Undertale – komputerowa gra fabularna, wyprodukowana przez niezależnego twórcę Toby’ego Foxa. W grze gracz steruje dzieckiem, które wpadło do Podziemi: ogromnego, odosobnionego regionu pod powierzchnią Ziemi, oddzielonego magiczną barierą. Gracz spotyka potwory podczas podróży powrotnej na powierzchnię, z których niektóre mogą wszcząć walkę. System walki opiera się na omijaniu przez gracza ataków w stylu gatunku ze strony przeciwnika. Gracz może rozwiązać walkę z potworem pokojowo zamiast go zabijać. Te wybory wpływają na dalszy przebieg gry, w tym dialogi, postacie oraz fabułę.
Gra została wydana 15 września 2015 w angielskiej wersji językowej na platformach Microsoft Windows, macOS i Linux. 15 sierpnia 2017 pojawiła się wersja na konsole PlayStation 4 i PlayStation Vita, natomiast 18 września 2018 wydano wersję na konsolę Nintendo Switch. 16 marca 2021 ukazała się wersja na Xbox One. Pierwotnie gra miała być wydana w połowie 2014 roku, ale premiera uległa opóźnieniu.
Oprócz grafiki oraz projektów postaci autorstwa oraz gościnnych projektantów, Toby Fox samodzielnie opracował całą grę, wliczając scenariusz oraz muzykę. Gra czerpała inspirację z kilku źródeł, w tym serii gier fabularnych , oraz , serii strzelanek bullet-hell Touhou Project, oraz gry fabularnej .
Gra zdobyła uznanie dzięki tematyce, systemowi walki, ścieżce dźwiękowej, oryginalności, fabule, choć reakcje na styl artystyczny były mieszane. Sprzedano ponad pięć milionów egzemplarzy. Została nominowana do wielu nagród, w tym do tytułu gry roku przyznawanego przez kilka magazynów i konwentów poświęconych grom i jest uważana za jedną z najlepszych gier komputerowych w historii. Gra o równoległej fabule, Deltarune, była wydawana epizodycznie od 2018 roku, a jej oficjalna premiera ukazała się w 2025 roku; rozdział 5 został wydany w czerwcu 2026 roku, a kolejne rozdziały są w trakcie tworzenia.
Rozgrywka Undertale jest komputerową grą fabularną wykorzystującą widok z lotu ptaka. Gracz steruje dzieckiem, które przemierza podziemny świat i rozwiązuje liczne łamigłówki, aby posuwać fabułę do przodu. Podziemny świat zamieszkują potwory, z których wiele stawia graczowi wyzwanie w walce. Podczas walki gracz decyduje, czy zabić potwora, uciec przed nim, czy się z nim zaprzyjaźnić. Podejmowane decyzje mają zasadniczy wpływ na fabułę oraz ogólny przebieg gry.
Gdy gracz napotyka wrogów, zarówno podczas zaplanowanych wydarzeń fabularnych, jak i losowych spotkań, przechodzi do trybu walki. Podczas potyczek gracz steruje małym serduszkiem reprezentującym jego duszę i musi unikać ataków wrogiego potwora, podobnie jak w strzelankach typu . W miarę postępów w grze pojawiają się nowe elementy, takie jak kolorowe przeszkody i walki z bossami, które zmieniają sposób, w jaki gracz kontroluje serce. Atakowanie wroga odbywa się poprzez naciśnięcie przycisku w odpowiednim momencie. Zabijanie wrogów zapewnia graczowi punkty EXP, które zwiększają jego poziom LOVE, oraz złoto. Gracz może użyć opcji ACT, aby sprawdzić atrybuty ataku i obrony przeciwnika, a także wykonać różne inne czynności, zależne od rodzaju przeciwnika. Jeśli gracz wykona wobec przeciwnika odpowiednie działania lub zaatakuje go do momentu znacznego obniżenia jego poziomu zdrowia, nie doprowadzając jednak do jego śmierci, może go oszczędzić i zakończyć walkę bez zabijania. Aby niektóre walki z bossami zakończyły się pokojowo, gracz musi przetrwać do momentu, aż walcząca z nim postać zakończy wypowiadanie swoich dialogów. Gra oferuje wiele wątków fabularnych i zakończeń, zależnych od tego, czy gracz zdecyduje się zabić, czy oszczędzić wrogów. Dzięki temu możliwe jest ukończenie gry bez zabijania ani jednego przeciwnika.
Napotkane potwory mają własne osobowości. Podczas walki potwory rozmawiają z graczem, a gra dostarcza wskazówek dotyczących ich uczuć i działań. Ataki wroga zmieniają się w zależności od opcji interakcji wybranych przez gracza. Gra wykorzystuje liczne elementy metafikcyjne zarówno w rozgrywce, jak i w fabule. Podczas kolejnego przejścia gry dialogi niektórych postaci zmieniają się w zależności od działań podjętych przez gracza podczas poprzedniej rozgrywki.
