Robert Bontine Cunninghame GrahamNie ma łącznika pomiędzy dwoma nazwiskami (jak to jest w szkockiej tradycji), które początkowo zostały połączone przez praprapradziadka Don Roberta, Roberta Grahama z Gartmore w 1796 po odziedziczeniu majątku Cunninghame w Finlaystone w hrabstwie Renfrewshire od swojego kuzyna Johna, piętnastego i ostatniego Earla Glencairn. (ur. 24 maja 1852, zm. 20 marca 1936) – szkocki polityk, pisarz, dziennikarz i podróżnik.
Był członkiem Parlamentu Zjednoczonego Królestwa z ramienia Partii Liberalnej. Był także pierwszym socjalistycznym członkiem Parlamentu Zjednoczonego Królestwa; założycielem i pierwszym prezesem Szkockiej Partii Pracy; założycielem Narodowej Partii Szkocji w 1928 roku, a po jej rozwiązaniu w 1934 roku, pierwszym prezesem Szkockiej Partii Narodowej.
Młodość Cunninghame Graham był najstarszym synem Majora Williama Bontine odbywającego służbę w Irlandii. Jego matką była Hon. Anne Elizabeth Elphinstone-Fleeming, córka admirała Charlesa Elphinstone-Fleeming z CumbernauldByła bratanicą Johna, 12 Lorda Elphinstone oraz Hona Mountsuarta Elphinstone, gubernatora Bombaju oraz autora wczesnej Historii Indii. Jej brat, John Elphinstone-Fleeming został 14 Lordem Elphinstone w 1860 roku. oraz hiszpańskiej arystokratki Doña Catalina Paulina Alessandro de Jiménez, która miała duży wpływ na jego wychowanie, przez co jego pierwszym językiem obcym jakiego się nauczył był hiszpański. Większość swojego dzieciństwa spędził w swojej szkockiej posiadłości rodzinnej w Finlaystone w hrabstwie Renfrewshire and Ardoch razem ze swoim młodszym braćmi Charlesem i MaliseFrancesca Nobile for Fisheyes. „Finlaystone House”.. Po uczęszczaniu do Harrow public school w Anglii, ukończył swoją podstawową edukację w Brukseli. Potem przeniósł się do Argentyny zakładając rancho hodowli bydła. Był znany jako poszukiwacz przygód i „gaucho” oraz był pieszczotliwie nazywany Don Roberto. Podróżował także w Maroku jako turecki szejk, poszukiwał złota w Hiszpanii, zaprzyjaźnił się także z Buffalo Billem w Teksasie oraz nauczył się szklenia w mieście Meksyk, podróżując ze swoją młodą narzeczoną „Gabrielle Chideock de la Balmondiere”, prawdopodobnie pół francuską i pół chilijską poetkąW 1986 roku, po 80 latach od jej śmierci okazało się, że tak naprawdę nazywała się Caroline Horsfall, była córką doktora z Ripon. Przyjęła fikcyjny tytuł szlachecki za namową Don Roberto, w celu dostosowania się do statusu rodziny swojego męża..
Socjalizm Po śmierci jego ojca w 1883 powrócił do swojego nazwiska Cunninghame Graham. Następnie po powrocie do Wielkiej Brytanii zainteresował się polityką. Uczęszczał na spotkania socjalistów, gdzie słuchał przemów i poznał takie wybitne postacie socjalizmu brytyjskiego jak William Morris, George Bernard Shaw, H. M. Hyndman, Keir Hardie oraz John Burns. Pomimo swoich arystokratycznych korzeni przyjął punkt widzenia socjalistów na sprawy społeczno-gospodarcze oraz sam rozpoczął przemawiać na wiecach. Był ekspresywnym oratorem i potrafił doskonale radzić sobie z przeciwnymi jego tezom krzykaczami (ang. hecklers).
Partia Liberalna i członek parlamentu Pomimo socjalistycznych poglądów wziął udział w wyborach powszechnych do parlamenty brytyjskiego w 1886 roku z ramienia Partii Liberalnej jako kandydat okręgu North West Lanarkshire. Jego program wyborczy był ekstremalnie radykalny i zakładał: zniesienie izby lordów powszechne prawo wyborcze nacjonalizację ziemi, kopalń i innych gałęzi przemysłu darmowe posiłki w szkołach rozdział Kościoła anglikańskiego od państwa utworzenie federacji ze Szkocją ustanowienie ośmiogodzinnego dnia pracy Wspierany przez liberałów i socjalistów, Graham pokonał w wyborach kandydata unionistów (Liberal Unionist Party) głosami w liczbie 322. Był to rewanż za porażkę w 1885 roku, kiedy został pokonany 1100 głosami. Robert Cunninghame Graham odmówił przyjęcia konwencji Izby Gmin. 12 września 1887 roku został zawieszony przez parlament za odnoszenie się z brakiem szacunku wobec Izby Lordów. Był pierwszym członkiem parlamentu brytyjskiego zawieszonym z działań Izby Gmin.
