Wełniaczek (Kerivoula) – rodzaj ssaków z podrodziny wełniaczków (Kerivoulinae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w południowej i południowo-wschodniej Azji oraz Afryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 28,2–53,6 mm, długość ogona 27,7–61 mm, długość ucha 6,2–18 mm, długość tylnej stopy 4,9–10 mm, długość przedramienia 25–49 mm; masa ciała 2–13 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1842 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Opisy kilku nowych rodzajów i pięćdziesięciu niezarejestrowanych gatunków ssaków, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gray wymienił kilka gatunków – Vespertilio hardwickii , Vespertilio pictus , Kerivoula poensis , Kerivoula griseus (= Vespertilio pipistrellus ) i Vespertilio tenuis – nie wskazując gatunku typowego; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Vespertilio pictus (wełniaczek malowany).
Etymologia Kerivoula (Kirivoula, Kerivoulha, Cerivoula): epitet gatunkowy Vespertilio kerivoula ; prawdopodobnie od kehelvoulha (kehe wawula lub kiri wawula) oznaczającego w języku syngaleskim ‘bananowego nietoperza’. Nyctophylax: nux, νυκτος nuktos ‘noc’; φυλαξ phulax ‘obserwator, strażnik’, od φυλασσω phulassō ‘czuwać’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona (bez ogona); DP – długość przedramienia; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxKerivoula hardwickii(Horsfield, 1824)wełniaczek orientalny gatunek monotypowypołudniowa Tajlandia, południowy Laos, południowy Wietnam, Kambodża, półwyspowa Malezja, Singapur, Wielkie Wyspy Sundajskie, Lombok, Sumba i przybrzeżne wyspy; zakres wysokości: 60–1600 m n.p.m.DC: 3,9–4,1 cmDO: 3,5–5 cmDP: 2,6–3,6 cmMC: 2,9–6 gKerivoula depressaG.S. Miller, 1906gatunek monotypowywschodnia Mjanma, Laos, północny i południowy Wietnam oraz zachodnia i północno-wschodnia Kambodża; prawdopodobnie występuje w dużej części IndochinDC: około 3,3 cmDO: około 4,3 cmDP: 3,2–3,3 cmMC: brak danychKerivoula malpasi W.W.A. Phillips, 1932gatunek monotypowyendemit Sri Lanki: centralne wyżyny, 1 zapis z północno-wschodniej części wyspy; zakres wysokości: 500–1100 m n.p.m.DC: 3,9–5,5 cmDO: 3,5–4,3 cmDP: 3,3–3,6 cmMC: brak danychKerivoula cryptaWroughton & Ryley, 1913gatunek monotypowyendemit Indii: znany z miejsca typowego w Shivamogga (Karnataka)DC: około 4,4 cmDO: około 4,2 cmDP: około 3,1 cmMC: brak danychKerivoula furvaKuo Haochih, Soisook, Ho Yingyi, Csorba, Wang Chunneng & Rossiter, 2017gatunek monotypowypółnocny Pakistan, północno-zachodnie i północno-wschodnie Indie, północna Mjanma, południowo-środkowe i południowo-wschodnie Chiny (wraz z wyspą Hajnan), Tajwan oraz północny Wietnam; zakres wysokości: do 2100 m n.p.m.DC: 3,5–4,5 cmDO: 3–3,7 cmDP: 3,2–7 cmMC: brak danychKerivoula kachinensisP.J.J. Bates, Struebig, Rossiter, Kingston, Sai Sein Lin Oo & Khin Mya Mya, 2004wełniaczek birmańskigatunek monotypowypółnocna Majnma, północna Tajlandia, Laos, północne i środkowe Chiny oraz południowo-wschodnia Kambodża; zakres wysokości: 100–1300 m n.p.m.DC: 4,5–5,4 cmDO: 5,2–6,1 cmDP: 4–4,3 cmMC: 6,3–9,5 gKerivoula dongduonganaVuong Tan Tu, Hassanin, Furey & Nguyen Truong Son & Csorba, 2018gatunek