Leśnictwo – rodzaj królewszczyzny występujący na Podlasiu i w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI i XVII wieku. Obejmowało kompleksy leśne i znajdujące się w nich wsie. W drugiej połowie XVI w. w Polsce było ich 4: bielskie, goniądzkie, knyszyńskie i tykocińskie. W XVII w. pozostały tylko leśnictwa bielskie i knyszyńskie. Na Litwie istniały leśnictwa: nowodworskie, perstuńskie, przełomskie, sokólskie. Pierwsze były zlokalizowane w obrębie ekonomii grodzieńskiej. Leśnictwo białowieskie istniało obok ekonomii brzeskiej, a leśnictwo szawelskie funkcjonowało w ramach ekonomii szawelskiej. Ordynacja królewskich puszcz Wielkiego Księstwa Litewskiego”, z lat 1636–1640 wymienia następujące leśnictwa: rudnickie; olkiennickie; orańskie, przełajskie i mereckie; jezierskie, sałackie i stryjowskie; sokólskie; nowodworskie; persztuńskie; przełomskie; białowieskie i kamienieckie; bersztańskie i zabłockie; koniawskie i dubickie.

Kompleksy dóbr zamieszkiwała specyficzna ludność: osocznicy, bartnicy, pasiecznicy, strzelcy i strażnicy puszczy.

Leśnictwo bielskie – w 1673 r. składało się z dwudziestu wsi i folwarku zajmujących 556 włók ziemi. Zamieszkiwało je 1357 poddanych stanu plebejskiego. Dzierżawcą leśnictwa była starościna bielska Elżbieta Kazanowska Karol de Perthées , Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795: W 1795 roku leśnictwo bielskie liczy 40 wsi zgrupowanych w tzw. kluczach: ladzkim, trzewickim i mochackim.. Siedziba leśniczego mieściła się w folwarku Lady – stąd nazwa kompleksu leśnego Puszcza Lacka (Ladzka). Leśnictwo goniądzkie – w 1576 r. nie posiadło osad, a leśniczym był Florian Łobeski. W latach trzydziestych XVII w. obejmowało jedną wieś, w której mieszkało kilku chłopów. Leśniczym był wówczas Jan Szorc. W końcu lat sześćdziesiątych XVII w. leśniczym goniądzkim został Jakub Talipski. Leśnictwo knyszyńskie – w 1673 r. obejmowało 4 wsie i folwark Borsukówka; zajmowało ok. 31 włóki ziemi oraz lasy knyszyńskie. Zamieszkiwało je 210 poddanych. Dzierżawcą był starosta rajgrodzki Jan Berk, który 24.01.1652 r. scedował tę funkcję na swojego syna Władysława Franciszka Karol de Perthées , Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795: W 1795 roku leśnictwo knyszyńskie powiększyło się do 16 wsi. Leśnictwo tykocińskie – w latach trzydziestych XVII w. obejmowało 2 wsie, a leśniczym był marszałek litewski Krzysztof Wiesiołowski.

Przypisy

Bibliografia (wersja elektroniczna: ) Karol de Perthées, Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795 (wersja elektroniczna: )

!