Aleksander Kulczyński (ur. 20 grudnia 1889 w Warszawie, zm. 11 sierpnia 1977 tamże) – major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Józefa – restauratora, i Franciszki z domu Gajewskiej. Relegowany ze szkoły realnej po ukończeniu sześciu klas, za strajk szkolny w 1905. W 1912 został powołany do armii rosyjskiej. Po wybuchu I wojny światowej wysłano go na Kaukaz, a stamtąd na front niemiecki. N początku 1915 zgłosił się ochotniczo do służby w Legionie Puławskim. W tym też roku wysłano go do szkoły wojskowej, którą ukończył w Moskwie. Szczególnie zasłużył się 20 sierpnia 1915 „w bitwie pod Nurcem, gdzie na czele swojego plutonu podczas walki wręcz zatrzymał napór Niemców, nast. wypierając ich z zajmowanych pozycji”, a za tę postawę odznaczono go orderem „Virtuti Militari” V klasy. Od 1916 jako podchorąży służył w Brygadzie Strzelców Polskich. W listopadzie 1917 wstąpił do I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. W styczniu 1918 został ranny we wsi Konczany nad Uszą, podczas walk z bolszewikami, za co otrzymał amarantową wstążeczkę. Po demobilizacji I Korpusu Polskiego, przedarł się do 4 Dywizji Strzelców Polskich, z którą wrócił do kraju. Przez rok działał w Polskiej Lidze Wojennej Walki Czynnej i szerzył jej ideologię wśród podwładnych. Uczestniczył w spisku w Bobrujsku. Za udział w walkach w 5 pułku strzelców, w I Korpusie, 10 maja 1922 ponownie otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w grudniu 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego. Od 1919 był w szkole podchorążych w Warszawie, a później w szkole podoficerskiej w Dęblinie i Lotnym Baonie Instruktorskim, jako dowódca kompanii i instruktor. W lutym 1920 wstąpił na własną prośbę do 5 pułku piechoty Legionów. W czasie wojny polsko-bolszewickiej, w lipcu 1920 został ranny pod Nawozem nad Styrem, a po rekonwalescencji, w październiku tego roku otrzymał przydział do Wileńskiego Pułku Strzelców. W październiku 1920 brał udział w wyzwoleniu Wilna spod okupacji litewskiej. W nocy z 26 na 27 października 1920 podczas wypadu I baonu Pułku Wileńskiego na młynek w Ponarach wziął do niewoli całą placówkę (30 ludzi), zniszczył połączenia telefoniczne i dowodził atakiem na okopy zmuszając Litwinów do wycofania się. W latach 20. XX wieku pełnił służbę w 85 pułku piechoty w Nowej WilejceSpis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 219, 723.. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 694. lokatą w korpusie oficerów piechotyLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 49.. W 1924 zdał maturę z zakresu matematyczno-przyrodniczego w Wilnie. 3 maja 1926 awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 i 67. lokatą w korpusie oficerów piechotyDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 18 z 3 maja 1926 roku, s. 126.. 28 stycznia 1931 roku otrzymał przeniesienie z 85 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy Batalionu KOP „Iwieniec”Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 30.. 23 marca 1932 został przeniesiony z KOP do Komendy Miasta Wilno na stanowisko referenta bezpieczeństwa i dyscyplinyDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 255.Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Dodatek bezpłatny dla prenumeratorów „Przeglądu Piechoty”, Warszawa 1935, s. 19.. 31 grudnia 1935 przeniesiono go w stan spoczynku.

W 1939 jako oficer w stanie spoczynku został zmobilizowany w ramach Obszaru Warownego „Wilno”. Walczył w czasie kampanii wrześniowej. Po 17 września przekroczył granicę litewską. Po powrocie z internowania został aresztowany, więziony na Łukiszkach, skazany na 8 lat „trudavovo łagra” i 7 października 1940 wywieziony do łagru w Workucie. W 1941, po podpisaniu układu Sikorski-Majski, został przyjęty do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. W Guzar w Użbekistanie, dowodził batalionem szkoląc młodych żołnierzy. Po wyjściu oddziałów gen. Władysława Andersa ze Związku Radzieckiego, był dowódcą Straży Portowej w Aleksandrii. Tam zachorował na próchnicę kręgosłupa i odszedł ze służby. W 1946 wrócił do Polski. Będąc rencistą (noga krótsza o 5 cm wskutek nie w pełni udanej operacji prof. Grucy), pracował jako archiwista. Zmarł w 1977 roku. Pochowany na Powązkach Cywilnych w kwaterze 115 niedaleko od grobu marszałka Rydza-Śmigłego.

Od 1927 był żonaty z Lidią z domu Keltau i miał dwóch synów: Ryszarda (ur. 29 września 1929) oraz Zbigniewa (ur. 3 lipca 1931).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5327 – 12 kwietnia 1922 (krzyż ten, za walki w Legionie Puławskim, zwrócił do Kapituły Orderu Virtuti Militari) Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6822 – 10 maja 1922 Krzyż Niepodległości za udział w Polskiej Lidze Wojennej Walki Czynnej i spisku w Bobrujsku Krzyż Walecznych dwukrotnie „za czyny męstwa i odwagi wykazane w bojach toczonych w latach 1918–1921” Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej za wyzwolenie Wilna i stanie na straży granic Litwy Środkowej Złoty Krzyż Zasługi Amarantowa wstążka Medal za Długoletnią Służbę w X-lecie służby Medal międzysojuszniczy „Médaille Interalliée”

Awanse podporucznik – 1 lutego 1919 porucznik – 1 kwietnia 1920 kapitan – 3 października 1922 major – 3 maja 1926

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1939–1941 Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie więzienia na Łukiszkach (okupacja radziecka) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Żołnierze Legionu Puławskiego Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR 1941–1942 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Dowódcy batalionu KOP „Iwieniec”