Nikanor Dmitrijewicz Zachwatajew (; ur. we wsi Gari w obwodzie kirowskim, zm. 15 lutego 1963 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, generał-pułkownik, Bohater Związku Radzieckiego (1945).
Życiorys W lutym 1916 został powołany do rosyjskiej armii, ukończył szkołę podchorążych, uczestniczył w I wojnie światowej na Froncie Południowo-Zachodnim i Rumuńskim w stopniu porucznika, był kontuzjowany w walce. W 1918 wstąpił ochotniczo do Armii Czerwonej, był dowódcą batalionu, 1920 skończył szkołę artylerii w Niżnym Nowogrodzie, od czerwca 1920 brał udział w wojnie domowej m.in. jako dowódca baterii, szef wywiadu dywizjonu artylerii i adiutant dywizjonu artylerii, walczył m.in. z oddziałami anarchistów Nestora Machno na Ukrainie.
Po wojnie domowej był pomocnikiem powiatowego komisarza wojskowego, szefem wydziału sztabu i szefem sztabu pułku, w 1930 ukończył kursy doskonalenia kadry dowódczej Armii Czerwonej „Wystrieł” im. Kominternu, od 1931 pracował w Zarządzie Przygotowania Bojowego Armii Czerwonej. W 1935 ukończył Akademię Wojskową im. Frunzego i został inspektorem grupy kontroli przy Ludowym Komisariacie Obrony ZSRR, a w 1936 dowódcą pułku, w 1939 ukończył Akademię Sztabu Generalnego Armii Czerwonej i we wrześniu 1939 został w niej wykładowcą taktyki.
Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 został zastępcą szefa wydziału operacyjnego sztabu Frontu Południowo-Radzieckiego, od listopada 1941 do maja 1942 był szefem sztabu 1 Armii Uderzeniowej Frontu Zachodniego i Północno-Zachodniego, od maja do grudnia 1942 dowodził 1 Korpusem Piechoty Gwardii, a od grudnia 1942 do maja 1944 12 Gwardyjskim Korpusem Strzeleckim Frontu Północno-Zachodniego i 2 Nadbałtyckiego. Od 22 maja 1944 do 10 lutego 1945 dowodził 1. Armią Uderzeniową na 2 i 3 Froncie Nadbałtyckim, a od 1 marca 1945 do końca wojny z Niemcami dowodził 4 Gwardyjską Armią 3 Frontu Ukraińskiego. Brał udział w walkach obronnych na Ukrainie w 1941, walkach o Kijów, bitwie pod Moskwą, operacji pskowsko-ostrowskiej, operacji tartuskiej, ryskiej i w zajęciu Węgier i Austrii. W czerwcu 1945 został dowódcą 35. Armii Nadmorskiej Grupy Wojsk/1 Frontu Dalekowschodniego, która w sierpniu 1945 wzięła udział w wojnie z Japonią, po zakończeniu wojny z Japonią dowodził 5 Armią na Dalekim Wschodzie.
W latach 1947–1950 był szefem sztabu Nadmorskiego Okręgu Wojskowego, 1950–1951 szefem sztabu Białoruskiego Okręgu Wojskowego, od grudnia 1951 do października 1953 dowódcą wojsk Dońskiego Okręgu Wojskowego, a od października 1953 do kwietnia 1955 I zastępcą dowódcy wojsk Białoruskiego Okręgu Wojskowego. Od kwietnia 1955 do czerwca 1957 był zastępcą szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR, a od czerwca 1957 do 1960 głównym doradcą wojskowym przy Węgierskiej Armii Ludowej, następnie zakończył służbę wojskową. Został pochowany na Cmmentarzu Nowodziewiczym. W Klinie jego imieniem nazwano ulicę.
Awanse Generał major (9 stycznia 1941) Generał lejtnant (28 kwietnia 1943) Generał pułkownik (8 września 1945)
Odznaczenia Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (28 kwietnia 1945) Order Lenina (dwukrotnie) Order Czerwonego Sztandaru (czterokrotnie) Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Kutuzowa II klasy Order Świętego Stanisława III klasy Order Świętego Włodzimierza IV klasy Krzyż Zasługi Wojskowego Orderu Świętego Jerzego Order Świętej Anny IV klasy Medale ZSRR i ordery zagraniczne.
Bibliografia http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=5460 (ros.) http://www.biograph.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=1854:zakhvataev&catid=33:warlords&Itemid=100 (ros.)
Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej im. M. Frunzego Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR im. K.J. Woroszyłowa Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Generałowie pułkownicy Sił Zbrojnych ZSRR Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Kutuzowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1963 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Radzieccy dowódcy armii w II wojnie światowej Kategoria:Dowódcy Dońskiego Okręgu Wojskowego