monotypowyGóry Annamskie we wschodnim Laosie, Wietnamie i wschodniej Kambodży; zakres wysokości: 1115–1535 m n.p.m.DC: brak danychDO: około 3 cmDP: 3–3,3 cmMC: około 4,5 gKerivoula krauensisC.M. Francis, Kingston & Zubaid, 2007wełniaczek malajskigatunek monotypowyrozproszony w skrajnie południowej Tajlandii, półwyspowej Malezji, środkowej i południowej Sumatrze oraz zachodnio-środkowym i wschodnio-środkowym Borneo; zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.DC: 3,8–4 cmDO: 3,4–4,3 cmDP: 2,8–3,4 cmMC: 2–4,5 gKerivoula titaniaP.J.J. Bates, Struebig, Hayes, Furey, Khin Mya Mya, Vu Dinh Thong, Pham Duc Tien, Nguyen Truong Son, D.L. Harrison, C.M. Francis & Csorba, 2007wełniaczek nimfowy gatunek monotypowywschodnia Mjanma, północna Tajlandia, Laos, Wietnam i wschodnia Kambodża; zakres wysokości: 260–1600 m n.p.m.DC: 3,8–4,1 cmDO: 4,6–5,3 cmDP: 3,2–3,6 cmMC: 4–7,9 gKerivoula minutaG.S. Miller, 1898wełniaczek najmniejszygatunek monotypowyskrajnie południowa Tajlandia, półwyspowa Malezja oraz północne, południowo-zachodnie i południowo-wschodnie Borneo (wraz z wyspą Balambangan); zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 2,8–3,9 cmDO: 2,7–4,3 cmDP: 2,5–3 cmMC: 2,5–3,5 gcentruj|150pxKerivoula intermediaJ. Edwards Hill & C.M. Francis, 1984wełniaczek małygatunek monotypowyrozproszony w półwyspowej Malezji oraz północnym i południowo-wschodnim Borneo; prawdopodobnie na całym Półwyspie Malajskim i Borneo; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 3,4–3,6 cmDO: 3,3–4,2 cmDP: 2,6–3,1 cmMC: 2,9–4,2 gcentruj|150pxKerivoula papillosa(Temminck, 1840)wełniaczek brodawkowaty2 podgatunkizachodnio-środkowa i południowa Tajlandia, północno-wschodni Laos, Wietnam, środkowa Kambodża, półwyspowa Malezja, Sumatra, północne i zachodnie Borneo, Jawa, północny i południowy Celebes oraz Filipiny (Luzon i Bohol); zakres wysokości: 0–1050 m n.p.m.DC: 4–5,2 cmDO: 4,7–5,6 cmDP: 3,9–4,9 cmMC: 6–13 gKerivoula lenisO. Thomas, 1916wełniaczek hinduskigatunek monotypowypółnocno-wschodnie i południowe Indie (Bengal Zachodni i Tamilnadu), półwyspowa Malezja oraz północne i południowo-środkowe BorneoDC: 4,8–4,9 cmDO: 4,7–5,3 cmDP: 3,7–4,1 cmMC: 6,7–6,9 gcentruj|150pxKerivoula pellucida(G.R. Waterhouse, 1845)wełniaczek przezroczystygatunek monotypowyPółwysep Malajski, Sumatra, Borneo (za wyjątkiem wschodnio-środkowej i południowo-wschodniej części wyspy), Jawa oraz Filipiny (Palawan, Cebu, Bohol, Mindanao i Jolo); zakres wysokości: 0–1200 m n.p.m.DC: 3,5–4,1 cmDO: 4–5,2 cmDP: 2,9–3,2 cmMC: 3,5–5,5 gcentruj|150pxKerivoula picta(Pallas, 1767)wełniaczek malowany2 podgatunkiIndie, Sri Lanka, południowy Nepal, Bangladesz, południowo-wschodnie Chiny (wraz z wyspą Hajnan), kontynentalna Azja Południowo-Wschodnia, Sumatra, Jawa, Bali, Lombok oraz północne i środkowe Moluki; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.DC: 4–4,8 cmDO: 3,7–4,8 cmDP: 3,1–3,9 cmMC: 4,5–5,5 gcentruj|150pxKerivoula whiteheadiO. Thomas, 1894wełniaczek filipińskigatunek monotypowyendemit Filipin: Luzon, Mindoro, Palawan, Panay, Cebu, Bohol i Mindanao; zakres wysokości: 0–1490 m n.p.m.DC: 3,6–4,9 cmDO: 2,9–4,3 cmDP: 2,8–3,5 cmMC: 2,5–5,7 gKerivoula pusillaO. Thomas, 18942 