mały|200px|Po lewej prawdopodobna lokalizacja cerkwi Cerkiew Przemienienia Pańskiego – początkowo unicka, następnie prawosławna cerkiew w Czumowie, wzniesiona w XVIII w. i rozebrana podczas akcji rewindykacyjno-polonizacyjnej w 1938.
Historia Cerkiew została zbudowana na potrzeby miejscowej parafii unickiej początkowo jako kaplica filialna parafii w Ślipczu, ufundowana przez Stanisława KurdwanowskiegoD. Kawałko, Cmentarze..., s. 71.. W 1875, wskutek likwidacji unickiej diecezji chełmskiej, została przemianowana na prawosławną. Pozostała czynna do 1915, gdy prawosławne duchowieństwo i wierni udali się na bieżeństwoK. Grzesiak, Diecezja..., s. 54.. W niepodległej Polsce nie uzyskała zgody na wznowienie działalnościM. Bołtryk, N. Klimuk, A. Matreńczyk, Pamiętają, Przegląd Prawosławny, nr 7/277, lipiec 2008K. Grzesiak, Diecezja..., ss. 57–58., chociaż w Czumowie i w sąsiednich wsiach wyznawcy prawosławia byli w większościK. Grzesiak, Diecezja..., s. 77..
Nieużytkowana cerkiew w Czumowie została rozebrana podczas akcji polonizacyjno-rewindykacyjnej w 1938. Oficjalnie poinformowano, że budynek był w bardzo złym stanie technicznym, jednak według Krzysztofa Grzesiaka mógł być to fałszywy pretekst dla zniszczenia obiektu sakralnegoK. Grzesiak, Diecezja..., s. 219.. Wyposażenie nieczynnej świątyni przeniesiono do cerkwi w Hrubieszowie.
W sąsiedztwie świątyni znajdował się cmentarz, z którego zachowało się ok. 10 nagrobków.
Przypisy
Bibliografia D. Kawałko, Cmentarze województwa zamojskiego, Państwowa Służba Ochrony Zabytków, Zamość 1994.
Czumów Czumów Czumów, Cerkiew Czumów Kategoria:Czumów