Cunninghame Graham działając w Izbie Gmin troszczył się najbardziej o takie sprawy jak trudna sytuacja bezrobotnych oraz ochrona praw obywatelskich. Sprzeciwiał się próbom ograniczania prawa do zebrań i wolności słowa przez policję w roku 1886 i 1887. Uczestniczył w demonstracji na Trafalgar Square 13 listopada 1887 roku, która została spacyfikowana przez policję i jest znana jako Bloody Sunday (pol. Krwawa Niedziela). Cunninghame Graham został aresztowany i dotkliwie pobity a następnie przewieziony na posterunek policji przy Bow Street, gdzie jego wuj, pułkownik, odznaczony Krzyżem Victorii, William Hope, próbował wnieść kaucję. H. H. Asquith oraz John Burn próbowali bronić przed aresztowaniem Grahama zostali osądzeni za udział w demonstracji i skazani na 6 tygodni aresztu. Kiedy Cuninghame Graham został zwolniony z więzienia kontynuował swoją kampanię na rzecz poprawy praw ludzi pracy oraz ograniczenia ich ekonomicznego wyzysku. Został wyłączony z prac Izby Gmin w grudniu 1888 roku za protest przeciwko warunkom pracy robotników w fabrykach łańcuchów. Jego odpowiedź do prowadzącego obrady „Nie wycofuję się nigdy” została później wykorzystana przez Georga Bernarda Shawa w opublikowanej w 1898 roku sztuce „Arms and the Man” (pol. Żołnierz i bohater)Notes to Captain Brassbound's Conversion: Sources of the Play, G B Shaw, August 1900.
Niepodległość Szkocji i Szkocka Partia Pracy Graham był mocnym wsparciem dla szkockiego ruchu niepodległościowego. W 1886 roku pomógł w utworzeniu Szkockiej Organizacji Samorządowej (Scottish Home Rule Association) i w trakcie swojej pracy w Izbie Gmin podjął szereg prób, aby przekonać innych parlamentarzystów o konieczności utworzenia Szkockiego Parlamentu. Pewnego razu, Graham zażartował, że z przyjemnością przyjął by do wiadomości fakt, iż jego narodowy parlament marnuje pieniądze w Edynburgu niż w Londynie. W 1888 roku Graham wziął udział w Konferencji SHRA zorganizowanej w Hotelu Anderton na Fleet Street, która ferowała stanowisko, iż w opinii Organizatorów Konferencji, interesem Szkocji jest domagać się ustanowienia szkockiego parlamentu narodowego oraz władzy wykonawczej mającej kontrolę na szczególnymi sprawami Szkotów, z należytym poszanowaniem integralności Imperium Brytyjskiego. Stanowisko to było wspierane przez Pana Cunninghame Grahama (określenie użyte w tekście deklaracji), który wyraził pogląd iż, chce Szkockiego Parlamentu, aby oddać sprawiedliwość właścicielom małych gospodarstw i zatrzymać ich w ojczyźnie, ustanowić ośmiogodzinny dzień pracy dla górników oraz wprowadzić ustawy alkoholowe, oraz znacjonalizować ziemię. Na konferencji obecni byli także inni członkowie parlamentu, Peter Esslemont oraz Dr G. B. Clark parlamentarzysta z Caithness-shire.
Podczas gdy, Graham w Izbie Gmin stał się znacznie bardziej radykalny w poglądach, jego działania ukierunkowały się również w stronę utworzenia Szkockiej Partii Pracy wraz z Keir'em Hardie. Graham opuścił Partię Liberalną w 1892 roku, aby walczyć o miejsce w parlamencie w nowych wyborach jako kandydat Labourzystów.
Wspierał robotników w ich konfliktach z przemysłowcami oraz aktywnie zaangażował się z Annie Besant w strajk pracownic londyńskiej fabryki zapałek Bryant and May oraz w Strajk pracowników doków portu londyńskiego w 1889 roku. W lipcu 1889 roku uczestniczył w II Międzynarodówce w Paryżu razem z Jamesem Keirem Hardie, Williamem Morrisem, Eleonorą Marks oraz Edwardem Avelingiem. W tym samym roku wygłosił przemówienie w Calais, które przez władze było uznane za zbyt rewolucyjne przez co został aresztowany i wydalony z Francji.
