Stan Mikita, Stanislav Mikita (ur. jako Stanislav Guoth 20 maja 1940 w Sokolčach, zm. 7 sierpnia 2018) – słowacko-kanadyjski hokeista na lodzie. Przez wszystkie 22 sezony w NHL występował w Chicago Blackhawks. Uważany za najlepszego środkowego lat 60. W sezonach zasadniczych NHL zanotował łącznie 1394 występy.

Życiorys Młodość Urodził się we wsi Sokolče w regionie Liptów w czasach Pierwszej Republiki Słowackiej jako Stanislav Guoth. Jako młody chłopiec przeniósł się do St. Catharines, uciekając z kontrolowanej przez komunistów Czechosłowacji. Adoptowany przez ciocię i wujka, którzy nadali mu swoje nazwisko Мikita.

Kariera Po trzech sezonach w juniorskim zespole St. Catharines Teepees z Ontario Hockey Association, w sezonie 1959–60 został przeniesiony do nadrzędnego Chicago Blackhawks. W drugim pełnym sezonie Mikity w 1961 roku, Jastrzębie wygrały swój trzeci Puchar Stanleya. Prowadził w klasyfikacji strzelców w play-offach z dorobkiem 6 bramek.

Następny sezon był dla niego przełomowy – uzyskał status gwiazdy ligi grając na środku słynnej formacji znanej pod nazwą „Scooter Line”, z Kenem Wharramem na prawym skrzydle oraz Abem McDonaldem, a następnie Dougiem Mohnsem na lewym. Był uważany za najgroźniejszego środkowego lat 60. Z inną gwiazdą drużyny Bobbym Hullem, Blackhawks posiadali najmocniejszą ofensywę dekady, przeważnie liderując w liczbie strzelonych bramek w lidze. Łącząc umiejętności defensywne i reputację jednego z najlepszych wznawiających z pomocą innowacyjnego, niespotykanie wygiętego kija, Mikita czterokrotnie w ciągu dekady zwyciężał w klasyfikacji punktujących. Wyrównał w sezonie 1966–67 najlepszy w tamtym momencie wynik w historii NHL, zdobywając 97 punktów. Sezon 1967–68 z 87 punktami Mikity był ostatnim, w którym zawodnik Blackhawks został najlepiej punktującym, do czasu rozgrywek 2015–16, gdy Patrick Kane zdobył 106 punktów.

We wcześniejszych latach Mikita był jednym z najczęściej karanych zawodników ligi. Zdecydował zmienić swój styl gry na czystszy, co przyniosło dwukrotne zdobycie Lady Byng Memorial Trophy, trofeum przyznawane zawodnikowi za grę fair play w trakcie sezonu. Nagła zmiana w zachowaniu Mikity miała miejsce po powrocie do domu z jednej z podróży. Jego żona powiedziała mu, że ich córka Meg, w momencie gdy kamera pokazała Мikitę ponownie siedzącego na ławce kar, zapytała się „dlaczego tata tak dużo czasu spędza na ławce?”.

W 1973 roku wspólnie z biznesmenem z Chicago Irvem Tiahnybikiem utworzyli American Hearing Impaired Hockey Association (AHIHA), stowarzyszenie niesłyszących i niedosłyszących hokeistów z całego kraju.

Użycie wygiętego kija Mikita i jego drużynowy kolega Bobby Hull tworzyli najgroźniejsze ofensywne duo lat 60., znane z użycia kijów z zakrzywionymi łopatkami. Taki rodzaj wygięcia dawał znaczną przewagę strzelcom w pojedynkach z bramkarzami. W wyniku tego w 1970 władze NHL ustaliły limit maksymalnego wygięcia łopatki do pół cala.

Zakończenie kariery Ostatnie lata kariery zawodowej Mikity zostały przyćmione przez przewlekłe urazy pleców, które doprowadziły do zakończenia jego kariery w trakcie sezonu 1979–80. W tamtym momencie tylko Gordie Howe i Phil Esposito zdobyli więcej punktów w NHL i tylko sześciu graczy pojawiło w większej liczbie spotkań. Мikita został wprowadzony do Hockey Hall of Fame w 1983 i do słowackiej galerii sław w 2002. Służył jako ambasador dobrej woli w Chicago Blackhawks. 24 maja 2011 u Mikity zdiagnozowano raka jamy ustnej. Były zawodnik został poddany radioterapii. 30 stycznia 2015 pismo The Chicago Tribune wydało oświadczenie, że u Stana zdiagnozowano podejrzenie postępującej choroby otępienia z ciałami Lewy’ego i obecnie znajduje się pod opieką lekarzy. W czerwcu 2015 podano informację, że z powodu choroby nie pamiętał nic ze swojego dawnego życia.

Zmarł 7 sierpnia 2018 w wieku 78 lat.

