Międzynarodowa Unia Towarzystw Gleboznawczych (Międzynarodowa Unia Gleboznawcza, - IUSS) – międzynarodowa, pozarządowa organizacja non-profit zrzeszająca krajowe lub regionalne organizacje zajmujące się naukami o glebie. Za cel postawiła sobie ona promowanie wszystkich gałęzi gleboznawstwa oraz wspieranie na całym świecie naukowców badających gleby.
Organizacja powstała w 1924 r. w Rzymie jako Międzynarodowe Towarzystwo Gleboznawcze - (ISSS). W 1998 zdecydowano o przekształceniu ISSS w unię regionalnych towarzystw gleboznawczych, z odmienną strukturą i nazwą - IUSS. Proces ten zakończył się formalnie w 2002 r.
W 2014 r. IUSS zrzeszało 86 krajowych i regionalnych organizacji gleboznawczych z całego świata, do których należało ok. 55 000 naukowców, a także indywidualnych członków z 57 krajów (w których nie działa organizacja będąca członkiem IUSS).
Członkiem IUSS reprezentującym polskich gleboznawców jest Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. ISSS/IUSS od 1993 r. jest członkiem Międzynarodowej Rady Nauki (ICSU), z którą utrzymuje relacje od 1972 r.
Cele i działalność Głównym celem działania organizacji jest wspieranie wszystkich gałęzi nauk o glebie i zastosowań gleboznawstwa, promowanie kontaktów pomiędzy naukowcami i innymi osobami zaangażowanymi w badania i wykorzystanie gleb, a także stymulowanie badań naukowych i wykorzystania ich efektów dla ogólnego dobra.
IUSS spełnia swe cele poprzez integrowanie i reprezentowanie środowiska gleboznawców przed innymi organizacjami (w tym ONZ i jej agendami), decydentami i społeczeństwem. Wydaje ona własne publikacje (w formie monografii, jak i periodyków), a także współpracuje z komercyjnymi czasopismami naukowymi o tematyce gleboznawczej. Za wybitne osiągnięcia w zakresie badań podstawowych przyznaje nagrodę Dokuczajewa, a za osiągnięcia w badaniach stosowanych – nagrodę Liebiga. Co cztery lata jest organizowany Międzynarodowy Kongres Gleboznawczy, by naukowcy z całego świata mogli zaprezentować najważniejsze osiągnięcia i dyskutować nad planami na przyszłość.
Struktura Na czele organizacji stoi prezydent, zazwyczaj wybierany na cztery lata i pochodzący z kraju gdzie ma się odbyć najbliższy kongres. Do władz należą również wiceprezydent, skarbnik, sekretarz i poprzedni prezydent. Z sześciu komisji powstałych w 1924 r. struktura organizacji rozrosła się do czterech działów () grupujących dwadzieścia dwie komisje (). Oprócz tego aktywne są niezależne grupy robocze ().
Dział 1 - Gleba w czasie i przestrzeni () 1.1 Morfologia i mikromorfologia gleb () 1.2 Geografia gleb () 1.3 Geneza gleb () 1.4 Klasyfikacja gleb () 1.5 Metryka gleb () 1.6 Paleopedologia ()
Dział 2 - Właściwości i procesy glebowe () 2.1 Fizyka gleb () 2.2 Chemia gleb () 2.3 Biologia gleb () 2.4 Mineralogia gleb () 2.5 Chemiczne, fizyczne i biologiczne reakcje międzyfazowe w glebie ()
Dział 3 - Użytkowanie i zarządzanie glebami () 3.1 Ocena i zagospodarowanie gleb () 3.2 Ochrona gleby i wody () 3.3 Żyzność gleby i odżywianie roślin () 3.4 Inżynieria i technologia gleb () 3.5 Kontrola degradacji gleby, remediacja i rekultywacja () 3.6 Gleby słone ()
Dział 4 - Rola gleb w społeczeństwie i środowisku naturalnym () 4.1 Gleba i środowisko () 4.2 Gleba, bezpieczeństwo żywności i zdrowie człowieka () 4.3 Gleba i zmiana użytkowania gruntów () 4.4 Edukacja i świadomość sołeczna gleb () 4.5 Historia, filozofia i socjologia gleboznawstwa ()
Historia Decyzja o powołaniu międzynarodowego stowarzyszenia zrzeszającego gleboznawców zapadła w czerwcu 1923 r. podczas wstępnego spotkania w Zurychu, przed mającym się odbyć w następnym roku kongresem. Międzynarodowe Towarzystwo Gleboznawcze – (ISSS) zostało powołane do życia 19 maja 1924 r., ostatniego dnia Czwartej Międzynarodowej Konferencji Gleboznawczej () w Rzymie. Ustalono wstępne zasady działania organizacji i powołano sześć komisji mających koordynować pracę w ramach Towarzystwa: I. Fizyki gleby (); II. Chemii gleby (); III. Biologii gleby (); IV. Nazewnictwa i klasyfikacji gleb (); V. Kartografii gleby (); VI. Fizjologii roślin w nawiązaniu do gleboznawstwa (). Organizacja opierała się na indywidualnym członkostwie poszczególnych gleboznawców. Pierwszym Prezydentem ISSS został Amerykanin - J.G. Lipman, a pierwszy kongres ISSS miał się odbyć w Stanach Zjednoczonych.