Fabuła Akcja Undertale rozgrywa się w Podziemiach (), krainie, w której potwory zostały wygnane po wybuchu wojny z ludźmi, poprzedzającej wydarzenia z gry. Podziemia są oddzielone od powierzchni magiczną barierą z pojedynczą szczeliną na Górze Ebott. Na początku gry ludzkie dziecko nazwane przez gracza wpada do Podziemi z Góry Ebott. Tam spotyka kwiatka o imieniu Flowey, który uczy gracza mechaniki gry i wprowadza go w błąd odnośnie poziomu „LV”, czyli „LOVE”, próbując go zabić. Człowiek zostaje następnie uratowany przez Toriel, potwora o wyglądzie kozy i matczynej osobowości, który uczy go, jak przetrwać konflikt w Podziemiach bez zabijania. Zamierza adoptować człowieka, chcąc chronić go przed Asgorem, królem Podziemi.
Człowiek ostatecznie opuszcza Toriel w poszukiwaniu zamku Asgore’a, w którym znajduje się bariera oddzielająca Podziemia od powierzchni. Spotyka kilka potworów, takich jak Sans i Papyrus, dwóch braci-szkieletów, którzy pełnią funkcję strażników lasu Snowdin; wojowniczka Undyne; królewska naukowczyni Alphys oraz Mettaton, robot-prezenter telewizyjny stworzony przez Alphys. Z większością potworów toczy się walka, a człowiek decyduje, czy je zabić, czy oszczędzić i ewentualnie zaprzyjaźnić się z potworem. Podczas podróży człowiek dowiaduje się, że wiele lat temu Asriel, syn Asgore’a i Toriel, zaprzyjaźnił się z pierwszym człowiekiem, który wpadł do Podziemi. Kiedy dziecko nagle umarło, Asriel wykorzystał jego duszę, aby przejść przez barierę, zamierzając wyprowadzić ciało na powierzchnię. Ludzie mieszkający w podziemiach zaatakowali i zabili Asriela, co skłoniło Asgore’a do wypowiedzenia wojny. W dzisiejszych czasach Asgore zebrał sześć dusz od poległych ludzi i potrzebuje jeszcze jednej, aby zniszczyć barierę.
Zakończenie gry zależy od tego, jak gracz podejdzie do potworów podczas walk. Jeśli gracz nie zabije wszystkich potworów, gra będzie mieć zakończenie „neutralne”. Człowiek przybywa do zamku Asgore’a i jest zmuszony walczyć z nim. Sans zatrzymuje go przed konfrontacją, ujawniając, że „LOVE” i „EXP” protagonisty to akronimy kolejno od „level of violence” () i „execution points” (). Sans ocenia człowieka na podstawie zgromadzonych przez niego poziomów „LOVE” i „EXP”. Człowiek następnie walczy z Asgorem, ale Flowey przerywa mu, zabijając Asgore’a i przemienia się w potężniejszą postać, kradnąc ludzkie dusze. Z pomocą zbuntowanych dusz człowiek pokonuje Floweya i może wybrać, czy go zabić, czy oszczędzić. Człowiek opuszcza Podziemia.
Jeśli gracz nie zabije żadnych potworów przed ukończeniem „neutralnego” zakończenia, może wczytać zapisany stan gry, aby ukończyć „prawdziwe pacyfistyczne” zakończenie Okazuje się, że Flowey jest reinkarnacją Asriela, przypadkowo stworzoną w wyniku eksperymentów Alphys. Podczas walki z Asgorem, Toriel przerywa bitwę i dołączają do niej inne potwory, z którymi zaprzyjaźnił się człowiek. Flowey atakuje grupę, pochłaniając dusze wszystkich ludzi i potworów, aby przyjąć postać Asriela. Podczas walki człowiekowi udaje się połączyć z duszami swoich przyjaciół i ostatecznie pokonać Asriela. Ten powraca do swojej dziecięcej postaci, niszczy barierę i wyraża skruchę za swoje czyny, dowiadując się, że prawdziwym imieniem człowieka jest Frisk. Człowiek traci przytomność i budzi się, widząc otaczających go przyjaciół. W zakończeniu gry potwory pokojowo integrują się z ludźmi.
