thumb|Rozmieszczenie batalionu KOP „Nowe Świeciany” w 1931 thumb Kompania graniczna KOP „Ignalino” (wcześniej „Kozaczyzna”) – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.
Geneza Do czasu zakończenia wojny polsko-bolszewickiej, czyli do jesieni 1920, wschodnią granicę państwa polskiego wyznaczała linia frontu. Dopiero zarządzeniem z 6 listopada 1920 utworzono Kordon Graniczny Ministerstwa Spraw Wojskowych. W połowie stycznia 1921 zmodyfikowano formę ochrony granicy i rozpoczęto organizowanie Kordonu Granicznego Naczelnego Dowództwa WP. Obsadzony on miał być przez żandarmerię polową i oddziały wojskowe. Latem 1921 ochronę granicy wschodniej postanowiło powierzyć Batalionom Celnym. W Nowych Święcianach rozmieszczono dowództwo i pododdziały sztabowe 43 batalionu celnego, a jego 1 kompania stacjonowała w Ignalinie. W drugiej połowie 1922 przeprowadzono kolejną reorganizację organów strzegących granicy wschodniej. 1 września 1922 bataliony celne przemianowano na bataliony Straży Granicznej. Już w następnym roku zlikwidowano Straż Graniczną, a z dniem 1 lipca 1923 pełnienie służby granicznej na wschodnich rubieżach powierzono Policji Państwowej. W sierpniu 1924 podjęto uchwałę o powołaniu Korpusu Ochrony Pogranicza – formacji zorganizowanej na wzór wojskowy, a będącej w etacie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.
Formowanie i zmiany organizacyjne W drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w 1925 sformowano 20 batalion graniczny , a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP. W listopadzie 1936 kompania liczyła 2 oficerów, 9 podoficerów, 5 nadterminowych i 77 żołnierzy służby zasadniczejWykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → .
Z dniem 24 sierpnia 1938 dowódca KOP zarządzeniem nr L.5075/tj.og.org/38 przeniósł dowództwo 2 kompanii granicznej z Kozaczyzny do Ignalina. W 1939 2 kompania graniczna KOP „Kozaczyzna” podlegała dowódcy batalionu KOP „Nowe Święciany”.(??)
Służba graniczna Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza.
2 kompania graniczna „Kozaczyzna” w 1934 ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 36 kilometrów 225 metrów.
Wydarzenia: 17 września 1928 w okolicach m. Łyngiany na odcinku „Ignalino” zgromadziło się około 700 osób wyznania mojżeszowego. Pielgrzymi posiadali zezwolenie władz administracyjnych na przekroczenie granicy i udanie się na cmentarz żydowski leżący po stronie litewskiej. Pogranicznicy litewscy nie przepuścili grupy pielgrzymów .
Sąsiednie kompanie graniczne: 3 kompania graniczna KOP „Kołtyniany” ⇔ 1 kompania graniczna KOP „Dukszty” – 1929, 1931, 1932, 1934 i w 1938
Struktura organizacyjna Strażnice kompanii w latach 1929 – 1931 strażnica KOP „Mejrany”wieś Mejrany, gmina Daugieliszki Nowe, powiat święciański, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Soboliszki”wieś Soboliszki, gmina Dukszty, powiat święciański, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Michalino”folwark Michalino, gmina Daugieliszki, powiat święciański, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Dwornopol”zaścianek Dwornopol, gmina Dukszty, powiat święciański, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Kuraniszki”zaścianek Kuraniszki, gmina Dukszty, powiat święciański, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych
Strażnice kompanii w latach 1932 – 1939 strażnica KOP „Mejrany” strażnica KOP „Michalino” strażnica KOP „Marianowo”kolonia Marianowo, gmina Melejgany, powiat święciański, województwo wileńskie → Baza miejscowości kresowych strażnica KOP „Dwornopol” strażnica KOP „Kuraniszki”
Dowódcy kompanii p.o. por. Jakub Szutt (był 30 IX 1928 − 25 IV 1930 → adiutant batalionu ) kpt. Wacław Kotołowski (25 IV 1930 − 25 III 1931 → przeniesiony do 4 pp Leg) kpt. Antoni Melnarowicz (7 III 1931 − był 12 X 1934) kpt. Jerzy BronikowskiBronikowski Jerzy Euzebiusz (1905-1940), kpt. piech., w KOP od 1938. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Kozaczyzna”. W odtworzonym baonie KOP „Nowe Święciany” pozostał na dotychczas zajmowanym stanowisku. Więzień obozu w Starobielsku. Zamordowany przez NKWD. → (– 1939)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
(sygn.177/143 do 177/149.) (sygn.177/217.) (sygn.177/151.) (sygn.181/87.)
Kozaczyzna Kategoria:Wileńszczyzna Kategoria:Kompanie graniczne KOP rozmieszczone na granicy polsko-litewskiej Kategoria:Kompanie batalionu KOP „Nowe Święciany” Kategoria:Kompanie graniczne KOP w powiecie święciańskim Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1925 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939