thumb thumb Skórniczek świerkowy, skórniczek szczelinowaty (Amylostereum areolatum (Chaillet ex Fr.) Boidin) – gatunek grzybów należący do rodziny Echinodontiaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Stereum, Echinodontiaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1828 r. Jean Frédéric de Chaillet i Elias Fries, nadając mu nazwę Thelephora areolata. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1958 r. Jacques Boidin, przenosząc go do rodzaju Amylostereum. Synonimy: Lloydellopsis areolata (Chaillet ex Fr.) Pouzar 1959 Stereum areolatum (Chaillet ex Fr.) Fr. 1838 Thelephora areolata Chaillet ex Fr. 1828 Xylobolus areolatus (Chaillet ex Fr.) P. Karst. 1881 Stanisław Domański opisał ten gatunek pod nazwą skórniczek szczelinowaty, Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. podali nową nazwę – skórniczek świerkowyWładysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ..
Morfologia Owocnik Wieloletni. Zazwyczaj jest rozpostarto-odgięty, czasami tylko rozpostarty (resupinowaty). Tworzy wiele falisto powyginanych kapeluszy, które ułożone są rzędami lub dachówkowato i bokami zrastają się ze sobą. Pojedynczy ma średnicę 2–10 cm i grubość 0,1–0,3 cm. W środku wyrastają małe kapelusiki o kolistym kształcie, z podwiniętym z wszystkich stron brzegiem, tak, że osiągają wysokość do 3 cm i kształt czarki. Górna powierzchnia młodych owocników jest koncentrycznie strefowana, delikatnie aksamitna, o barwie ochrowej lub oliwkowobrunatnej. Starsze części owocnika mają skórkę o barwie od ciemnobrunatnej do czarniawej i żółtobrunatny lub tabaczkowy brzeg. Podczas wilgotnej pogody owocnik nasiąka wodą i staje się niemal czarny.
Trama ma wraz z hymenoforem grubość 0,5–1,2 mm i bladobrunatną barwę. Od kontekstu oddziela ją wyraźna ciemna linia o grubości do 0,7 mm. Kontekst jest pokryty gąbczastą i filcowatą warstewką o barwie tabaczkowobrunatnej. Hymenium często jest wieloletnie, wyraźnie warstwowane, a jego powierzchnia jest nieregularnie pokryta guzkami. W żywym owocniku ma barwę blado ochrowobrunatną, podczas suchej pogody jest popękane, a podczas wilgotnej ciemnopurpurowo-fioletowe lub niebieskofioletowe.
Cechy mikroskopowe System strzępkowy dymityczny ze strzępkami szkieletowymi i generatywnymi. Strzępki szkieletowe o grubości 3–5 μm, grubościenne, żółtobrunatne, z nielicznymi przegrodami, sporadycznie występującymi sprzążkami, wyginające się w górę. Strzępki generatywne o grubości 2–3 μm, bezbarwne, silnie rozgałęzione, cienkościenne, septowane, ze sprzążkami. W tramie strzępki ułożone są równolegle, wyginają się w dół i wrastają do hymenium. Rosną w nim gęsto i pionowo. W pozostałych warstwach owocnika strzępki są z sobą luźno splatane. W skórce są pozlepiane brunatną, żywiczną substancją. Wrzecionowate cystydy mają rozmiar 30–40 × 4–7 μm i są dość liczne, szczególnie w starszych owocnikach. Początkowo są cienkościemnne i bezbarwne, później stają się żółtobrunatne, grubościenne i silnie inkrustowane małymi kryształkami. 4-sterygmowe podstawki mają rozmiar 15–25 × 4–6 μm i sprzążki w podstawie. Zarodniki podłużnie elipsoidalne, o rozmiarach 5–8,5 × 2,5–4 μm, amyloidalne, bezbarwne, o gładkiej powierzchni.
Występowanie i siedlisko Opisano jego występowanie w Ameryce Północnej, Europie i Australii.
Występuje w lasach iglastych i liściastych, głównie na świerku, rzadziej na jodle. Rozwija się na martwym drewnie, ale czasami także na żywych drzewach.
Znaczenie Saprotrof lub pasożyt wywołujący białą zgniliznę drewna, z ekonomicznego punktu widzenia jednak jego szkodliwość w Europie jest bez znaczenia.
Stwierdzono ścisłe współżycie między skórniczkiem świerkowym a trzpiennikiem Sirex noctilio. Samice tego owada rozprzestrzeniają bezpłciowe zarodniki skórniczka. Przechowywane są w układzie rozrodczym samicy i wraz z jajami składane na drzewie świerka. Wylęgające się z jaj larwy przez dwa lata odżywiają się grzybnią skórniczka. Dzięki temu, że samica trzpiennika nakłuwa drewno podczas składania jaj, skórniczek łatwiej kolonizuje drzewa żywe, lub martwe, ale świeże.
Gatunki podobne skórniczek jodłowy (Amylostereum chailletii). Występuje głównie na jodłach i ma większe zarodniki skórowiec fioletowawy (Veluticeps abietina). Ma ciemniejszy kontekst. Mikroskopowo odróżnia się zarodnikami (są dłuższe i nie amyloidalne) i cystydami (są cylindryczno-kolumnowate z zaokrąglonym szczytem).
Przypisy
Kategoria:Echinodontiaceae Kategoria:Mykobiota Polski