thumb|240px|Sygnatura na witrażu thumb|180px|Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Lubinie thumb|180px|Kościół św. Jadwigi w Wilkowie Polskim (1970) Maria Powalisz-Bardońska (ur. 10 czerwca 1935 w Poznaniu, zm. 21 listopada 2021 tamże) – polska witrażystka.
Życiorys Była córką witrażysty Stanisława Powalisza oraz Pelagii z Kasprzyków. Rodzina została przesiedlona przez hitlerowców w 1939 z Poznania w okolice Częstochowy (via obóz na Głównej). W 1945 powrócili do Poznania i odbudowali pracownię witraży na ul. Bydgoskiej 5 (Śródka). Jej pierwszym sukcesem artystycznym było zwycięstwo w rysunkowym konkursie dziecięcym tygodnika Przekrój (1946). W 1948 rozpoczęła (z nacisku rodziców) naukę w Technikum Gastronomicznym. Jako przodownik pracy społecznej mogła wybrać uczelnię wyższą bez egzaminówTadeusz Świtała, Laureaci nagród województwa poznańskiego w dziedzinie upowszechniania kultury za rok 1980, w: Kronika Miasta Poznania, nr 1-2/1984, s. 135–138, ISSN 0137-3552.
Zaczęła studia z zakresu historii sztuki na UAM (u prof. Gwido Chmarzyńskiego). W 1956 obroniła pracę magisterską (Średniowieczne witraże Chełmna, Włocławka i Torunia). Od 1955 praktycznie uczyła się witrażownictwa w pracowni rodzinnej. W 1958 rozpoczęła studia na Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Opiekunami byli Jacek Puget i Bazyli Wojtowicz.
Od 1961, wraz ze stopniowym pogarszaniem się stanu zdrowia ojca, zaczęła projektować witraże. W 1968 ojciec zmarł, w związku z czym podjęła samodzielną pracę. Artystkę wsparł arcybiskup Antoni Baraniak, powierzając jej kontynuowanie prac nad witrażami w katedrze poznańskiej. W 1968 została przewodniczącą Komisji Egzaminacyjnej Mistrzowsko-Czeladniczej Witrażowniczej przy Izbie Rzemieślniczej w Poznaniu. W 1978 zdobyła tytuł mistrza rzemiosła artystycznego. W 1982 została przewodniczącą Krajowej Komisji Problemowej Rzemiosła Artystycznego przy Centralnym Związku Rzemiosła w Warszawie.
Życie prywatne W 1962 wyszła za mąż za inżyniera Zbigniewa Bardońskiego, z którym ma dwóch synów: Jakuba (ur. 1963, witrażysta) i Jerzego (ur. 1972). W 1991 artystka powierzyła prowadzenie warsztatu Jakubowi, a sama skupiła się wyłącznie na projektowaniu.
Pochowana na Cmentarzu Sołackim w Poznaniu.
Realizacje Owocem pracy artystki są dzieła dla ponad 140 obiektów sakralnych i świeckich w Polsce i za granicą. Najważniejsze realizacje, to witraże dla: katedry poznańskiej (5 sztuk w prezbiterium i trzy sztuki w kaplicach), kościoła gotyckiego w Kętrzynie (1970–1972), Sądu Rejonowego w Poznaniu (1970–1971), statku Powstaniec Wielkopolski (5 sztuk; 1976), promów Pomerania i Silesia (1978), sali reprezentacyjnej poznańskiej Izby Rzemieślniczej (1977), kawiarni poznańskich: Literacka, Swatka i Smakosz (1972–1979), Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie (1976–1977), kościoła w Szprotawie (1979–1980), kościoła Matki Bożej Częstochowskiej w Lubinie (1979–1980), kościoła św. Wojciecha w Poznaniu (4 sztuki; 1968–1970), kościoła kapucynów w Warszawie (jeden, 1970), kościoła św. Jana Chrzciciela w Gnieźnie (1977), kościoła Świętego Ducha w Stargardzie (1978), kościoła w Kowarach (1983), Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu (1984-1986)A. Jazdon, J. Skutecki, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, Poznań 2017, s. 126., kościoła jezuitów w Gdańsku Wrzeszczu, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze (1977–1987), archikatedry w Gnieźnie (osobiste zlecenie kardynała Stefana Wyszyńskiego, 27 sztuk), katedry w Warszawie (według projektów Wacława Taranczewskiego i Zbigniewa Łoskota, katedry w Pelplinie (witraż wschodni; 1997)Poznan.pl, Witraże Marii Powalisz-Bardońskiej 1967–2005.
Przypisy
Linki zewnętrzne Kolekcja projektów witraży Marii Powalisz-Bardońskiej w Wirtualnym Muzeum Historii Poznania CYRYL: https://cyryl.poznan.pl/kolekcja/witraze-marii-powalisz-bardonskiej-1967-2005/
Kategoria:Polscy witrażyści Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Zmarli w 2021 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu parafialnym św. Jana Vianneya w Poznaniu Kategoria:Projektanci witraży