Graham wspierał ośmiogodzinny dzień pracy i podjął wiele prób wprowadzenia tematu na drogę legislacyjną. Latem 1892 roku zanotował postępy w swoich staraniach, jednak rząd Konserwatystów i Unionistów pod wodzą Lorda Salisbury nie został przekonany w stopniu umożliwiającym podjęcie debat nad wprowadzeniem poprawek w prawie pracy. W wyborach roku 1892 Graham wystartował z ramienia klubu parlamentarnego Szkockiej Partii Pracy z okręgu Glasgow Camlachie. Został jednak pokonany i na tym zakończył swoją karierę parlamentarzysty. Pozostał jednak aktywnym politykiem pomagając Keirowi Hardie w utworzeniu Niezależnej Partii Pracy, który wszedł z nią do Parlamentu z okręgu West Ham. Graham do końca wierzył w ideę szkockiej samorządności. Odegrał aktywną rolę w utworzeniu Narodowej Partii Szkocji (National Party of Scotland) w 1928 roku i został wybrany pierwszym prezesem Szkockiej Partii Narodowej (Scottish National Party) w 1934 roku. Był wielokrotnie nominowany przez Szkockie Stowarzyszenie Nacjonalistyczne Uniwersytetu Glasgow do funkcji Lorda Rektora Uniwersytetu w Glasgow. Do objęcia tej funkcji w 1928 roku zabrakło mu 66 głosów. Funkcja ta przypadła Stanleyowi Baldwinowi, późniejszemu Premierowi Wielkiej Brytanii.
Autor Graham w trakcie swojego życia opublikował wiele książek i artykułów. Tematyka jego twórczości odnosiła się do historii, biografii, poezji, eseju, polityki, podróży. Napisał 17 krótkich opowiadań oraz szkiców literackich. Tytuły niektórych to, Father Archangel of Scotland (1896, wspólnie z żoną), Thirteen Stories (1900), Success (1902), Scottish Stories (1914) Brought Forward (1916), Hope (1917) oraz Mirages (1936). Biografie to, Hernando de Soto (1903), Doughty Deeds (1925). Napisał także, biografię swojego praprapradziadka Roberta Grahama z Gartmore oraz Portrait of a Dictator (1933). Jego prasiostrzenica i biografka, Jean, Lady PolwarthPod swoim panieńskim nazwiskiem Jean Cuninghame Graham opublikowała w 2004 roku biografię pod tytułem Gaucho Laird, napisaną na podstawie listów i pism. opublikowała kolekcję jego krótkich historii (szkiców) zatytułowanych Beattock for Moffatt and the Best of Cunninghame Graham (1979) a Alexnader Maitland opublikował swój wybór szkiców pod tytułem Tales of Horsemen (1981). Profesor John Walker opublikował Cunninghame Graham's South American Sketches (1978), Scottish Sketches (1982) and North American Sketches (1986), a wydawnictwo Kennedy & Boyd opublikowało jego historie i szkice w pięciu woluminach. W roku 1988 wydawnictwo The Century Travellers dokonało reprintu jego Mogreb-el-Acksa (1898) iraz A Vanished Arcadia (1901). Pierwszy tytuł był inspiracją dla sztuki George’a Bernarda Shawa, Captain Brassbound's Conversio. Drugi tytuł był inspiracją do wielokrotnie nagradzanego filmu Misja. Ostatnio wydawnictwo The Long Riders Guild Press dokonało reprintu jego prac o konnych podróżach w serii Cunninghame Graham Collection.
Cunninghame Graham pomógł Josephowi Conradowi w pracy nad Nostromo poznając go ze swoim wydawcą Edwardem Garnettem z Duckworth. Na niwie literatury miał wielu innych przyjaciół. Do nich zaliczał się Ford Madox Ford, John Galsworthy, W. H. Hudson, George Bernard Shaw, który otwarcie głosił swój dług wdzięczności wobec Grahama przy opracowaniu Nawrócenie kapitana Brassbounda oraz jako inspirację do stworzenia głównej postaci sztuki Żołnierz i bohater oraz G.K. Chesterton, który proklamował go „Księciem Pisarzy Przedmów” oraz genialnie obwieścił w swojej autobiografii, iż chociaż Graham nie został Premierem Wielkiej Brytanii to i tak kopnął go zaszczyt bycia Cuninghame Grahamem, co Shaw określił, że jest to osiągnięcie tak fantastyczne, że aż niewiarygodne.
Jedno z miejsc w Szkockim Centrum Gawędziarstwa w Edynburgu zostało oznaczone napisem „R B 'Don Roberto' Cunninghame Graham of Gartmore and Ardoch, 1852–1936, A great storyteller”.
Cunninghame Graham w sztuce