Zwierciadło dla zarządzających () – wielkie objętościowo dzieło zbiorowego autorstwa wydawane kilkakrotnie w Anglii w stale poszerzanych wersjach w epoce panowania Tudorów (XVI wiek).
Charakterystyka ogólna Utwór stanowi zbiór żywotów (biografii) różnych historycznych postaci, opowiadanych z położeniem szczególnego nacisku na tragiczny koniec ich ziemskiej drogi. Dzieło miało stanowić kontynuację Upadku książąt piętnastowiecznego poety Johna Lydgate’a. Tradycyjnie za głównego współautora uznawano Thomasa Sackville’aPrzemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, Wrocław 1981, s. 118.. W roli pierwszego antologisty wystąpił William Baldwin, namówiony do tego zadania przez mistrza drukarskiego Johna WaylandaPrzemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, o.c., tamże.
Forma Utwór został napisany przy wykorzystaniu strofy królewskiej, czyli zwrotki siedmiowersowej rymowanej ababbcc, wprowadzonej do poezji angielskiej przez Geoffrey'a ChauceraZobacz: Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 148-149., a używanej między innymi przez wspomnianego Johna Lydgate’a.
But what thing may suffice unto the greedy man? The more he hath in hold, the more he doth desire; Happy and twice happy is he, that wisely can Content himself with that, which reason doth require, And moyleth for no more then for his needefull hire; But greediness of mind doth seldom keep the syse, To whom enough and more doth never well sufficeZmodernizowany pod względem ortografii tekst według wydania Mirror for Magistrates. In five parts. Volume II. Edioted by Joseph Haslewood, London 1815, s. 16..
Treść Utwór składa się z exemplów, czyli biografii sławnych osób, przedstawionych ludziom jako wzór pozytywny lub negatywny. Tytuł sugeruje, że poszczególne żywoty mają być edukacyjnymi obrazami dla rządzących państwem, podobnie zresztą jak kroniki dramatyczne, znane z twórczości Christophera Marlowe'a (Edward II) i Williama Szekspira (Henryk V, Ryszard III). W tamtych czasach jakakolwiek bezpośrednia krytyka władcy była uznawana za obrazę majestatu i kończyła się w lochu albo na szafociePorównaj: Przemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, o.c., tamże.. Tylko duchownym i błaznom wolno było napominać monarchę, a i to w ograniczonym zakresie. Thomas More za sprzeciw wobec decyzji króla Henryka VIII zapłacił głowąPrzemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, o.c., s. 114.. Nakreślone w Zwierciadle dla zarządzających sylwetki miały za zadanie w zawoalowany sposób wpływać na postępowanie króla lub królowej, przypominając im smutny los wielu tyranów, usuniętych z tronu przez własnych poddanych.
Przypisy
Kategoria:Angielskie eposy Kategoria:Utwory literackie napisane strofą królewską