Trzecie zakończenie, znane jako „ludobójcze” zakończenie, następuje po zabiciu wszystkich potworów, z którymi można walczyć. Gracz musi wielokrotnie wywoływać losowe walki w każdym obszarze, aż nie pozostanie już ani jeden potwór. Ta ścieżka zmienia aspekty gry: wiele postaci ewakuuje się, aby uciec przed graczem, a te, które pozostają, mają zmodyfikowane dialogi, odzwierciedlające wpływ, jaki działania gracza mają na świat gry. Kiedy człowiek dociera do zamku Asgore’a, Sans próbuje go powstrzymać, ale mu się nie udaje i zostaje zabity. Flowey zabija Asgore’a, prosząc, by człowiek go oszczędził, ale zostaje zabity przez protagonistę. Chara, pierwsze upadłe dziecko, które zaprzyjaźniło się z Asrielem, pojawia się i wymazuje świat. Aby umożliwić dalsze powtarzanie gry, gracz musi oddać swoją duszę Charze, przywracając świat i powodując trwałą zmianę prawdziwie pacyfistycznego zakończenia.
Produkcja thumb|Twórca gry – Toby Fox w czerwcu 2016 roku. Gra Undertale została wyprodukowana przez Toby’ego Foxa. Prace nad grą trwały 32 miesiące. Produkcja została sfinansowana przez kampanię crowdfundingową na portalu Kickstarter. Kampania rozpoczęła się 24 czerwca 2013 roku, a jej celem było zebranie 5 tys. dolarów amerykańskich. Zakończyła się w 24 lipca 2013 roku z wynikiem 51 124 dolarów amerykańskich uzyskanych od 2398 osób. Toby Fox posiadał niewielkie doświadczenie w tworzeniu gier; w przeszłości on wraz ze swoimi trzema braćmi tworzył komputerowe gry fabularne za pomocą programu RPG Maker 2000, jednakże nigdy nie zostały ukończone. Fox również pracował nad kilkoma modyfikacjami do gry EarthBound, gdy chodził do szkoły średniej. Przed premierą Undertale znany był jako kompozytor muzyki do internetowego komiksu Homestuck, gdzie rolę tę pełnił od 2010 roku. Undertale był pierwszą pełnoprawną grą, do której napisał scenariusz. Nazwa gry została zainspirowana obserwacjami Foxa, który zauważył, że nazwy EarthBound i Homestuck składały się z dwóch połączonych wyrazów. Fox chciał, aby nazwa jego gry była „podobnie chwytliwa”. Inna inspiracja do nazwy Undertale pochodzi od gry Cave Story, gdzie autor zamienił słowo „story” (historia) na „tale” (opowieść), jako że oba mają takie samo znaczenie, a wyraz „Cave” (jaskinia) na „Under” (pod), ponieważ akcja gry dzieje się pod ziemią.
Według relacji Foxa, w grudniu 2012 roku przeglądał on Wikipedię, kiedy natrafił na artykuł poświęcony strukturom danych typu tablica, zagadnieniu, o którym wcześniej nie miał pojęcia. Po przeczytaniu tej strony zaczął zastanawiać się, jak mógłby wykorzystać tę wiedzę do stworzenia systemu tekstowego dla gry RPG. Po ukończeniu tego zadania wpadł na pomysł stworzenia systemu walki. System ten, stworzony przy użyciu środowiska do tworzenia gier GameMaker: Studio wpłynął na sposób, w jaki Fox tworzył fabułę, ponieważ oba elementy były ze sobą ściśle powiązane. Toby Fox chciał stworzyć grę RPG, która różniłaby się od tradycyjnych projektów, które często uważał za „nudne w rozgrywce”, mimo swojego zamiłowania do gier jRPG. Postanowił stworzyć grę z „ciekawymi postaciami”, która „wykorzystuje medium jako narzędzie do opowiadania historii, zamiast całkowitego oddzielania fabuły od rozgrywki”.
Fox pracował nad grą samodzielnie, z wyjątkiem niektórych elementów graficznych; postanowił tak postąpić, aby nie być uzależnionym od innych. Temmie Chang pełniła rolę głównej graficzki gry, tworząc większość sprite’ów i grafiki koncepcyjnej. Fox stwierdził, że styl graficzny gry prawdopodobnie pozostałby taki sam, gdyby miał do dyspozycji większy zespół grafików. Uznał, że „istnieje pewien psychologiczny mechanizm, zgodnie z którym odbiorcy bardziej przywiązują się do postaci narysowanych w prosty sposób niż do tych szczegółowych”, co szczególnie korzystnie wpływa na wykorzystanie wizualnych gagów w środowisku graficznym gry. Z perspektywy czasu Fox opisał Undertale jako „ogromną katamari rzeczy, które [on lubi] i które [on] połączył arbitralnie”, dodając, że część fabuły „została napisana niemal improwizacyjnie w ostatniej chwili”.
Projekt gry