Sonet XXVI [Sweet is the rose, but grows upon a briar] – wiersz największego renesansowego poety angielskiego Edmunda Spensera, najbardziej znany z jego krótszych utworów.
Charakterystyka ogólna Sonet XXVI pochodzi ze zbioru liryków miłosnych poety, zatytułowanego AmorettiPrzemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej. Zarys, Wrocław 1981, s. 127.. Tom ten – obok zbioru Astrofel i Stella Philip Sidney – jest najbardziej wartościowym literacko cyklem sonetowym w literaturze angielskiej epoki elżbietańskiej przed sonetami Szekspira.
Forma Omawiany utwór, choć powstały w renesansie, zawiera rozwiązania typowe dla poetyki baroku, przede wszystkim wyliczenie enumerację, wprowadzone konsekwentnym zastosowaniem anafory:
Sweet is the rose, but grows upon a briar; Sweet is the juniper, but sharp his bough; Sweet is the eglantine, but pricketh near; Sweet is the fir-bloom, but his branch rough; Sweet is the cypress, but his rind is tough; Sweet is the nut, but bitter is his pill; Sweet is the broom-flower, but yet sour enough; And sweet is moly, but his root is ill.
Wiersz został skomponowany pentametrem jambicznym, będącym podstawowym rodzajem wzorca metrycznego w literaturze angielskiej od schyłku średniowiecza. Schemat rymowy sonetu (abab bcbc cdcd ee), odmienny od modelu włoskiego i francuskiego, jest autorskim pomysłem Spensera i nazywa się go jego imieniemWiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 158., podobnie jak strofę spenserowską ababbcbcc. Oprócz rymów Spenser stosuje aliterację: So every sweet with sour is tempered still.
Treść Konceptem wiersza jest nagromadzenie obrazów różnych roślin, które – jak róża, która oprócz pięknych i wonnych kwiatów ma ostre kolce – posiadają oprócz cech pozytywnych, jakąś wadę (jak to się mówi po polsku, łyżkę dziegciu w beczce miodu). Końcowa część utworu zawiera jego podstawową obserwację filozoficzną: So every sweet with sour is tempered still i przesłanie, że nie należy się zniechęcać – zwłaszcza w miłości – początkowymi drobnymi trudnościami. Poeta pisze wprost, że to, co przychodzi z wysiłkiem jest dla nas tym cenniejsze.
So every sweet with sour is tempered still, That maketh it be coveted the more: For easy things, that may be got at will, Most sorts of men do set but little store. Why then should I account of little pain, That endless pleasure shall unto me gain!
Przekład Sonet Spensera przełożył na język polski i włączył do swojej Antologii liryki angielskiej, wydanej po raz pierwszy na emigracji w 1958 roku, Jerzy PietrkiewiczJerzy Pietrkiewicz, Antologia liryki angielskiej 1300–1950, Warszawa 1997, s. 27..
Przypisy
Kategoria:Utwory poetyckie Edmunda Spensera Kategoria:Sonety