Gimnazjon (gr. γυμνάσιον gymnásion od γυμνός gymnós – nagi, gdyż ćwiczono nago) – w starożytnej Grecji zespół częściowo krytych budowli przeznaczonych do ćwiczeń fizycznych.
Jego centralną część stanowił kompleks bieżni, boisk i portyków. Do gimnazjonu, nazywanego też (od jednej z głównych jego części) palestrą należał też stadion. Plan gimnazjonu zrekonstruowano na podstawie wykopalisk prowadzonych w Delfach, na Delos, Epidauros, Aleksandrii i OlimpiiMała encyklopedia kultury antycznej A–Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 297..
Znajdowały się tam: szatnia (apodyterion), sale do nacierania ciał oliwą (elaiothesion), sale do nacierania ciał piaskiem – do masażu (konisterion), salki z workami piasku do ćwiczeń w zadawaniu ciosów, eksedry, nisze z ławkami – sale wykładowe, rekreacyjne, do rozmów i dyskusji, sala ćwiczeń dla młodzieży (ephebeidon), boiska do gry w piłkę (sphairisterion), bieżnie (dromos), miejsce do ćwiczeń w zapasach (palestra), łazienki (balaneion) i łaźnie (pyriaterion).
Gimnazjony były integralną częścią greckich miast. Początkowo budowano je z drewna, a od IV wieku p.n.e. zaczęto stawiać gimnazjony z kamienia. W gimnazjonach ateńskich również nauczano i stąd późniejsze szkoły nazywano gimnazjum. W Sparcie służyły one tylko rozwijaniu ciała, ale za to inaczej niż w Atenach do walk zapaśniczych dopuszczano kobiety.
Ćwiczenie ciała i mowy Głównym celem gimnazjonu było kształtowanie własnego ciała przez młodych mężczyzn w środkowej i późnej fazie dojrzewania oraz celebrowanie nagości. W czasach Tukidydesa nagość uważano zarazem za dar natury, jak i pozwalało odróżnić cywilizowanego człowieka od barbarzyńców osłaniających genitalia w czasie zawodów. Szczególnie ważnym był moment, gdy wykształcały się wtórne cechy płciowe. Dla Greków był to moment krytyczny, w którym młodzieńcy powinni przeznaczać czas na kształtowanie mięśni i dbać o odpowiednią ciepłotę ciała, np. poprzez tarcie w trakcie zapasów. Także w gimnazjonach młodzieńcy zapoznawali się ze starszymi mężczyznami, z którymi w innych miejscach wchodzili w kontakty seksualne. Stosunki płciowe odbywały się bez penetracji, często był to stosunek międzyudowy w pozycji stojącej. W samym gimnazjonie natomiast młodzi mężczyźni uczyli się godności w pożądaniu, a poza tym także uczyli się rywalizacji w przemawianiu i argumentowaniu (w przypadku gimnazjonów ateńskich). Zamiast uczenia się na pamięć, wykorzystywano współzawodnictwo w prowadzeniu debat.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Architektura starożytnej Grecji Kategoria:Naturyzm Kategoria:Obiekty sportowe