Pyłyp Feodosijowycz Żmaczenko (, , Filipp Fieodosjewicz Żmaczenko; ur. we wsi Mogilno (obecnie wieś Poliśke w obwodzie żytomierskim), zm. 19 czerwca 1966 w Kijowie) – radziecki dowódca wojskowy, generał pułkownik, Bohater Związku Radzieckiego (1943).
Życiorys Urodził się w ukraińskiej rodzinie chłopskiej. W 1906 skończył szkołę wiejską, pracował przy remoncie kolei, w maju 1915 został powołany do rosyjskiej armii, uczestniczył w I wojnie światowej, od sierpnia 1915 walczył w batalionie pontonowym na Froncie Południowo-Zachodnim. W 1917 brał udział w wydarzeniach rewolucyjnych jako członek komitetu pułkowego delegatów żołnierskich i przewodniczący batalionowego komitetu żołnierskiego, w lipcu 1917 został na krótko aresztowany. W 1917 został członkiem partii bolszewickiej, w listopadzie 1917 wstąpił do Czerwonej Gwardii w Chocimiu, a w czerwcu 1918 do Armii Czerwonej, walczył w wojnie domowej przeciw niemieckim interwentom na Ukrainie, następnie Armii Czynnej Ukraińskiej Republiki Ludowej, wojskom Denikina, Wojsku Polskiemu i armii Nestora Machno. Od czerwca do listopada 1918 pracował w wydziale politycznym 17 Dywizji Piechoty, od listopada 1918 do lipca 1919 był przewodniczącym komitetu rewolucyjnego i zastępcą przewodniczącego wołyńskiej gubernialnej Czeki, od lipca do listopada 1919 dowódcą kompanii w 1 Ukraińskiej Dywizji Radzieckiej Szczorsa, a od listopada 1919 do lutego 1920 dowódcą batalionu w tej dywizji. Następnie dowodził batalionem w 47 i 7 Włodzimierskiej Dywizji Piechoty, 1920 został ciężko ranny i dostał się do polskiej niewoli, z której zbiegł. W końcu 1920 został instruktorem w 7 Włodzimierskiej Dywizji Piechoty, potem wojenkomem 56 i 62 pułków tej dywizji, 1922 skończył kursy wojennych komisarzy w Charkowie, 1923 Wyższą Szkołę Taktyczną, a 1926 kursy „Wystrieł”.
W latach 1923–1925 był wojenkomem 2 i 4 pułku 1 Dywizji Czerwonego Kozactwa, od sierpnia 1924 do listopada 1926 pomocnikiem komendanta szkoły czerwonych starszyn ds. politycznych w Charkowie, od listopada 1926 do listopada 1928 pomocnikiem dowódcy 69 pułku piechoty 23 Dywizji Piechoty, a od listopada 1928 do marca 1932 dowódcą-komisarzem 239 pułku piechoty 80 Dywizji Piechoty. Od marca 1932 do marca 1937 był dowódcą-wojenkomem 207 pułku piechoty 69 Dywizji Piechoty na Dalekim Wschodzie, od lipca 1937 do czerwca 1938 dowódcą 92 Dywizji Piechoty w Samodzielnej Dalekowschodniej Armii Czerwonego Sztandaru, w czerwcu 1938 został aresztowany i uwięziony, w lipcu 1939 zwolniony. Od listopada 1939 do września 1940 był szefem Wydziału 2, a od września 1940 do marca 1941 szefem Wydziału Przygotowania Bojowego Sztabu Charkowskiego Okręgu Wojskowego, w marcu 1941 został dowódcą 67 Korpusu Piechoty rozlokowanego pod Połtawą, od czerwca 1941 wraz z 67 Korpusem Piechoty brał udział w wojnie z Niemcami na Froncie Zachodnim, następnie na Froncie Centralnym w składzie 21 Armii. W lipcu-sierpniu 1941 dowodził 42 Dywizją Piechoty, od sierpnia do października 1941 ponownie 67 Korpusem Piechoty, od 13 października do listopada 1941 był naczelnikiem garnizonu Charkowa, a od listopada 1941 do lutego 1942 zastępcą dowódcy Frontu Briańskiego i dowódcą grupy wojsk prawego skrzydła tego frontu.
Od lutego do maja 1942 dowodził 3 Armią, od maja 1942 do września 1943 był zastępcą dowódcy 40 Armii Frontu Briańskiego, uczestniczył w woronesko-woroszyłowgradzkiej operacji obronnej, latem 1942 brał udział w walkach pod Starym Oskołem, w których został ciężko ranny. Od początku września do października 1943 dowodził 47 Armią, uczestniczył w czernihowsko-połtawskiej operacji strategicznej, od października 1943 do końca wojny dowodził 40 Armią na 1 i 2 Froncie Ukraińskim, brał udział w operacji żytomiersko-berdyczowskiej, korsuń-szewczenkowskiej, humańsko-botoszańskiej, jasko-kiszyniowskiej, bukaresztsko-aradzkiej, debreczyńskiej, budapeszteńskiej, bratysławsko-brnowskiej i praskiej. Po wojnie, 1945–1946 dowodził 40 Armią Odeskiego Okręgu Wojskowego, 1947 skończył Wyższe Kursy Akademickie przy Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego, 1947-1951 był pomocnikiem głównodowodzącego Centralnej Grupy Wojsk w Austrii, 1951–1953 zastępcą dowódcy wojsk Białoruskiego Okręgu Wojskowego, a 1953-1955 I zastępcą dowódcy wojsk Karpackiego Okręgu Wojskowego. Był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR 2 kadencji (1946–1950). Został pochowany na Cmentarzu Bajkowa. Jego imieniem nazwano ulicę w Kijowie.
Awanse Pułkownik (1936) Kombrig (17 lutego 1938) Generał major (9 listopada 1941) Generał porucznik (20 października 1943) Generał pułkownik (29 maja 1945)
Odznaczenia Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (25 października 1943) Order Lenina (dwukrotnie) Order Czerwonego Sztandaru (czterokrotnie, m.in. 22 lutego 1938 i 28 kwietnia 1943) Order Suworowa I klasy (17 maja 1944 Order Kutuzowa I klasy (28 kwietnia 1945) Order Bohdana Chmielnickiego I klasy (dwukrotnie - 10 stycznia 1944 i 13 września 1944) Order Czerwonej Gwiazdy Order „Znak Honoru” (1936) Komandoria Legii Zasługi (Stany Zjednoczone) I medale.
Bibliografia http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=2379 (ros.)
Kategoria:Ukraińscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Generałowie pułkownicy Sił Zbrojnych ZSRR Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Orderem Bohdana Chmielnickiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Kutuzowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bajkowa Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona bolszewicka) Kategoria:Radzieccy dowódcy armii w II wojnie światowej Kategoria:Ukraińscy komuniści Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Zmarli w 1966