojsko”. Był autorem publikacji dotyczących m.in. Jurka Bitschana Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, , Józefa Piłsudskiego, Tadeusza Żulińskiego, Agatona Gillera. W 1932 wygłaszał prelekcje na antenie Polskiego Radia Lwów: pt. Mobilizacja Strzelców i drużyn strzeleckich w sierpniu 1914 r. i pt. Matka Komendanta.

Od 18 sierpnia 1921 był żonaty z Marią z domu Moldovani. We Lwowie zamieszkiwał przy ul. Jana Kochanowskiego 21. Podczas II wojny światowej został aresztowany przez Niemców i osadzony w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau 19 grudnia 1940. Otrzymał tam numer obozowy 7785. Poniósł śmierć 15 marca 1942 w KL Auschwitz.

Publikacje Józef Piłsudski, krótki życiorys (1917, 1920) Z historii gołębia pocztowego jako środka łączności (1924) Józef Piłsudski (1925, współautor: St. Konopka) Stanisław Król Kaszubski (1927) Obrona Lwowa w: Dziesięciolecie Polski Odrodzonej. Księga pamiątkowa 1918-1928 (1928) Józef Piłsudski o sobie. Z pism, rozkazów i przemówień komendanta (1929) W 66 rocznicę powstania styczniowego 1863-1929. Weteranom lwowskim w hołdzie (1929) Józef Piłsudski o sobie (1929) Józef Piłsudski. Kronika biograficzna (1931) Zbrodnia Austriaków (1933/1934) Józef Piłsudski we Lwowie (1934) Komendant podziemnej Warszawy (1936) Agaton Giller w świetle akt państw zaborczych. W 50 rocznicę śmierci (1937) Giller Agaton w świetle akt zaborczych (1937) Żydzi Bojownicy o Niepodległość Polski (1938)

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (4 listopada 1933, za pracę w dziele odzyskania niepodległości). Krzyż Walecznych (przed 1923) Złoty Krzyż Zasługi (1937) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka pamiątkowa IV Odcinka „Obrony Lwowa”

Przypisy

Bibliografia

Marek Gałęzowski, Zygmunt Zygmuntowicz, Wyd. Instytut Pamięci Narodowej, Wyd. Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2020, , wersja zdigitalizowana.

Linki zewnętrzne Publikacje Zygmunta Zygmuntowicza w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Gimnazjum w Złoczowie Kategoria:Członkowie Komend Okręgów POW Kategoria:Członkowie Naczelnego Komitetu Narodowego Kategoria:Członkowie Polskiego Skarbu Wojskowego Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów Kategoria:Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej Kategoria:Członkowie terytorialnych władz organizacyjnych Związku Legionistów Polskich Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Galicyjscy urzędnicy pocztowi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową IV Odcinka „Obrony Lwowa” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie łączności Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Podpułkownicy łączności II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego (1895–1913) Kategoria:Polscy pracownicy pocztowi Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Wojskowi związani ze Lwowem Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Żołnierze III Brygady Legionów Polskich