Małgorzata York (ur. 3 maja 1446 w Fotheringhay, zm. 23 listopada 1503 w Mechelen) – angielska arystokratka, księżna Burgundii w latach 1468–1477 jako trzecia żona Karola Zuchwałego, córka Ryszarda Plantageneta i Cecylii Neville, siostra królów Anglii: Edwarda IV i Ryszarda III.
Pochodzenie Urodziła się 3 maja 1446. Miejscem jej urodzenia było najprawdopodobniej Fotheringhay. Była szóstym (a trzecią córką) z dwanaściorga dzieci Ryszarda Plantageneta, księcia Yorku oraz Cecylii Neville. Spośród licznego rodzeństwa dzieciństwo przeżyły dwie: Anna i Elżbieta oraz czterej bracia: Edward IV, George, Edmund i Ryszard.
Jej ojciec był pretendentem do tronu Anglii z linii Yorków. Usiłując strącić z tronu króla Henryka VI w 1455 rozpoczął Wojnę Dwóch Róż i pod koniec 1460 wraz z jednym z braci Małgorzaty (Edmundem) zginął w bitwie pod Wakefield. W 1461 królem Anglii został najstarszy brat Edward IV.
Młodość Po objęciu tronu przez Edwarda IV Małgorzata - jako jedyna niezamężna królewska siostra - mieszkała w Greenwich. Z braćmi George'em i Ryszardem miała bliskie relacje. Potrafiła czytać i choć literatura była jednym z głównych jej zainteresowań, to pozostała niepiśmienna. Małgorzata posługiwała się biegle językiem francuskim. Cechowała ją religijność oraz błyskotliwość. Była bardzo wysoka.
W maju 1465 wzięła udział w koronacji swojej bratowej Elżbiety Woodville.
Była zaręczona z królem Aragonii Piotrem Portugalskim, jednak małżeństwo nie doszło do skutku; zmarł w 1466.
Księżna Burgundii W 1467 Edward IV wyraził zgodę na ślub Małgorzaty. W 1468 jej kuzyn Ryszard Neville, hrabia Warwick, eskortował ją do Margate, skąd odpłynęła do Burgundii. 3 lipca 1468 w Damme poślubiła dwukrotnie owdowiałego Karola Zuchwałego. Książę był starszy od niej o 13 lat; był sporo niższy. Para nie miała dzieci.
Małgorzata miała dobre relacje ze swoją pasierbicą Marią, która jako jedyne dziecko Karola Zuchwałego była dziedziczką księstwa Burgundii; bliskie kontakty utrzymywała również ze swoją teściową Izabelą. Z mężem rzadko się widywała, choć aktywnie wspierała jego politykę. Dużo podróżowała po kraju.
W październiku 1470, podczas krótkotrwałego odzyskania tronu przez Henryka VI Lancastera, udzieliła schronienia swoim braciom - obalonemu królowi Edwardowi i księciu Gloucester Ryszardowi - a także Anthony'emu Woodville'owi (szwagrowi Edwarda) na dworze burgundzkim. Małgorzata pełniła rolę mediatorki w sporze między Edwardem IV a George'em, który poparł Lancasterów.
W 1475 Edward IV zawarł traktat pokojowy z Francją, co stało w sprzeczności z interesami Burgundii; mąż Małgorzaty oczekiwał angielskiego wsparcia. Małgorzata w 1477 wysunęła projekt małżeństwa pomiędzy swą jedyną pasierbicą – Marią Burgundzką a swoim bratem, Jerzym księciem Clarence, który był wdowcem po Izabeli Neville, jednak ze względu na sprzeciw Edwarda IV do tego ślubu nie doszło. Książę Clarence został stracony za zdradę w 1478.
W styczniu 1477 Małgorzata owdowiała. Księżną Burgundii została Maria; Małgorzata zaczęła tytułować się księżną-matką. Król Francji Ludwik XI zgłosił roszczenia do księstwa Burgundii. Z uwagi na pokój zawarty pomiędzy Anglią a Francją 2 lata Edward IV nie stanął po stronie siostry w tym konflikcie. Małgorzata brała udział w negocjacjach małżeńskich, które zakończyły się ślubem jej pasierbicy z Maksymilianem Habsburgiem, synem cesarza rzymskiego.
W 1480 odwiedziła Anglię, aby porozumieć się z bratem w sprawie małżeństwa jego córki Anny z synem Marii i Maksymiliana Filipem. Oprócz króla Małgorzata podczas wizyty w ojczyźnie spotkała się z pozostałymi żyjącymi członkami rodziny: matką, siostrą Elżbietą i bratem Ryszardem.
Przypisy
Bibliografia Women and Gender in Medieval Europe: An Encyclopedia Women in World History: A Biographical Encyclopedia (2002) thepeerage.com MEDIEVAL LANDS Geneall EThOS Genealogics - Leo van de Pas
Kategoria:Yorkowie Kategoria:Żony władców Kategoria:Urodzeni w 1446 Kategoria:Zmarli w 1503