Statystyki Legenda: M – mecze, G – gole, A – asysty, Pkt – punktacja kanadyjska (gole i asysty), Min – karne minuty, PP – gole w przewadze (power play), SH – gole w osłabieniu (short handed), GW – zwycięskie gole (game winning). Sezon regularny Play-off Sezon Drużyna Liga M G A Pkt +/- Min PP SH GW M G A Pkt Min PP SH GW 1956–57 St. Catharines Teepees OHA-Jr. 52 16 31 47 – 129 – – — 14 8 9 17 44 – – — 1957–58 St. Catharines Teepees OHA-Jr. 52 31 47 78 – 146 – – — 8 4 5 9 46 – – — 1958–59 St. Catharines Teepees OHA-Jr. 45 38 59 97 – 197 – – — – – – – – – – — 1958–59 Chicago Black Hawks NHL 3 0 1 1 – 4 – – — – – – – – – – — 1959–60 Chicago Black Hawks NHL 67 8 18 26 – 119 – – — 3 0 1 1 2 – – — 1960–61 Chicago Black Hawks NHL 66 19 34 53 – 100 – – — 12 6 5 11 21 – – — 1961–62 Chicago Black Hawks NHL 70 25 52 77 – 97 – – — 12 6 15 21 19 – – — 1962–63 Chicago Black Hawks NHL 65 31 45 76 – 69 – – — 6 3 2 5 2 – – — 1963–64 Chicago Black Hawks NHL 70 39 50 89 – 146 14 1 7 7 3 6 9 8 – – — 1964–65 Chicago Black Hawks NHL 70 28 59 87 – 154 8 0 6 14 3 7 10 53 – – — 1965–66 Chicago Black Hawks NHL 68 30 48 78 – 58 11 1 1 6 1 2 3 2 – – — 1966–67 Chicago Black Hawks NHL 70 35 62 97 – 12 8 1 5 6 2 2 4 2 – – — 1967–68 Chicago Black Hawks NHL 72 40 47 87 -3 14 13 2 8 11 5 7 12 6 3 0 0 1968–69 Chicago Black Hawks NHL 74 30 67 97 +17 52 7 3 2 – – – – – – – — 1969–70 Chicago Black Hawks NHL 76 39 47 86 +29 50 7 0 8 8 4 6 10 2 3 0 1 1970–71 Chicago Black Hawks NHL 74 24 48 72 +21 85 7 0 4 18 5 13 18 16 1 0 1 1971–72 Chicago Black Hawks NHL 74 26 39 65 +16 46 5 0 6 8 3 1 4 4 0 0 0 1972–73 Chicago Black Hawks NHL 57 27 56 83 +31 32 7 1 5 15 7 13 20 8 1 0 2 1973–74 Chicago Black Hawks NHL 76 30 50 80 +24 46 6 2 1 11 5 6 11 8 1 0 1 1974–75 Chicago Black Hawks NHL 79 36 50 86 +14 48 12 0 6 8 3 4 7 12 1 0 1 1975–76 Chicago Black Hawks NHL 48 16 41 57 -4 37 6 0 1 4 0 0 0 4 0 0 0 1976–77 Chicago Black Hawks NHL 57 19 30 49 -9 20 6 1 4 2 0 1 1 0 0 0 0 1977–78 Chicago Black Hawks NHL 76 18 41 59 +18 35 6 0 2 4 3 0 3 0 2 0 0 1978–79 Chicago Black Hawks NHL 65 19 36 55 +3 34 4 0 1 – – – – – – – — 1979–80 Chicago Black Hawks NHL 17 2 5 7 +2 12 0 0 0 – – – – – – – — OHA-Jr. razem 149 85 137 222 – 472 – – — 22 12 14 26 90 – – — NHL razem 1394 541 926 1467 +159 1270 127 12 67 155 59 91 150 169 12 0 6

Nagrody i osiągnięcia 14. miejsce w klasyfikacji wszech czasów punktujących, 18 w ostatnich podaniach, 30 w bramkach i 38 w rozegranych meczach (stan na koniec sezonu 2015–16). Trofeum Harta dla MVP sezonu zasadniczego w 1967 i 1968. Trofeum Arta Rossa dla najlepiej punktującego w sezonie zasadniczym w 1964, 1965, 1967 i 1968. Trofeum Lady Byng za fair-play w 1967 i 1968. Wybrany do pierwszej drużyny All-Star w 1962, 1963, 1964, 1966, 1967 i 1968. Wybrany do drugiej drużyny All-Star w 1965 i 1970. Zagrał w NHL All-Star Game w 1964, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974 i 1975. Trofeum Lestera Patricka w 1976. Jedyny zawodnik w historii NHL, który zdobył trofea Harta, Arta Rossa i Lady Byng w jednym sezonie, dwa sezony z rzędu w 1966–67 i 1967–68. Tylko Nicklas Lidström, Alex Delvecchio i Steve Yzerman (wszyscy grający dla Detroit Red Wings) mieli dłuższą karierę NHL grając wyłącznie dla jednego zespołu. Powołany do Team Canada na Summit Series w 1972, ale ze względu na kontuzję zagrał tylko 2 spotkania. Wprowadzony do Galerii Sławy słowackiego hokeja na lodzie w 2002. W 1998 znalazł się na 17 miejscu w plebiscycie magazynu The Hockey News 100 największych graczy NHL, stając się najwyżej uplasowanym zawodnikiem urodzonym poza Kanadą, ale trenowanym w Kanadzie (na pozycji 37 znalazł się Jaromír Jágr, który również urodził się w Czechosłowacji, został najwyżej uplasowanym zawodnikiem, który nie rozwijał umiejętności hokeja jako dziecko w Kanadzie). 19 października 1980 Chicago Blackhawks zastrzegli numer 21, z którym występował Mikita. Mikita był pierwszym zawodnikiem Jastrzębi z zastrzeżonym numerem. Lodowisko w Rużomberku na Słowacji zostało nazwane jego imieniem. W 2011 pomniki Mikity i Bobby’ego Hulla zostały umieszczone przed United Center, gdzie obecnie występują Blackhawks.

Przypisy

Kategoria:Hokeiści Chicago Blackhawks Kategoria:Członkowie Hockey Hall of Fame Kategoria:Zdobywcy Pucharu Stanleya Kategoria:Kanadyjscy hokeiści Kategoria:Słowaccy hokeiści Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Zmarli w 2018