Spełnianie swych celów, czyli integrowanie prac gleboznawców z całego świata, wyznaczanie trendów i unifikowanie metod i nomenklatury odbywało się poprzez prace w komisjach oraz w trakcie odbywających się co kilka lat międzynarodowych kongresów.
II wojna światowa spowodowała przerwę w działalności ISSS. Dopiero w 1950 r. organizacja podjęła działalność. Systematycznie zwiększała się liczba członków, która w 1974 r. wynosiła 3958, zaś w 1998 r. – 7042 osoby.
Oprócz działalności publikacyjnej i współpracy z czasopismami naukowymi jednym z największych osiągnięć ISSS jest opracowanie i opublikowanie Mapy Gleb Świata. Od lat 60. XX w. pod egidą FAO, UNESCO i Międzynarodowego Towarzystwa Gleboznawczego (ISSS) pracowano nad międzynarodową nomenklaturą, systematyką i mapami przedstawiającymi zasoby glebowe świata, które miały być kompromisem pomiędzy różnymi szkołami. Efektem tych prac była drukowana w pierwszej połowie lat 70. Mapa gleb świata (Soil Map of the World) w skali 1:5 mln. zawierająca w legendzie 106 jednostek glebowych, które grupowały się w 26 odpowiedników typów gleb. Opracowanie to było milowym krokiem w zrozumieniu zróżnicowania zasobów glebowych świata przez przedstawicieli różnych szkół w gleboznawstwie. W 1988 r. ukazała się jej zrewidowana wersja. Była ona wykorzystywanej m.in. przez agencje ONZ i została uznana przez gleboznawców za pierwszą międzynarodową klasyfikację gleb. Opierała się ona w znacznej mierze na podejściu geograficzno-genetycznym i w miarę możliwości wykorzystywała tradycyjne nazwy zaczerpnięte z systematyk narodowych.
Pierwsza wersja klasyfikacji gleb WRB ( — Klasyfikacja Zasobów Glebowych Świata), następcy legendy do Mapy Gleb Świata, została opublikowana pod patronatem ISSS, ISRIC i FAO w 1998 r. i została zarekomendowana przez ISSS jako oficjalne źródło terminologii dotyczącej klasyfikacji gleb. W następnych latach WRB została przetłumaczona na 13 języków, stała się oficjalnym systemem klasyfikacji gleb Komisji Europejskiej, a także wywarła istotny wpływ na wiele systematyk regionalnych. Kolejne wersje ukazały się w 2006 i 2014 r.
By lepiej reprezentować środowisko gleboznawców od 1972 r. ISSS nawiązało relacje z Międzynarodową Rady Nauki (ICSU), zaś od 1993 r. jest jej pełnoprawnym członkiem.
Sytuacja, w której ISSS było stowarzyszeniem indywidualnych gleboznawców z całego świata tworzyła pewne problemy. Towarzystwo wkładało dużo wysiłku w utrzymanie kontaktu pomiędzy swoimi członkami, którzy stanowili poniżej 20% czynnych badaczy gleb, a narodowe towarzystwa gleboznawcze, zrzeszające znacznie większą ilość członków, formalnie nie były członkami ISSS i nie mogły dać wkładu w działalność organizacji. Po 10 latach dyskusji i konsultacji z narodowymi towarzystwami gleboznawczymi podczas kongresu w Montpellier w 1998 r. ogłoszono (przegłosowane wcześniej korespondencyjnie przez członków ISSS) statut, strukturę i nazwę nowej organizacji - International Union of Soil Sciences (IUSS). Okres pomiędzy 1998 r. a kongresem w Bangkoku w 2002 r. był okresem przejściowym, potrzebnym do rozpoczęcia prac w nowej formule, pod nowym szyldem.
+ Lista Międzynarodowych Kongresów Gleboznawczych ISSS/IUSS oraz Prezydentów ISSS/IUSS Nr Rok Lokalizacja Kadencja Prezydent Kongres ISSS/IUSS Prezydent ISSS/IUSS222022 Glasgow2021-2022 Laura Bertha Reyes Sánchez212018 Rio de Janeiro2019–2020 Takashi Kosaki2016-2018 Rattan Lal202014 Czedżu 2014-2016 Rainer Horn192010 Brisbane2010-2014 Jae E. Yang182006 Filadelfia2006-2010 R.S. Swift172002 Bangkok2002-2006 D.L. Sparks161998 Montpellier1998-2002 S. Theerawong151994 Acapulco1994-1998 A. Ruellan141990 Kioto1990-1994 A.A. Santelises131986 Hamburg1986-1990 A. Tanaka121982 Nowe Delhi1982-1986 K.H. Hartge111978 Alberta1978-1982 J.S. Kanwar101974 Moskwa1974-1978 C.F. Bentley91968 Adelaide1968-1974 V.A. Kovda81964 Bukareszt1964-1968 E.G. Hallsworth71960 Madison1960-1964 N.C. Cernescu61956 Paryż1956-1960 R. Bradfield51954 Léopoldville1954-1956 A. Oudin41950 Amsterdam1950-1954 R. Tavernier1950 C.H. Edelman31935 Oksford21930 Leningrad1930-1935 J. Russell11927 Waszyngton1927-1930 K. Gedroiz1924-1927 J.G. Lipman
Przypisy
Kategoria:Organizacje związane z gleboznawstwem Kategoria:Międzynarodowe organizacje naukowe