thumb|240px|Widok na jezioro od strony Błaskowizny. Hańcza – jezioro położone na Pojezierzu Wschodniosuwalskim. Najgłębsze jezioro w PolsceNajgłębsze jezioro - Rekord Polski biurorekordow.pl i w całej środkowej części Niżu Europejskiego. Najczęściej podawana w literaturze maksymalna głębokość jeziora wynosi 108,5 m (według różnych badań wynosi: 106,1 m, 113 mGłębia Hańczy wprost.pl (za PAP) czy 105,55 m). Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza.
Nazwa Nazwa pochodzi z wymarłego języka jaćwińskiego z grupy bałtyckiej (por. –„kaczka”).
Charakterystyka Jest to polodowcowe jezioro rynnowe o niskiej trofii (jezioro oligo-mezotroficzne). Na brzegach są liczne głazy, niektóre o kilkumetrowej szerokości. Nagromadzenie głazów jest tak znaczne, że sprawiają wrażenie celowo ułożonych (niekiedy grubość warstwy przekracza 2 m). Dno jeziora o znacznym nachyleniu (około 12°).
Wody jeziora Hańcza zaliczają się do I klasy czystości, przezroczystość (widzialność krążka Secchiego) dochodzi do 6 m. Dno piaszczysto-żwirowe. W litoralu roślinność wynurzona słabo rozwinięta (z powodu niskiej trofii i charakteru dna), podobnie jak roślinność zanurzona.
Jezioro ma powierzchnię 311,4 ha, średnią głębokość 38,7 m, długość 4530 m. Położone jest na wysokości 227 m n.p.m. Jest jednym z największych na Suwalszczyźnie.
Jezioro ma średnio rozwiniętą linię brzegową z kilkoma malowniczymi zatokami. Poza obniżeniami na krańcach północnym i południowym brzegi akwenu są strome, a nawet bardzo strome: wschodnie tworzą moreny czołowe zarośnięte dorodnym borem świerkowym; zachodnie, ukształtowane w pagórkowatą wyżynę lodowcową, zajmują pola orne i pastwiska. Jedynie w okolicy wsi Hańcza zachował się fragment lasów liściastych z dużym udziałem lipy.
Zlewnia jeziora, odwadniana przez sieć cieków i rowów melioracyjnych, zdominowana jest przez tereny rolnicze z fragmentami borów świerkowych i lasów mieszanych oraz niewielkimi obszarami zarośli na terenach podmokłych i nieużytkach. W zlewni zbiornika znajdują się mniejsze zbiorniki wodne: Oklinek, Boczniel, Jegliniszki.
W 1974 Hańcza została wpisana na listę Projektu Aqua UNESCO, z powodu głębokości, a zarazem dzięki wysokim, podwodnym ścianom, utworzonym ze zwięzłych osadów polodowcowych.
Jezioro jest atrakcyjnym miejscem do nurkowania.
Ochrona przyrody Jezioro leży na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego. W całości jest objęte ochroną jako rezerwat przyrody Jezioro Hańcza. Od 1963 jezioro Hańcza wraz ze skarpą jest rezerwatem krajobrazowo-wodnym.
Roślinność Roślinność zanurzona reprezentowana jest głównie przez ramienicowce: ramienica szorstka Chara aspera, ramienica zwyczajna C. rudis, ramienica przeciwstawna C. contraria, ramienica grzywiasta C. jubata, ramienica szczeciniasta C. strigosa, rdestnica Potamogeton.
Roślinność wynurzona (helofity) reprezentowana jest przez: trzcina pospolita Phragmites australis, oczeret jeziorny Schoenoplectus lacustris, pałka wąskolistna Typha angustifolia, skrzyp bagienny Equisetum limosum, tatarak zwyczajny Acorus calamus, turzyca błotna Carex acutiformis.
Fauna W jeziorze występują gatunki ryb charakterystyczne dla zimnych wód północnych oraz potoków górskich, takie jak: miętus pospolity oraz głowacz pręgopłetwy i głowacz białopłetwy, a także sieja wigierska, sielawa, stynka. Jezioro Hańcza jest jedynym zbiornikiem, gdzie zachowała się jeszcze w czystej formie populacja siei wigierskiej Coregonus lavaretus maraena natio vigrensis. Występują także bardzo rzadko spotykane chłodne i tlenolubne skorupiaki: Eurythemora lacustris, Cyclops abyssorum, Heterocope appendiculate i Bosmina obtusirostis, Eurythemora gracilis (gatunek syberyjski, po raz pierwszy wykazany dla Polski przez Turskiego w 1994) i reliktowa Pallasea quadrispinosa.
W latach 1992–1996 prowadzono badania wskaźników mikrobiologicznych akwenu. Ogólna liczba bakterii w wodzie (zależnie od sezonu i stanowiska) wahała się wówczas w granicach od 1,5 miliona kom./ml do 6,7 miliona kom./ml. Najliczniej bakterie występowały w rejonie wpływu Czarnej Hańczy, a najmniej ich było w rejonie maksymalnego głęboczka. Najliczniej reprezentowane były: Pseudomonas, Micrococcus, Alcaligenes, a także Aeromonas, Acinetobacter i Bacillus.
Przypisy
Bibliografia
K. Groblewski Przygoda z Polską – Suwalszczyzna (dodatek do Rzeczpospolitej
Linki zewnętrzne Strona z mapą batygraficzną
Kategoria:Jeziora na Pojezierzu Wschodniosuwalskim Kategoria:Jeziora w gminie Przerośl Kategoria:Jeziora polodowcowe w województwie podlaskim Kategoria:Miejsca do nurkowania w Polsce Kategoria:Hańcza (wieś) Kategoria:Przełomka Kategoria:Mierkinie Kategoria:Dzierwany Kategoria:Błaskowizna Kategoria:Łopuchowo (powiat suwalski) Kategoria:Bachanowo Kategoria:Stara Hańcza