podgatunkiskrajnie południowa Tajlandia, środkowa część półwyspowej Malezji oraz północne BorneoDC: około 3,3 cmDO: około 3,9 cmDP: około 2,8 cmMC: brak danychKerivoula floraO. Thomas, 1914wełniaczek floreskigatunek monotypowypółnocne Borneo (Sabah) i Małe Wyspy Sundajskie (Bali, Lombok, Sumbawa, Flores i Sumba); zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.DC: około 4,3 cmDO: około 4,9 cmDP: 3,8–3,9 cmMC: około 6,4 gKerivoula muscinaTate, 1941wełniaczek papuaskigatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei: niziny; być może w prowincji Papua (Indonezja); zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.DC: 3,5–4,3 cmDO: 3,3–4,4 cmDP: 3,2–3,6 cmMC: 4–5,4 gKerivoula agnella O. Thomas, 1908wełniaczek trąbkouchygatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei: Fergusson, Woodlark, Misima i Sudest; zakres wysokości: 0–700 m n.p.m.DC: 4,2–4,4 cmDO: około 4,8 cmDP: 3,4–3,8 cmMC: brak danychKerivoula myrellaO. Thomas, 1914wełniaczek melanezyjskigatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei: Manus, Nowa Brytania, Duke of York i Umboi; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 3,3–4 cmDO: 3,4–4,6 cmDP: 3,1–3,8 cmMC: 3,5–6,5 gcentruj|150pxKerivoula lanosa(A. Smith, 1847)wełniaczek mniejszy4 podgatunkirozproszony w Gwinei i Liberii na wschód do Kamerunu, Gambia i Republika Środkowoafrykańska i od Etiopii, Demokratycznej Republiki Konga na południe do Eswatini i Południowej AfrykiDC: 4,4–4,8 cmDO: 3–4,2 cmDP: 3–3,4 cmMC: 4,5–8 gKerivoula eriophora(von Heuglin, 1877)wełniaczek samotnygatunek monotypowyendemit Etiopii: znany z miejsca typowego (dolina Belegaz, Begemder)DC: około 5,3 cmDO: około 3,2 cmDP: 2,8–3,2 cmMC: brak danychKerivoula africanaDobson, 1878wełniaczek tanzańskigatunek monotypowyendemit Tanzanii: przybrzeżne lasy Morogoro, Genda Genda i Tong’ombaDC: około 3,5 cmDO: około 3,4 cmDP: około 2,8 cmMC: brak danychKerivoula smithiiO. Thomas, 1880wełniaczek równikowygatunek monotypowyrozproszone zapisy od Nigerii i Kamerunu na wschód przez Demokratyczną Republikę Konga do Ugandy i Kenii; zakres wysokości: 900–2800 m n.p.m.DC: 3,9–4,4 cmDO: 4–4,9 cmDP: 3,2–3,6 cmMC: 5,9–7 gKerivoula cuprosaO. Thomas, 1912wełniaczek miedzianygatunek monotypowyrozproszony w Gwinei, Liberii, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Kamerunie i Demokratycznej Republice Konga; być może Ghana; zakres wysokości: do 600 m n.p.m.DC: 3,4–3,9 cmDO: 4–4,4 cmDP: 3–3,3 cmMC: 4–4,5 gKerivoula phalaenaO. Thomas, 1912wełniaczek dżunglowygatunek monotypowyGwinea, Liberia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Kamerun, Demokratyczna Republika Konga i zachodnia Uganda; zakres wysokości: 450–2400 m n.p.m.DC: 3,1–3,7 cmDO: 3,2–4,2 cmDP: 2,5–3 cmMC: 2,2–5 gKerivoula argentataTomes, 1861wełniaczek sawannowy3 podgatunkiśrodkowa i południowa Demokratyczna Republika Konga, południowo-wschodnia Kenia, południowa Tanzania, Zambia, Malawi, Mozambik, Zimbabwe, wschodnia Południowa Afryka (KwaZulu-Natal) i północna Namibia; prawdopodobnie AngolaDC: 3,4–5 cmDO: 4–5,2 cmDP: 2,8–3,9 cmMC: 5,5–10 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Mroczkowate Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya