Fryne – obraz olejny Artura Grottgera z 1867 roku, należący do zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie..

Powstał w Paryżu, w trakcie pobytu artysty w stolicy Francji, na kilka miesięcy przed jego śmiercią. Malarz podjął w nim niespotykany w dotychczasowej twórczości temat – historię Fryne, ateńskiej hetery, którą uroda ocaliła przed skazaniem na śmierć za bezbożność. Wedle antycznych przekazów, by zyskać uniewinnienie, obrońca odkrył jej piersi przed sędziami i wezwał ich do zachowania życia tak pięknej kapłanki Afrodyty; ..

Grottger zapewne zainspirował się malarstwem prezentowanym na salonie paryskim, a konkretnie głośnym obrazem Fryne przed Areopagiem (1861) Jeana Léona Gérôme, z którym zaprzyjaźnił się w Paryżu i początkowo był pod wielkim wrażeniem jego twórczości;; .. Być może podjęcie tego tematu miało na celu wpasowanie się w gusta francuskiej publiczności, by zapewnić zbyt obrazu i uniknąć niepowodzenia w sprzedaży, jak to miało miejsce w przypadku kartonu Przed posągiem Napoleona; ..

Płótno, o wymiarach 97 na 62 cm, przedstawia stojącą na tle krzewu nagą kobietę. Lewą, uniesioną ręką zasłania twarz, podczas gdy prawą zwiesza wzdłuż biodra. Do jej stóp zsuwa się czerwona szata; ;..

Obraz Grottgera łączy z dziełem Gérôme pokazanie hetery całkowicie nagiej, poza tym jednak wyraźnie się od niego różni – brak postaci sędziów czy obrońcy, kobieta ma inaczej ułożone ręce, jej ciało jest przedstawione bardziej realistycznie, stoi nie w sali, lecz w plenerze, na tle krzewu, przybierającego abstrakcyjny charakter. Co więcej – dzieło nie zostało w pełni wykończone, wbrew zasadom akademizmu, brak tu, jak u Gérôme, dopracowania najdrobniejszych szczegółów, przez co sprawia wrażenie wizji szkicowej, ale i bardziej szczerej oraz intymnej; ; ; .. Bywa też określane jako jedynie podmalowane płótno, niedokończona praca; ..

Z racji wymienionych różnic wysuwano wątpliwości co do traktowania tego płótna jako przedstawienia Fryne. Takie zdanie wyraził Antoni Potocki, uważając, że jest to studium nagiej modelki. Podobne zdanie wyrażają – ; ..

Najpewniej w tym przypadku na Grottgera większy wpływ wywarło realistyczne malarstwo francuskie, zwłaszcza obrazy Gustave’a Courberta, które również przyciągnęło jego uwagę w Paryżu; .. Praca ta to pierwszy przykład (czy też może jeden z pierwszych przykładów) pełnego kobiecego aktu w polskim malarstwie..

Powstanie tego obrazu przedstawił, jako jeden z wielu epizodów życia Grottgera, Ludwik Świeżawski w swojej powieści, Dobry geniusz, tomie drugim trylogii poświęconej temu artyście..

Fryne była eksponowana na wystawie dzieł Grottgera w Pałacu Sztuki krakowskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w 1988 roku.. W 2007 roku, wraz z siedemnastoma innymi obrazami ze zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich, zostało przekazane jako depozyt do Pałacu Czartoryskich w Puławach.. Trzy lata później Fryne znalazła się wśród obiektów prezentowanych na wystawie „Amor Polonus, czyli miłość Polaków” w Oranżerii Muzeum Pałacu w Wilanowie..

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Obrazy Artura Grottgera Kategoria:Obrazy w Muzeum Czartoryskich Kategoria:Akt (malarstwo)